Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập Vật lí 10 THPT theo hướng phát triển năng lực

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN ĐĂNG NHẬT KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC Thừa Thiên Huế, năm 2020 i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN ĐĂNG NHẬT KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Vật lí Mã số: 9140111 LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRẦN HUY HOÀNG 2. VŨ TRỌNG RỸ Thừa Thiên Huế, năm 2020 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được người khác công bố trong bất cứ công trình nào.

Tác giả Nguyễn Đăng Nhật iii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành được đề tài nghiên cứu này không chỉ có công sức của riêng tôi mà tôi đã nhận được rất nhiều sự động viên giúp đỡ từ thầy cô, bạn bè và người thân. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Chủ nhiệm, các thầy cô trong khoa Vật lí, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế đã trang bị cho tôi những kiến thức quý báu và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận án này. Đặc biệt tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. Trần Huy Hoàng và PGS.

Vũ Trọng Rỹ đã tận tình hướng dẫn và đóng góp những ý kiến quý báu trong suốt quá trình tôi thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, các thầy cô trong tổ Vật lí, cùng các học sinh tại các trường Trung học phổ thông đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong quá trình thực nghiệm sư phạm. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đối với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn động viên, giúp đỡ và là chỗ dựa tinh thần vững chắc giúp tôi vượt qua khó khăn để hoàn thành luận án này. Tác giả Nguyễn Đăng Nhật iv CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN TT Chữ viết tắt Ý nghĩa 1 DH Dạy học 2 ĐC Đối chứng 3 GV Giáo viên 4 H.

Lập kế hoạch thí nghiệm 5 H. Xác định mục tiêu, cơ sở lý thuyết liên quan 6 H. Đề xuất phương án thí nghiệm 7 H. Xây dựng tiến trình thí nghiệm 8 H.

Lập bảng biểu, đồ thị 9 H. Tìm hiểu hoặc chế tạo dụng cụ thí nghiệm 10 H. Tìm hiểu cấu tạo, nguyên tắc hoạt động, cách sử dụng dụng cụ 11 H. Tìm hiểu thang đo và giới hạn đo của dụng cụ 12 H.

Chế tạo dụng cụ thí nghiệm không có sẵn 13 H. Tiến hành thí nghiệm, thu thập số liệu 14 H. Lắp ráp, sắp đặt, bố trí các dụng cụ 15 H. Thao tác, đo đạc với các dụng cụ 16 H.

Quan sát và đọc, ghi kết quả 17 H. Xử lý kết quả thí nghiệm 18 H. Tính toán các giá trị trung bình, các đại lượng đo gián tiếp 19 H. Tính sai số 20 H.

Vẽ đồ thị biểu diễn 21 H. Kết luận, nhận xét, đánh giá 22 HS Học sinh 23 K. Áp dụng kiến thức vật lí Trình bày được kiến thức về các hiện tượng, đại lượng, định luật, 24 K. nguyên lý cơ bản, các phép đo, các hằng số vật lí 25 K.

Xác định, trình bày được mối liên hệ giữa các kiến thức vật lí 26 K. Vận dụng kiến thức vật lí 27 K. Sử dụng kiến thức vật lí để thực hiện các nhiệm vụ học tập v TT Chữ viết tắt Ý nghĩa 28 K. Vận dụng kiến thức vật lí vào các tình huống thực tiễn 29 KQHT Kết quả học tập K (What we Know); W (What we Want to learn); L (What we 30 KWLH Learned); H (How can we learn more) 31 N.

Năng lực tiếp nhận ngôn ngữ vật lí 32 N. Nhận ra ngôn ngữ vật lí 33 N. Giải thích ngôn ngữ vật lí 34 N. Diễn đạt ngôn ngữ vật lí 35 N.

Năng lực thực hành ngôn ngữ vật lí 36 N. Vận dụng ngôn ngữ vật lí 37 N. Kết hợp ngôn ngữ vật lí 38 N. Xác định ngôn ngữ vật lí 39 N.

Năng lực thiết lập ngôn ngữ vật lí 40 N. Phát hiện ngôn ngữ vật lí 41 N. Thiết lập quá trình vật lí 42 N. Thực hiện quá trình vật lí 43 NL Năng lực 44 T.

Sử dụng các phép tính và đo lường cơ bản 45 T. Lựa chọn và sử dụng các công cụ toán học phù hợp trong học tập vật lí Đo lường, tính toán, so sánh và ước lượng được trong các tình 46 T. huống cụ thể 47 T. Sử dụng ngôn ngữ toán trong vật lí 48 T.

Thiết lập các công thức toán học cho các quy luật vật lí Sử dụng toán học để suy luận từ kiến thức đã biết ra hệ quả hoặc 49 T. ra kiến thức mới 50 T. Sử dụng công cụ tính toán 51 T. Sử dụng các dụng cụ đo lường (thước, eke…) 52 T.

