Luận án tiến sĩ: Trách nhiệm dân sự liên đới bồi thường thiệt hại trong pháp luật dân sự Việt Nam

Ộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI PHẠM KIM ANH TRACH NHIỆM DAN SỰ LIÊN ĐI BO! THƯỜNG THIET HAI TRONG PHAP LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM Chuyên ngành : Luật Dân sự Mã số : 62 38 30 01 | | | | THƯ VIỆN _. | TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HANOI pf | PHONG DOC fF LUAN AN TIEN Si LUAT HOC Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Van Luyện PGS. TS Đinh Văn Thanh HÀ NỘI - 2008 | LỜI CAM ĐOAN lôi xin cam đoan đây là công trinh nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực.

Những kết luận khoa học của luận an chưa từng được ai công bố trong bat ky công trinh nao khác. TAC GIA LUAN AN Pham Kim Anh MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU Chương 1: KHÁI NIỆM CHUNG VỀ TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ VÀ TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ LIÊN ĐỚI BỔI THƯỜNG THIỆT HẠI 1. Khái niệm trách nhiệm dân sự 1. Trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại - một loại trách nhiệm dân sự 30 Chương 2: ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH VÀ CĂN CỨ XÁC ĐỊNH TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ LIÊN ĐỚI BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI NGOÀI HỢP ĐỒNG 53 2.

Điều kiện phát sinh trách nhiệm dân sự liên đới bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng 53 v2. Căn cứ xác định trách nhiệm dân sự liên đới bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng 88 2. Trách nhiệm dân sự liên đới bồi thường thiệt hại - tiền đề lý luận và thực tiễn để giải quyết các quan hệ kinh tế trong cơ chế thị trường ` 103 Chương 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT CỦA VIỆT NAM VỀ TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ LIÊN ĐỚI BỔI THƯỜNG THIỆT HẠI VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN 113 3. Pháp luật dân sự Việt Nam về trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng - sự thay đổi về nhận thức trước khi BLDS 2005 có hiệu lực 113 3.

Thực trạng pháp luật về trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại trong Bộ luật Dân sự 2005 126 3. Thực tiễn áp dụng pháp luật về trách nhiệm dân sự liên đới bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng 137 3. Hoàn thiện các quy định của pháp luật về trách nhiệm dan sự liên đới bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng 146 KẾT LUẬN 159 NHUNG CONG TRÌNH CUA TAC GIA ĐÃ CÔNG BO CO LIEN QUAN DEN LUAN AN 164 DANH MỤC TAI LIEU THAM KHAO 165 DANH MUC CAC CHU VIET TAT TRONG LUAN AN BLDS Bo luat Dan su HDTP Hội đồng Thẩm phán HSPT Hình sự phúc thẩm HSST Hình sự sơ thẩm LDN Luật Doanh nghiệp LHNVGD Luật Hôn nhân và gia đình LTM Luật Thương mại LVCTCID : Luật về các tổ chức tín dụng NQ Nghị quyết TAND Tòa án Nhân dân TANDTC Tòa án Nhân dân tối cao Thông tư UBTP Ủy ban Tư pháp UBTVQH Ủy ban Thường vụ Quốc hội MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Pháp luật dân sự chiếm vị trí trung tâm trong hệ thống pháp luật của tất cả các nước và Việt Nam.

Nó là cơ sở pháp lý để điều chỉnh các quan hệ tài sản và quan hệ nhân thân phi tài sản - Những quan hệ phát sinh hàng ngày trong đời sống xã hội. Đây cũng được coi là một trong những lĩnh vực pháp luật phức tạp nhất. Đặc biệt là trong bối cảnh hiện nay, khi các quan hệ xã hội luôn không ngừng thay đổi và phát triển, nhận thức nói chung và nhận thức pháp luật của người dân không ngừng được nâng cao. Để đảm bảo cho xã hội phát triển lành mạnh, đảm bảo cho một trật tự pháp lý dân sự trong đó mọi chủ thể được tự do thực hiện quyền dân sự của mình đúng với nghĩa: Nhà nước pháp quyền của dân, do dan, vì dân.

Trước hết phải có một hệ thống pháp luật, nhất là pháp luật dân sự có chất lượng, tính khả thi và phù hợp với thực tiễn Ngày nay, pháp luật dân sự lại càng có ý nghĩa quan trọng, nhất là trong điều kiện nước ta đang trong quá trình hội nhập khu vực và đã trở thành thành viên chính thức của Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Vị phạm pháp luật dân sự gây thiệt hại cho người khác là một hiện tượng khách quan. Để đảm bảo công bằng, pháp luật buộc người thực hiện hành vi vi phạm phải chịu trách nhiệm bồi thường cho người bị thiệt hại. Và để bảo vệ một cách tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của người bị vi phạm, việc bồi thường kịp thời và đầy đủ là một trong các nguyên tắc bồi thường thiệt hại.

