Hồ Hải Hưng: Đấu tranh quân sự Khánh Hòa chống Pháp (1945-1954) - Luận án TS

ĐẠI HỌC HUẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HỒ HẢI HƢNG ĐẤU TRANH QUÂN SỰ Ở KHÁNH HÒA TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1945 - 1954) LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ HUẾ - NĂM 2017 ĐẠI HỌC HUẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HỒ HẢI HƢNG ĐẤU TRANH QUÂN SỰ Ở KHÁNH HÒA TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1945 - 1954) Chuyên ngành : Lịch sử Việt Nam Mã số : 62 22 03 13 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Văn Hoa PGS. Trƣơng Công Huỳnh Kỳ HUẾ - NĂM 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Nghiên cứu sinh Hồ Hải Hƣng ii iii MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa.

i Lời cam đoan .ii Lời cảm ơn. iii MỤC LỤC .1 DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT. Lý do chọn đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận án. Bố cục của luận án .9 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Nhóm các công trình nghiên cứu về đấu tranh quân sự trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954). Nhóm các công trình nghiên cứu về đấu tranh quân sự ở Khánh Hòa trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954). Những vấn đề luận án cần tập trung nghiên cứu .23 Chƣơng 2 ĐẤU TRANH QUÂN SỰ Ở KHÁNH HÒA (1945 - 1946).

Những nhân tố tác động đến đấu tranh quân sự ở Khánh Hòa trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội. Truyền thống yêu nước và cách mạng của nhân dân Khánh Hòa. Đấu tranh quân sự ở Khánh Hòa trước ngày toàn quốc kháng chiến (từ tháng 10 - 1945 đến tháng 12 - 1946).

Khánh Hòa sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 và âm mưu, hành động đánh chiếm Nha Trang - Khánh Hòa của thực dân Pháp. Chủ trương của Đảng và hoạt động xây dựng thế trận kháng chiến. Mặt trận Nha Trang - Khánh Hòa (10-1945 - 2-1946). Củng cố lực lượng, phát động phong trào chiến tranh du kích (2-1946 - 12-1946) .58 Tiểu kết chƣơng 2 .65 Chƣơng 3 ĐẤU TRANH QUÂN SỰ Ở KHÁNH HÕA (1947 - 1954).

Phát triển chiến tranh du kích, từng bước làm thất bại chính sách “bình định” của thực dân Pháp (1947 - 1949). Chính sách “bình định” của thực dân Pháp ở Khánh Hòa. Triển khai thế trận chiến tranh du kích, từng bước làm thất bại chính sách “bình định” của thực dân Pháp. Vượt qua khó khăn, củng cố và phát triển lực lượng kháng chiến (1950 - 1952).

Thực dân Pháp đẩy mạnh chính sách “bình định” ở Khánh Hòa. Vượt qua khó khăn, củng cố và phát triển lực lượng kháng chiến. Đẩy mạnh đấu tranh quân sự, đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi (1953 - 1954). Thực dân Pháp ra sức củng cố vùng chiếm đóng và chủ trương của Đảng.

Đánh bại hệ thống đồn bốt, tháp canh và các cuộc hành quân càn quét vào căn cứ kháng chiến; phối hợp chiến trường cả nước đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi .116 Tiểu kết chƣơng 3 .128 Chƣơng 4 ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÕ VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM. Đấu tranh quân sự ở Khánh Hòa ngay từ những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp đã là nơi “hội quân” của cả nước. Chủ động tiến công địch là nét quán xuyến trong đấu tranh quân sự ở Khánh Hòa trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954). Lực lượng chủ yếu trong đấu tranh quân sự ở Khánh Hòa là bộ đội địa phương và dân quân du kích.

Đấu tranh quân sự ở Khánh Hòa thể hiện sự phong phú về hình thức và linh hoạt về biện pháp chiến thuật. Góp phần kìm chân quân Pháp, bảo vệ vùng tự do Nam - Ngãi - Bình - Phú. Tiêu hao, tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, góp phần làm thất bại các kế hoạch chiến tranh của thực dân Pháp. Hỗ trợ nhân dân địa phương đấu tranh giải phóng, giành quyền làm chủ.

Một số kinh nghiệm. Phát huy tinh thần chủ động, tự lực, tự cường, bám sát tình hình, kịp thời chuyển hóa thế trận kháng chiến. Xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân phù hợp với điều kiện của chiến trường địa phương làm nòng cốt cho đấu tranh quân sự. Kết hợp chặt chẽ với đấu tranh chính trị và binh vận để nâng cao hiệu quả của đấu tranh quân sự .153 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN .157 TÀI LIỆU THAM KHẢO .158 PHỤ LỤC 3 DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT Ban Chấp hành BCH Bộ Chỉ huy Quân sự BCHQS Bộ Quốc phòng BQP Chính trị Quốc gia CTQG Đảng Cộng sản Việt Nam ĐCSVN Đảng Cộng sản Đông Dương ĐCSĐD Đảng Lao động Việt Nam ĐLĐVN Đấu tranh quân sự ĐTQS Lực lượng quân sự LLQS Lực lượng vũ trang LLVT Nhà xuất bản Nxb Quân đội nhân dân QĐND Quân đội nhân dân Việt Nam QĐNDVN Ủy ban hành chính UBHC Ủy ban kháng chiến hành chính UBKCHC Việt Nam Dân chủ Cộng hòa VNDCCH 4 MỞ ĐẦU 1.

