Luận án tiến sĩ: Phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của thành phố Đà Nẵng - Nguyễn Tiến Đà

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI NGUYỄN TIẾN ĐÀ PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, Năm 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI NGUYỄN TIẾN ĐÀ PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ Mã số: 62340410 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. TS NGUYỄN VĂN MINH 2. LƯU ĐỨC HẢI Hà Nội, Năm 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết luận trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng.

Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố. Tác giả luận án NGUYỄN TIẾN ĐÀ ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC BẢNG.ix DANH MỤC HÌNH.xi DANH MỤC ĐỒ THỊ.xi DANH MỤC PHỤ LỤC.xii PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài luận án.

Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu luận án.9 CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA MỘT THÀNH PHỐ.1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU.1 Khái niệm, đặc điểm của ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu.2 Một số lý thuyết liên quan đến phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu.3 Vai trò và xu hướng phát triển của ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu.2 YÊU CẦU, ĐIỀU KIỆN, NỘI DUNG VÀ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA MỘT THÀNH PHỐ.1 Yêu cầu và điều kiện phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của một thành phố.2 Nội dung phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của một thành phố.3 Tiêu chí đánh giá phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của một thành phố.4 Một số yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của một thành phố.3 KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA MỘT SỐ THÀNH PHỐ TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 57 1.1 Kinh nghiệm phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của một số thành phố trong và ngoài nước.2 Bài học hợp lý thành công và cần lưu ý cho thành phố Đà Nẵng.60 Kết luận chương 1.63 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG.1 TỔNG QUAN VÀ THỰC TRẠNG VỀ NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG GIAI ĐOẠN 2013-2018.1 Lợi thế so sánh của thành phố Đà Nẵng trong phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu.2 Những bất lợi của thành phố Đà Nẵng đối với phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu.3 Phân tích thực trạng phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013-2018.2 PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH, GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG GIAI ĐOẠN 2013-2018.1 Tổng quan quá trình hoạch định, xây dựng chính sách phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của thành phố Đà Nẵng 73 2.2 Phân tích thực trạng kết quả các chính sách, giải pháp phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013-2018.3 Đánh giá kết quả chính sách phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của thành phố Đà Nẵng (2013-2018).3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG GIAI ĐOẠN 2013-2018.1 Mặt đạt được và nguyên nhân. Những hạn chế cơ bản và nguyên nhân.115 Kết luận chương 2.118 CHƯƠNG 3 iv ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 119 3.1 TÌNH HÌNH VÀ YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG GIAI ĐOẠN ĐẾN NĂM 2025 VÀ NHỮNG NĂM TIẾP THEO.1 Bối cảnh trong và ngoài nước tác động đến phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của thành phố Đà Nẵng giai đoạn đến năm 2025 và các năm tiếp theo.2 Thuận lợi và cơ hội.3 Khó khăn, nguy cơ và thách thức.4 Yêu cầu mới đặt ra.2 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG GIAI ĐOẠN 2020 - 2025 VÀ NHỮNG NĂM TIẾP THEO.1 Định hướng chung về phát triển ngành công nghiệp ở Việt Nam và thành phố Đà Nẵng.2 Định hướng chính sách phát triển ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2020-2025 và những năm tiếp theo 129 3.3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP SẢN XUẤT SẢN PHẨM ĐIỆN TỬ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG.1 Nhóm giải pháp về hoạch định chính sách cho ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của thành phố Đà nẵng.2 Nhóm giải pháp về chính sách phát triển khu vực sản xuất, chế tạo cho ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của