Luận án tiến sĩ: Giải pháp nâng cao an toàn hàng hải vùng biển Việt Nam

BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM --------  -------- LƢU VIỆT HÙNG NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP NÂNG CAO AN TOÀN HÀNG HẢI VÙNG BIỂN VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KỸ THUẬT HẢI PHÒNG – 2019 Luận án tiến sĩ Kĩ thuật BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM --------  -------- LƢU VIỆT HÙNG NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP NÂNG CAO AN TOÀN HÀNG HẢI VÙNG BIỂN VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KỸ THUẬT NGÀNH: KHOA HỌC HÀNG HẢI ; MÃ SỐ: 9840106 CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC HÀNG HẢI Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Viết Thành 2. Đinh Xuân Mạnh HẢI PHÒNG – 2019 Luận án tiến sĩ Kĩ thuật LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, hình ảnh, kết quả trình bày trong luận án này là trung thực và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác trƣớc đó.

Các thông tin, số liệu trích dẫn, tài liệu tham khảo trong luận án đều đƣợc chỉ rõ về xuất xứ, nguồn gốc và đảm bảo tính trung thực. Hải Phòng, ngày tháng năm 2019 Nghiên cứu sinh Lƣu Việt Hùng i Luận án tiến sĩ Kĩ thuật LỜI CẢM ƠN Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn Trƣờng Đại học Hàng hải Việt Nam, Viện Đào tạo Sau đại học trƣờng Đại học Hàng hải Việt Nam đã cho phép tôi thực hiện luận án tại Trƣờng Đại học Hàng hải Việt Nam. Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn Viện Đào tạo Sau đại học, Khoa Hàng hải, Trƣờng Đại học Hàng hải Việt Nam, Trƣờng Cao đẳng Hàng hải I, các thầy cô giáo cùng các đồng nghiệp đã hỗ trợ và giúp đỡ trong suốt quá trình làm luận án. Nghiên cứu sinh trân trọng và bày tỏ lòng tri ân đến thầy giáo, nhà giáo ƣu tú, PGS.

Nguyễn Viết Thành và thầy giáo, nhà giáo ƣu tú, PGS. Đinh Xuân Mạnh đã hƣớng dẫn trách nhiệm, tận tâm suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án tiến sĩ tại Trƣờng Đại học Hàng hải Việt Nam. Nghiên cứu sinh xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy phản biện, các thầy trong hội đồng chấm luận án đã đồng ý đọc duyệt và góp các ý kiến quý báu để Nghiên cứu sinh có thể hoàn chỉnh luận án này và định hƣớng nghiên cứu trong tƣơng lai. Cuối cùng, nghiên cứu sinh xin gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đình và bạn bè, những ngƣời đã động viên khuyến khích nghiên cứu sinh trong suốt thời gian tham gia nghiên cứu và thực hiện công trình này.

Nghiên cứu sinh Lƣu Việt Hùng ii Luận án tiến sĩ Kĩ thuật MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU. vi DANH MỤC CÁC BẢNG.

viii DANH MỤC CÁC HÌNH. ix MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài luận án. Mục đích, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu của luận án.

TỔNG QUAN VỀ AN TOÀN HÀNG HẢI. Khái niệm về an toàn hàng hải. Cơ sở pháp lý về an toàn hàng hải. Cơ sở thực tiễn về an toàn hàng hải.

Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc liên quan tới luận án. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. THỰC TRẠNG AN TOÀN HÀNG HẢI TRÊN VÙNG BIỂN VIỆT NAM.

Các văn bản pháp lý liên quan đến an toàn hàng hải. Đặc điểm vùng biển Việt Nam và một số khu vực trong vùng biển Việt Nam. 28 iii Luận án tiến sĩ Kĩ thuật 2. Thực trạng hoạt động hàng hải và đƣờng thủy nội địa trên vùng biển Việt Nam.

Tổng quan về hoạt động hàng hải. Tổng quan về hoạt động đƣờng thủy nội địa. Tai nạn giao thông thuộc lĩnh vực hàng hải. Tai nạn giao thông trong lĩnh vực đƣờng thủy nội địa.