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Đấu tranh quân sự (ĐTQS là hình thức chủ yếu, đóng vai trò quyết định đối với thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954). ĐTQS của quân và dân Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1954 đã góp phần quan trọng trong việc chuyển hoá thế trận, tiêu hao, tiêu diệt sinh lực địch và đập tan các kế hoạch chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp. ĐTQS di n ra dưới nhiều hình thức, với quy mô và mức độ khác nhau, chịu sự tác động bởi các yếu tố, như tương quan lực lượng, nghệ thuật quân sự của các bên, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của từng địa bàn, từng khu vực trong cả nước. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954 , Khánh Hòa là vùng sau lưng địch.

Ngoài những điểm tương đồng với chiến trường cả nước, ĐTQS trong kháng chiến chống Pháp ở Khánh Hòa còn mang những nét đặc thù. ĐTQS ở đây di n ra sớm hơn so với các tỉnh Nam Trung Bộ; ngay từ những ngày đầu đã thể hiện rõ nét nghệ thuật chiến tranh toàn dân “lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh” và di n ra trên khắp địa bàn tỉnh,. ĐTQS ở Khánh Hoà đã góp phần kìm chân Pháp, tiến tới làm thất bại các kế hoạch “đánh nhanh thắng nhanh”, “bình định lấn chiếm” của thực dân Pháp; bảo vệ vùng tự do Nam Trung Bộ (Nam - Ngãi - Bình - Phú)1. Lâu nay, vấn đề nghiên cứu, tìm hiểu về ĐTQS trong kháng chiến chống thực dân Pháp trên phạm vi cả nước nói chung và ở Khánh Hòa nói riêng đã thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học, nhà quân sự trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có một công trình nào nghiên cứu chuyên sâu về ĐTQS ở Khánh Hòa và nhất là vai trò, vị trí của nó trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược ở địa bàn này. Nhiều vấn đề thuộc về hoặc liên quan đến ĐTQS ở Khánh Hòa cần được nhìn nhận và đánh giá một cách đầy đủ, như quan điểm chỉ đạo, chủ trương ĐTQS của Đảng; quá trình xây dựng và phát triển lực lượng vũ 1 Nam (Quảng Nam – Ngãi (Quảng Ngãi) – Bình (Bình Định – Yên (Phú Yên) 5 trang (LLVT) địa phương; biện pháp, phương thức tiến hành, hình thái đấu tranh; đặc điểm, vai trò và một số kinh nghiệm của ĐTQS ở Khánh Hòa đặt trong mối quan hệ vùng, miền và cả nước… ĐTQS ở Khánh Hòa có những khó khăn, thuận lợi nhất định, đồng thời cũng có những nét tiêu biểu cho phương thức và nghệ thuật tạo sức mạnh của chiến tranh nhân dân Việt Nam. Do vậy, việc nghiên cứu vấn đề ĐTQS ở Khánh Hòa trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954 sẽ mang lại nhiều ý nghĩa khoa học và thực ti n sâu sắc: Về ý nghĩa khoa học, nghiên cứu vấn đề này sẽ góp phần làm sáng tỏ những nội dung cơ bản về hoạt động ĐTQS ở Khánh Hòa, một vùng sau lưng địch, trong đó có vùng tạm bị chiếm, vùng du kích và vùng căn cứ du kích trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp; về phương thức và nghệ thuật xây dựng lực lượng kháng chiến, thế trận chiến tranh nhân dân trên địa bàn; về quá trình ĐTQS ở Khánh Hòa từ năm 1945 đến năm 1954, trải qua các giai đoạn 1945-1946 và 1947- 1954. Trên cơ sở đó, phân tích những đặc điểm, vai trò và đúc rút một số kinh nghiệm từ ĐTQS ở Khánh Hòa trong kháng chiến chống thực dân Pháp.

Đề tài còn bổ sung nguồn tư liệu về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược ở Khánh Hòa, để từ đó có sự nhận thức toàn diện hơn lịch sử Khánh Hòa thời kỳ hiện đại. Về ý nghĩa thực tiễn, kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo bổ ích phục vụ nghiên cứu, học tập và giảng dạy lịch sử địa phương ở các trường phổ thông. Mặt khác, trong một chừng mực nhất định, kết quả nghiên cứu có thể tham khảo, vận dụng trong quá trình xây dựng thế trận quốc phòng - an ninh trên địa bàn tỉnh Khánh Hoà hiện nay, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng cho thế hệ trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên Khánh Hòa, nhằm tri ân những cống hiến, hy sinh của đồng bào, chiến sỹ đã từng chiến đấu ở tỉnh Khánh Hòa, tạo sự đồng thuận xã hội, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. Từ những ý nghĩa khoa học và thực ti n trên đây, chúng tôi chọn vấn đề “ ấu tranh qu n sự hánh o trong cu c kháng chiến chống thực d n háp 1945 - 1954)” làm đề tài nghiên cứu cho luận án Tiến sĩ Lịch sử chuyên ngành Lịch sử Việt Nam.

ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2. Đối tƣ ng nghiên cứu Quá trình ĐTQS ở Khánh Hòa trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954 , đặc điểm, vai trò và một số kinh nghiệm từ quá trình này. Ph m vi nghiên cứu - Về kh ng gian: Địa bàn tỉnh Khánh Hòa thời kỳ 1945 - 1954.