thành phố Đà Nẵng 135 3.3 Nhóm giải pháp về chính sách phát triển quy mô sản xuất cho ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của thành phố Đà Nẵng.4 Nhóm giải pháp phát triển chính sách xuất khẩu cho ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử hướng về xuất khẩu của thành phố Đà Nẵng.150 Kết luận chương 3.158 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA NGHIÊN CỨU SINH v DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT TIẾNG ANH CNĐT Công nghiệp điện tử Công nghiệp sản xuất CNSXSPĐT sản phẩm điện tử CNHT Công nghiệp hỗ trợ DN Doanh nghiệp DNĐT Doanh nghiệp điện tử Doanh nghiệp xuất DNXK khẩu Trao đổi dữ liệu điện Electronic Data Interchange EDI tử Dịch vụ sản xuất điện Electronic Manufacturing Service EMS tử Sản xuất theo hợp Electronic Contract Manufacturing ECM đồng điện tử Đầu tư trực tiếp nước Foreign Direct Investment FDI ngoài Cách mạng công Fourth Industrial Revolution FIR nghiệp lần thứ tư GDP Tổng sản phẩm nội địa Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc Gross National Product GNP gia Hệ thống phân loại Global Industry Classification Standard GICS tiêu chuẩn công nghiệp toàn cầu IC Mạch tích hợp Integrated Circuit Phòng Thương mại International Chamber of Commerce ICC quốc tế Transitor hiệu ứng Junction gate field-effect transistor JFET trường cổng nối Hiệp hội công nghiệp Japan Electronic and Information JEITA điện tử và viễn thông Technology Industries Association Nhật Bản KCN Khu công nghiệp KCX Khu chế xuất KH-CN Khoa học công nghệ KTXH Kinh tế xã hội KCNC Khu công nghệ cao vii Transitor hiệu ứng Metal-Oxide Semiconductor Field-Effect MOSFET trường bán dẫn oxit Transistor kim loại Nguồn nhân lực chất NNLCLC lượng cao NK Nhập khẩu Công nghệ kết nối Near-Field Communications NFC không dây tầm ngắn NĐ Nghị định NQ Nghị quyết OEM Nhà SX thiết bị gốc Original Equipment Manufacturing Nhà thiết kế sản phẩm Original Design Manufacturing ODM gốc Lắp ráp điện tử trên Printed Circuit Board Assembly PCBA bản mạch in QĐ Quyết định Người xuất khẩu tự Registered Exporter C/O REX C/O chứng nhận C/O SP Sản phẩm SPĐT Sản phẩm điện tử SX Sản xuất SXKD Sản xuất kinh doanh SXXK Sản xuất xuất khẩu Mạnh/Yếu/Cơ Strenghts/Weaknesses/Opportunities/Threats SWOT hội/Thách thức TMQT Thương mại quốc tế TP Thành phố TT Thông tư Thành phố Hồ Chí TP.HCM Minh UN Liên Hiệp Quốc United Nations UBND Ủy ban nhân dân VN Việt Nam Hiệp hội doanh nghiệp Vietnam Electronics Industries Association VEIA điện tử VN Công ty cổ phần Viet Nam Industry Research and VIRAC nghiên cứu ngành và Consultancy tư vấn Việt Nam XNK Xuất nhập khẩu viii XK Xuất khẩu XTTM Xúc tiến thương mại Ủy ban môi trường và World Commission On Environment and WCED phát triển thế giới Development Tổ chức sở hữu trí tuệ World Intellectual Property Organization WIPO thế giới ix DANH MỤC BẢNG Số TT TÊN BẢNG Trang Phân bố độ tuổi lao động trong ngành SXSPĐT và một số Bảng 1.1 39 ngành liên quan đến SXSPĐT tại Hoa Kỳ Tiền lương tiêu chuẩn/tháng của người lao động khối sản Bảng 1.2 42 xuất ở Châu Á, giai đoạn 2015-2016 Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm điệu tử của 10 quốc gia Bảng 1.3 55 đứng đầu thế giới từ 2014-2018 Giá trị SX và tốc độ phát triển liên hoàn ngành Bảng 2.1 68 CNSXSPĐT hướng về XK TPĐN Giá trị SX, tốc độ phát triển bình quân ngành CNSXSPĐT Bảng 2.2 68 hướng về XK TPĐN Tỷ trọng ngành CNSXSPĐT hướng về XK TPĐN so với Bảng 2.3 69 giá trị SXCN chung của TPĐN Bảng 2.4 Kim ngạch ba mặt hàng xuất khẩu chủ lực của TPĐN 70 Bảng 2.5 Tỷ trọng kim ngạch XK SPĐT TPĐN từ 2013-2018 70 Bảng 2.6 Tốc độ phát triển kim ngạch XK SPĐT TPĐN từ 2013-2018 71 Bảng 2.7 Cơ cấu mặt hàng SPĐT XK của TPĐN 71 Kim ngạch XK SPĐT của TPĐN sang một số thị trường Bảng 2.8 72 chủ yếu Top 10 thị trường xuất khẩu lớn nhất của mặt hàng Máy vi Bảng 2.9 73 tính, sản phẩm điện tử và linh kiện của VN trong năm 2017 Thị phần XK SPĐT của TPĐN vào các thị trường trọng Bảng 2.10 73 điểm so với cả nước năm 2017 Bảng 2.11 Bảng đánh giá các loại mô hình SX SPĐT XK tại TPĐN 78 Các chỉ số trình độ phát triển công nghệ của ngành Bảng 2.12 79 CNSXSPĐT hướng về XK TPĐN qua các giai đoạn Chỉ số trình độ phát triển công nghệ trung bình theo loại Bảng 2.13 80 hình DN Quy mô lao động trong doanh nghiệp công nghiệp TPĐN Bảng 2.14 84 năm 2014 Lao động trong ngành CNSXSPĐT hướng về XK của Bảng 2.