Sử dụng các dụng cụ tính toán (máy tính cầm tay, máy vi tính…) 53 THPT Trung học phổ thông 54 TNg Thực nghiệm 55 VL Vật lí vi DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 2. Năng lực chuyên biệt môn Vật lí được cụ thể hóa từ năng lực cốt lõi. Năng lực chuyên biệt trong môn Vật lí dựa trên đặc điểm môn Vật lí. Các thành tố của năng lực sử dụng ngôn ngữ vật lí.

Các chỉ số hành vi, tiêu chí chất lượng của năng lực sử dụng ngôn ngữ vật lí và cách gán điểm. Các thành tố của năng lực tính toán trong vật lí. Các chỉ số hành vi, tiêu chí chất lượng của năng lực tính toán trong vật lí và cách gán điểm. Các thành tố của năng lực thực hành vật lí.

Các chỉ số hành vi, tiêu chí chất lượng của năng lực thực hành và cách gán điểm. Các thành tố của năng lực sử dụng kiến thức vật lí. Các chỉ số hành vi, tiêu chí chất lượng của năng lực sử dụng kiến thức vật lí và cách gán điểm. Hình thức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Vật lí theo hướng .62 phát triển năng lực.

Bảng kiểm quan sát dùng cho giáo viên. Bảng kiểm quan sát hành vi. Hồ sơ học tập. Phiếu đánh giá của học sinh (dùng trong đánh giá đồng đẳng).

Nhận thức của giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Vật lí của học sinh ở các trường Trung học phổ thông. Nhận thức của giáo viên về mục đích kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Vật lí của học sinh ở các trường Trung học phổ thông. Nhận thức của học sinh về mục đích kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Vật lí của học sinh ở các trường Trung học phổ thông. Nhận thức của giáo viên và học sinh về mối quan hệ giữa kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và quá trình dạy học môn Vật lí.

Nhận thức của giáo viên và học sinh về các xu hướng đánh kiểm tra, .74 giá kết quả học tập môn Vật lí hiện nay. Nhận thức của giáo viên về khái niệm kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo hướng phát triển năng lực. Nhận thức về vai trò kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Vật lí trong việc hình thành và phát triển năng lực cho học sinh. Ý kiến của giáo viên về tác dụng của kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Vật lí theo hướng phát triển năng lực.

Ý kiến của học sinh về tác dụng của kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Vật lí theo hướng phát triển năng lực. Thực trạng mức độ thực hiện kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh qua môn Vật lí. Thực trạng về hình thức giáo viên sử dụng để kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh trong dạy học môn Vật lí. Thực trạng về quy trình xây dựng đề kiểm tra để kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh trong dạy học môn Vật lí.

Những khó khăn của giáo viên trong quá trình kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Vật lí theo hướng phát triển năng lực. Những khó khăn của học sinh khi thực hiện kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Vật lí theo hướng phát triển năng lực. Ý kiến của giáo viên về sự cần thiết của một số yếu tố đối với kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Vật lí theo hướng phát triển năng lực. Ý kiến của học sinh về sự cần thiết của một số yếu tố đối với kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Vật lí theo hướng phát triển năng lực.

Phiếu KWLH dạy bài Lực ma sát 1. Phiếu KWLH dạy bài Lực ma sát 2. Tiêu chí đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ vật lí. Tiêu chí đánh giá năng lực tính toán trong vật lí.

Tiêu chí đánh giá năng lực thực hành vật lí. Tiêu chí đánh giá năng lực sử dụng kiến thức vật lí. Hệ thống bài tập đánh giá năng lực môn Vật lí lớp 10 Trung học phổ thông. Tiêu chí đánh giá năng lực thực hành vật lí thông qua sản phẩm học tập.

Tiêu chí đánh giá bài trình bày đa phương tiện. Tiêu chí đánh giá sản phẩm nhóm. Hồ sơ học tập đánh giá năng lực. Bảng kiểm đánh giá năng lực bài “Sự nở vì nhiệt của vật rắn”.

Bảng kiểm đánh giá năng lực bài “Các hiện tượng bề mặt của chất lỏng”. Tiêu chí đánh giá năng lực của bài kiểm tra chương VII “Chất rắn và chất lỏng. Sự chuyển thể”. Ý kiến đánh giá của giảng viên và giáo viên về sự cần thiết và tính khả thi của khung năng lực, quy trình, phương pháp và công cụ đã đề xuất.

Kết quả đánh giá cuối chương V lớp 10A1 (TNg). Kết quả đánh giá cuối chương V lớp 10A2 (ĐC). Kết quả đánh giá cuối chương VII lớp 10A1 (TNg). Kết quả đánh giá cuối chương VII lớp 10A2 (ĐC).

Tổng hợp kết quả đánh giá cuối chương V theo tỉ lệ phần trăm (%). Tổng hợp kết quả đánh giá cuối chương VII theo tỉ lệ phần trăm (%). Bảng các biểu đồ so sánh kết quả đánh giá của nhóm thực nghiệm .130 và nhóm đối chứng cuối các chương V và VII theo tỉ lệ phần trăm (%). Kết quả đánh giá cuối chương V lớp 10B5 Nguyễn Huệ .