Nguyên nhân các vụ tai nạn hàng hải và tai nạn giao thông đƣờng thủy nội địa. Định hƣớng phát triển vận tải biển tại Việt Nam trong giai đoạn 2015 - 2025. Phát triển kinh tế và thị trƣờng vận tải biển. Sự phát triển đội tàu biển Việt Nam.

GIẢI PHÁP NÂNG CAO AN TOÀN HÀNG HẢI Ở VÙNG VEN BIỂN VIỆT NAM. Biên soạn Sổ tay Đảm bảo an toàn hàng hải vùng biển Việt Nam. Mục đích của việc biên soạn ấn phẩm Đảm bảo an toàn hàng hải vùng biển Việt Nam. Các nội dung chính trong cuốn Sổ tay Đảm bảo An toàn hàng hải vùng biển Việt Nam.

Kết cấu Sổ tay Đảm bảo an toàn hàng hải vùng biển Việt Nam. Quy trình biên soạn Sổ tay Đảm bảo an toàn hàng hải vùng biển Việt Nam. Xây dựng tuyến phân luồng hàng hải trên các vùng biển Việt Nam. Điều kiện khí tƣợng, thủy văn và mật độ hoạt động của tàu thuyền tại khu vực biển Lý Sơn.

Các yếu tố thuận lợi và khó khăn. Mô hình hệ thống phân luồng vùng biển Lý Sơn. 103 iv Luận án tiến sĩ Kĩ thuật 3. Kết quả thử nghiệm triển khai sử dụng Sổ tay bảo đảm an toàn hàng hải vùng biển Việt Nam và tuyến phân luồng Lý Sơn - Sa Kỳ.

Hiệu quả của tài liệu tham khảo: Sổ tay Đảm bảo an toàn hàng hải cho khu vực ven biển Việt Nam. Hiệu quả của tuyến phân luồng giao thông khu vực Lý Sơn. 109 KẾT LUẬN VÀ PHƢƠNG HƢỚNG PHÁT TRIỂN NGHIÊN CỨU. 117 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

119 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 162 v Luận án tiến sĩ Kĩ thuật DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU Chữ viết tắt Giải thích AEC Cộng đồng kinh tế ASEAN ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á CCAMLR Ủy ban Bảo tồn nguồn lợi biển Nam Cực CIF Tiền hàng, bảo hiểm, cƣớc phí (Incoterms (Cost, Insurance, Freight) 2010) Quy tắc Quốc tế về Phòng ngừa đâm va tàu COLREG 72 thuyền trên biển 1972 ĐTNĐ Đƣờng thủy nội địa EJF Quỹ Công lý môi trƣờng FDI Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài FOB Giao hàng trên tàu (Incoterms 2010) (Free On Board) GTĐT Giao thông đƣờng thủy HHVN Hàng hải Việt Nam Ủy ban Quốc tế về Bảo tồn Cá ngừ Đại ICCAT Tây Dƣơng IMO Tổ chức Hàng hải thế giới ISM code Bộ luật quản lý an toàn quốc tế LPG Khí ga hóa lỏng NAV Tiểu ban An toàn Hàng hải NK Nhập khẩu NSNN Ngân sách nhà nƣớc PVN Tập đoàn dầu khí Việt Nam vi Luận án tiến sĩ Kĩ thuật QLDA Quản lý dự án RFMO Tổ chức quản lý nghề cá Công ƣớc quốc tế về an toàn sinh mạng SOLAS trên biển TP HCM Thành phố Hồ Chí Minh TKV Than khoáng sản Việt Nam Công ƣớc Liên hợp quốc về Luật biển UNCLOS 82 1982 VN Việt Nam VTS Vessel Traffic Service XNK Xuất nhập khẩu XK Xuất khẩu vii Luận án tiến sĩ Kĩ thuật DANH MỤC CÁC BẢNG Số bảng Tên bảng Trang 1.1 Các hải đồ phải chuẩn bị trƣớc khi vào Vịnh Tokyo 24 Thống kê sản lƣợng hàng hóa thông qua cảng biển 2.1 32 Việt Nam Tình hình phát triển phƣơng tiện thuỷ từ 2007 đến 2.2 46 12/2017 Tình hình tai nạn giao thông đƣờng thủy nội địa từ 2.3 55 1997 - 2018 Dự báo cơ cấu thị trƣờng xuất khẩu của Việt Nam đến 2.4 70 năm 2020 Dự báo cơ cấu thị trƣờng nhập khẩu của Việt Nam đến 2.5 71 năm 2020 Dự báo khối lƣợng hàng hoá, hành khách đƣờng biển 2.6 72 của Việt Nam đến năm 2020 3.1 Nội dung nghiên cứu 93 Độ cao và hƣớng trung bình, độ cao sóng lớn nhất và 3.2 99 tần suất lặng sóng trong các tháng viii Luận án tiến sĩ Kĩ thuật DANH MỤC CÁC HÌNH Số hình Tên hình Trang 1.1 Hệ thống phân luồng Singapore 15 Quản lý và trợ giúp giao thông trên hệ thống phân 1.3 Hệ thống phân luồng UragaSuido 19 2.1 Lƣợc đồ vùng biển Việt Nam 28 2.2 Các nhóm cảng thuộc hệ thống cảng biển Việt Nam 30 2.3 Thống kê tai nạn, sự cố hàng hải trong các năm gần đây 54 2.4 Thị phần đội tàu biển Việt Nam 75 2.5 Sản lƣợng vận tải của đội tàu biển Việt Nam 77 3.1 Tổng thể đề xuất phân luồng khu vực biển Lý Sơn 105 3.2 Vòng xuyến Sa Kỳ 107 3.3 Vòng xuyến vịnh Dung Quất 108 Sơ đồ cấu trúc tổng quát của hệ thống mô phỏng NTPro 3.5 Tổng quan hệ thống phao giới hạn luồng 113 Kết quả chạy thử hệ thống phân luồng trên mô phỏng buồng 3.6 113 lái Hình ảnh hệ thống phân luồng trên Hệ thống hiển thị 3.7 114 thông tin hải đồ điện tử Hình ảnh tàu thuyền hoạt động trên tuyến phân luồng 3.8 Lý Sơn đƣợc thiết lập trên hệ thống mô phỏng buồng lái 115 NTPro 5000 ix Luận án tiến sĩ Kĩ thuật MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án Việt Nam là một quốc gia biển có bờ biển chạy dài hơn 3.200 km với hơn 1 triệu km2 mặt nƣớc cùng nhiều quần đảo và đảo quan trọng nhƣ Trƣờng Sa, Hoàng Sa, Thổ Chu, Phú Quốc, Côn Đảo… Nằm trên tuyến giao thông hàng hải quốc tế nhộn nhịp từ Tây sang Đông, với điểm giữa đƣờng vận tải Hong Kong - Singapore sát với khu vực có điều kiện tự nhiên để xây dựng những cảng nƣớc sâu tầm cỡ thế giới, có thể trở thành những trung tâm trung chuyển lớn có tính chất quốc gia và quốc tế, là hành lang hƣớng ra biển để giao lƣu kinh tế giữa Việt Nam và các nƣớc trong khu vực cũng nhƣ các nƣớc trên thế giới. Vùng lãnh thổ trên biển nƣớc ta với các hoạt động thăm dò khai thác dầu khí, khoáng sản; các tuyến giao thông của tàu thuyền Việt Nam hoặc các tuyến quá cảnh hay vào các cảng biển Việt Nam của tàu thuyền nƣớc ngoài với mật độ ngày càng lớn; các hoạt động khai thác xa bờ… do vậy mạng lƣới giao thông vận tải trên biển rất phức tạp.

Với phát triển kinh tế - chính trị - xã hội thế giới, ngành vận tải biển không còn hạn hẹp trong một khu vực nữa mà đã lan rộng ra toàn cầu, khối lƣợng vận tải ngày càng tăng lên, tỷ trọng vận tải biển cũng tăng theo và hiện đạt tới 90% khối lƣợng hàng hóa vận tải trên toàn thế giới. Số lƣợng tàu tăng vọt, kích thƣớc, trọng tải, tốc độ và mật độ tàu thuyền cũng tăng nhanh chóng.