Quy định trách nhiệm dân sự liên đới bồi thường thiệt hại là một trong các cách thức để thực hiện nguyên tắc đó. Trách nhiệm dân sự nói chung, trách nhiệm dân sự liên đới bồi thường thiệt hại trong pháp luật Việt Nam đã trải qua chặng đường dài phát triển cùng với những biến cố của lịch sử được quy định trong nhiều văn bản pháp luật mà tam điểm là Bộ luật Dân sự 2005. Bộ luật Dân sự được Quốc hội khoá XI kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 19 tháng 5 năm 2005 đã đánh dấu bước tiến bộ quan trọng trong việc điều chỉnh trách nhiệm dân sự liên đới bồi thường thiệt hại trong pháp luật dan sự Việt Nam. Điều này góp phần đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân va tổ chức trước Nhà nước, trước xã hội về mỗi hành vi của mình.

Đó cũng là cơ chế để bảo vệ quyền lợi của bên bị vi phạm một cách hữu hiệu nhất. Bên cạnh những mặt tích cực, Bộ luật Dân sự 2005 còn có những hạn chế nhất định như: - Những quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại nói chung và trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại nói riêng được quy định phân tán trong nhiều phần, nhiều chương, điều của Bộ luật Dân sự. Nhiều quy định còn chung chung mang tính nguyên tắc. Các văn bản hướng dẫn thực hiện các quy định của pháp luật về trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại còn chưa cụ thể, vẫn mang tính hướng dẫn chung.

Điều này lại gây nhiều khó khăn trong việc ap dụng, nhất là trong những trường hợp nhiều người cùng bảo lãnh trong các quan hệ vay có bảo đảm. - Chưa có sự phân biệt rõ về mặt pháp lý sự giống và khác nhau giữa bồi thường thiệt hại trong và ngoài hợp đồng. Khái niệm trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại chỉ là thuật ngữ được nêu lên trong một trường hợp cụ thể của Bộ luậ Dân sự về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Đó là bồi thường thiệt hại trcng trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hai và cùng liên đới chịu trách rhiệm bồi thường.

Trách nhiệm liên đới phát sinh từ hợp đồng còn thiếu những quy định. - Chưa có tiêu chí cụ thể để ấn định bồi thường giữa những người cùng gây thệt hại trong trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Và cũng chưa có cả những quy định về điều kiện để áp dụng trách nhiệm dân sự liér đới bồi thường thiệt hại. Do đó, trong thực tiễn giải quyết vấn đề này gặp râ nhiều khó khăn và trong nhiều trường hợp không thống nhất.

Do vậy, việc n;hiên cứu làm sáng tỏ cơ sở lý luận và các quy định của pháp luật dân sự về rách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại là một việc làm hết sức cần thiết cìo việc xây dựng và áp dụng pháp luật. Tình hình nghiên cứu Trách nhiệm dân sự liên đới bồi thường thiệt hại là một nội dung rất quan trọng trong pháp luật dân sự Việt Nam và các nước trên thế giới. Loại trách nhiệm này là cơ sở bao đảm bồi thường cho người bị thiệt hại một cách kip thời và đầy đủ nhất. Đây là một vấn đề rất khó về lý luận và phức tạp trong thực tiễn áp dụng.

Chế định này cũng chỉ được đề cập thông qua các giáo trình và các đề tài về trách nhiệm dân sự nói chung, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nói riêng. Ở Việt Nam, nghiên cứu về vấn đề này cũng chỉ giới hạn ở giáo trình cua Trường Đại học Luật Hà Nội và một số công trình đăng trong các tạp chí khoa học pháp lý chuyên ngành. Trong khoa học pháp lý Việt Nam hiện nay chi có một số công trình gần với vấn dé nay được công bố. Ví dụ, Luận văn Thạc sĩ luật học của Lê Mai Anh về đề tài “Những vấn đề cơ bản về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong Bộ luật Dân sw’; Luận van Thạc sĩ luật học của Trần Thị Thu Hiền về dé tài “Nhiing nguyên tắc bồi thường thiệt hai trong luật Dân sự Việt Nam”; Luận văn thạc sĩ luật học của Lê Kim Loan về đề tài “Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đông theo Bộ luật Dân sự Việt Nam”, Luận án Tiến sĩ luật học của Nguyễn Thanh Hồng vé đề tài “Trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong các vụ tai nan giao thông đường bộ”.

Những công trình trên đây, trong một số nội dung cụ thể có dé cập một cách gián tiếp đến trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại.