Luận án: Hoàn thiện pháp luật xử lý vi phạm THADS ở Việt Nam - Nguyễn Tuấn An

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƢ PHÁP TRƢỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYỄN TUẤN AN HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM PHÁP LUẬT TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÀ NỘI - 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƢ PHÁP TRƢỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYỄN TUẤN AN HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM PHÁP LUẬT TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Lí luận và lịch sử nhà nƣớc và pháp luật Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. HOÀNG THẾ LIÊN HÀ NỘI - 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của cá nhân tôi. Nội dung cũng như các số liệu trình bày trong Luận án hoàn toàn trung thực. Những kết luận khoa học của Luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Tuấn An DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN STT Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ 1 QPPL Quy phạm pháp luật 2 THA Thi hành án 3 THADS Thi hành án dân sự 4 TNPL Trách nhiệm pháp lý 5 VPPL Vi phạm pháp luật 6 XHCN Xã hội chủ nghĩa 7 XLVPPL Xử lý vi phạm pháp luật MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 6 1. Nội dung các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 10 1. Đánh giá kết quả các công trình nghiên cứu liên quan trực tiếp đến đề 23 tài luận án Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA HOÀN THIỆN PHÁP LUẬ VỀ 26 XỬ LÝ VI PHẠ PHÁP LUẬT TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 2. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của xử lý vi phạm pháp luật trong thi 26 hành án dân sự 2.

Khái niệm, đặc điểm, nội dung và hình thức thể hiện của pháp luật về 38 xử lý vi phạm pháp luật trong thi hành án dân ự 2. Khái niệm, ý nghĩa và các tiêu chí hoàn thiện pháp luật về xử lý vi 70 phạm pháp luật trong thi hành án dân sự Chƣơng 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ HOÀN THIỆN PHÁP 86 LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM PHÁP LUẬT TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 3. Thực trạng pháp luật về xử lý vi phạm pháp luật trong thi hành án dân 86 sự 3. Thực trạng hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm pháp luật trong thi 106 hành án dân sự Chƣơng 4: GIẢI PHÁP GÓP PHẦN HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ 126 XỬ LÝ VI PHẠM PHÁP LUẬT TRONG THI HÀNH ÁN DÂN Ự 4.

Các nguyên tắc hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm pháp luật trong 126 thi hành án dân sự 4. Giải pháp về thực hiện xây dựng, hoàn thiện pháp luật 131 4. Giải pháp về nhận thức tư tưởng 150 4. Giải pháp về tổ chức thực hi n 156 KẾT LUẬN 162 NHỮNG CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN 165 QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 166 PHỤ LỤC 1 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã đẩy mạnh công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, cải cách tư pháp và chú trọng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam. Mục tiêu là tạo được một hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội của đất nước [9]. háp luật về XLV L trong TH DS là một bộ phận quan trọng của pháp luật Việt Nam. Bởi vậy, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam cần chú trọng đến vấn đề xây dựng và hoàn thiện pháp luật về XLV L trong TH DS.

Hoàn thiện pháp luật về XLV L trong TH DS sẽ góp phần vào việc hoàn thiện pháp luật về TH DS nói riêng, pháp luật Việt Nam nói chung. Thực ti n hiện nay cho thấy, pháp luật về XLV L trong TH DS đang có những hạn chế, bất cập nhất định. Nhiều quy định pháp luật chưa đầy đủ, nhiều vướng mắc trong cơ chế thực thi chưa được tháo gỡ kịp thời. Đặc biệt, thực ti n XLV L trong TH DS đang bộc lộ những mâu thuẫn, chồng chéo, không phù hợp với thực ti n và yêu cầu của đời sống xã hội, vì vậy, hiệu quả đạt được chưa cao, tính nghiêm minh của pháp luật còn là vấn đề lớn hiện nay.

Nhiều vấn đề phát sinh trong thực ti n XLV L trong TH DS chưa được điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung kịp thời. Có thể nói, pháp luật về XLV L trong TH DS ở nước ta chưa hoàn thiện, thiếu đồng bộ, còn mang tính chất tình thế, chắp vá và chưa đáp ứng được yêu cầu của thực ti n. Thực tế đó đặt ra yêu cầu cần phải hoàn thiện pháp luật về XLV L trong TH DS nhằm tạo ra sự tương thích, phù hợp giữa pháp luật và thực tế XLV L, đảm bảo tính toàn diện, đồng bộ, khoa học, khả thi và nghiêm minh của pháp luật, đảm bảo các quy định của pháp luật được thực hiện hiệu quả trong thực tế, tránh sự tùy tiện trong áp dụng pháp luật và gây oan sai trong thực ti n XLV L. Vấn đề XLV L nói chung và XLV L trong TH DS nói riêng hiện nay có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống xã hội.

Việc XLV L không nghiêm, kém hiệu quả sẽ gây dư luận xấu ảnh hưởng trực tiếp đến lòng tin của nhân dân đối với tính nghiêm minh của pháp luật, kỷ cương phép nước bị xem thường. Do vậy, hoàn thiện pháp luật về XLV L trong TH DS nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, nâng cao hiệu quả trong thực ti n XLV L là yêu cầu cấp bách đặt ra trong hoạt động tư pháp ở nước ta hiện nay. 2 Bên cạnh đó, hiện nay, công tác TH DS đang ngày càng được chú trọng, đang dần được xã hội hóa. Trong đó, số lượng các vụ việc TH DS cần giải quyết ngày càng tăng, mức độ phức tạp ngày càng cao.

hạm vi công tác TH DS lúc đầu chỉ giới hạn ở việc tổ chức thi hành các bản án dân sự, hôn nhân và gia đình, phần dân sự trong bản án hình sự thì đến nay đã mở rộng đối với các loại việc mới như thi hành các bản án, quyết định tuyên bố phá sản doanh nghiệp, lao động, hành chính, các bản án, quyết định của Tòa án và Trọng tài nước ngoài. Cùng với đó, các vụ việc V L trong TH DS xảy ra ngày càng nhiều, đa dạng và phức tạp hơn. Bởi vậy, yêu cầu xây dựng và hoàn thiện pháp luật về XLV L trong TH DS càng ngày càng trở nên cấp thiết. Theo đó, pháp luật cần được hoàn thiện theo hướng bảo đảm tính đồng bộ, đầy đủ, khả thi và dự liệu được các loại V L trong thực ti n hoạt động TH DS, đặc biệt là những loại V L mới có thể xảy ra.

háp luật về XLV L trong TH DS hoàn thiện sẽ góp phần xử lý nghiêm cũng như hạn chế các V L trong TH DS. Từ những vấn đề nêu trên, có thể nhận thấy, việc nghiên cứu, tổng kết, đánh giá pháp luật về XLV L trong TH DS cả về lý luận và thực ti n, để từ đó đề ra những quan điểm và giải pháp hoàn thiện là rất cần thiết. Với những lý do đó, tôi chọn đề tài " t u tv v u t tr gt dâ sự ở V t Na ay" làm đề tài luận án tiến sĩ. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án Đối tượng nghiên cứu của luận án là các quan điểm, tư tưởng về XLV L trong THADS, thực trạng pháp luật về XLV L trong lĩnh vực TH DS và hoàn thiện pháp luật về XLV L trong TH DS.

hạm vi nghiên cứu của đề tài là tập trung tổng hợp, hệ thống hóa cũng như lý giải r những vấn đề lý luận về XLV L và pháp luật về XLV L trong TH DS; đánh giá mặt ưu điểm, mặt hạn chế của pháp luật và hoàn thiện pháp luật về XLV L trong TH DS; đề xuất các quan điểm, giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện pháp luật về XLV L trong TH DS ở Việt Nam hiện nay. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận án Để giải quyết các nhiệm vụ đặt ra, luận án được thực hiện trên cơ sở lý luận khoa học và phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, các quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; về cải cách tư pháp; về xây dựng và hoàn thiện pháp luật XHCN. 3 Luận án được thực hiện trên cơ sở vận dụng phương pháp duy vật biện chứng của triết học Mác - Lênin kết hợp với việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học khác nhau để đáp ứng yêu cầu làm r những nội dung nghiên cứu. hương pháp phân tích - tổng hợp được sử dụng xuyên suốt để nêu, phân tích, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực ti n trong luận án.

hương pháp so sánh, thống kê được sử dụng để cung cấp các số liệu cần thiết, đối chiếu, so sánh, làm r các nội dung liên quan, đặt trong tổng thể hệ thống pháp luật về XLV L trong TH DS cũng như lịch sử phát triển của nó. hương pháp mô tả được sử dụng để nêu, làm sáng tỏ những vấn đề về hình thức thể hiện của pháp luật XLV L trong TH DS. hương pháp lịch sử - cụ thể được sử dụng để phân tích, đánh giá, bình luận thực trạng pháp luật về XLV L trong TH DS. hương pháp khái quát hóa được sử dụng để nêu và phân tích, kết luận về những vấn đề có tính chất chung, bao quát như thành tựu của các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án, những thành tựu đạt được trong quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật về XLV L trong TH DS.

hương pháp khảo sát thực tế được sử dụng để góp phần tổng kết thực ti n sâu sắc về pháp luật XLV L trong TH DS, quá trình tổ chức thực hiện pháp luật và hiệu quả của nó trong thực ti n. hương pháp kết hợp nghiên cứu lý luận với thực ti n cũng được sử dụng trong tiến trình thực hiện luận án để đưa ra những bình luận, quan điểm, kết luận về những nội dung nghiên cứu.