Điều khiển tối ưu hệ tham số phân bố có trễ phi tuyến - Mai Trung Thái

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN MAI TRUNG THÁI NGHIÊN CỨU ĐIỀU KHIỂN TỐI ƢU CHO HỆ VỚI THAM SỐ PHÂN BỐ, CÓ TRỄ, PHI TUYẾN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KỸ THUẬT THÁI NGUYÊN - NĂM 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN MAI TRUNG THÁI NGHIÊN CỨU ĐIỀU KHIỂN TỐI ƢU CHO HỆ VỚI THAM SỐ PHÂN BỐ, CÓ TRỄ, PHI TUYẾN Chuyên ngành: Kỹ thuật điều khiển và Tự động hóa Mã số: 9. 16 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KỸ THUẬT NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Nguyễn Hữu Công THÁI NGUYÊN - NĂM 2018 THÁI NGUYÊN - NĂM 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: luận án “Nghiên cứu điều khiển tối ưu cho hệ với tham số phân bố, có trễ, phi tuyến” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dƣới sự hƣớng dẫn của thầy giáo hƣớng dẫn và của tập thể các nhà khoa học. Kết quả nghiên cứu là trung thực và chƣa đƣợc công bố trên bất cứ một công trình nào khác.

Thái Nguyên, ngày……tháng…. năm 2018 Tác giả luận án Mai Trung Thái ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình làm luận án, tôi đã nhận đƣợc rất nhiều góp ý quý báu về chuyên môn cũng nhƣ sự ủng hộ về các công tác tổ chức của tập thể cán bộ hƣớng dẫn, các nhà khoa học và các bạn đồng nghiệp. Tôi xin đƣợc gửi tới họ lời cảm ơn sâu sắc. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến Thầy giáo hƣớng dẫn PGS.TS Nguyễn Hữu Công – Đại học Thái Nguyên đã tâm huyết hƣớng dẫn, tạo mọi điều kiện thuận lợi cũng nhƣ động viên tôi vƣợt qua khó khăn trong suốt thời gian qua để tôi hoàn thành luận án này.

Ngoài ra, tôi cũng xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp Khoa Điện tử, Khoa Điện, tập thể các nhà khoa học của Trƣờng Đại học Kỹ thuật Công nghiệp đã có những ý kiến đóng góp quý báu, các Phòng ban của Trƣờng Đại học Kỹ thuật Công nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài luận án. Thái Nguyên, ngày….năm 2018 Tác giả luận án Mai Trung Thái iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT.

vi DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU.x DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH, ĐỒ THỊ. xi MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của luận án. Mục tiêu của luận án.

Đối tƣợng, phạm vi và phƣơng pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

Bố cục của luận án. TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU KHIỂN TỐI ƢU CHO HỆ VỚI THAM SỐ PHÂN BỐ, CÓ TRỄ, PHI TUYẾN. Tổng quan chung. Tổng quan các công trình nghiên cứu về điều khiển tối ƣu cho hệ với tham số phân bố, có trễ, phi tuyến trong và ngoài nƣớc.

Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu về điều khiển tối ƣu cho hệ với tham số phân bố, có trễ, phi tuyến và hƣớng nghiên cứu của luận án. Kết luận chƣơng 1. ĐỀ XUẤT VÀ GIẢI BÀI TOÁN ĐIỀU KHIỂN TỐI ƢU CHO HỆ VỚI THAM SỐ PHÂN BỐ, CÓ TRỄ, PHI TUYẾN BẰNG PHƢƠNG PHÁP SỐ SỬ DỤNG PHÉP BIẾN ĐỔI LAPLACE. Thành lập bài toán điều khiển tối ƣu.

Mô hình đối tƣợng. Phiếm hàm mục tiêu. Điều kiện ràng buộc. Giới thiệu phƣơng pháp xấp xỉ Pade.

Phƣơng pháp xấp xỉ Pade. Phƣơng pháp tính gần đúng tích phân xác định. Mô tả bài toán. Công thức hình thang.

Công thức Simpson. Nhận dạng mô hình lò điện trở. Mô hình lò điện trở. Hàm truyền lò nhiệt và mô hình của Ziegler - Nichols.

Lời giải của bài toán tối ƣu. Tìm quan hệ giữa q1(x,t) và tín hiệu điều khiển u1(t). Tìm lời giải cho hàm phân bố trƣờng nhiệt độ q(x,t). Lời giải bài toán điều khiển tối ƣu.

Tính toán các giới hạn khi giải bài toán nung chính xác nhất trong điều kiện lò tĩnh .1 Tính toán giới hạn nhiệt độ môi trƣờng không khí trong lò v(t). Tính điều kiện giới hạn nhiệt độ bề mặt vật nung q(0, t ) .3 Tính giới hạn sự chênh lệch nhiệt độ giữa các lớp. Tính toán nhiệt độ lò v(t) và sự phân bố nhiệt độ trong vật nung q(x,t).2 Tính toán nhiệt độ lò v(t). Tính toán phân bố nhiệt độ trong vật nung q(x,t).

Kết luận chƣơng 2. CÁC CHƢƠNG TRÌNH TÍNH VÀ CÁC KẾT QUẢ MÔ PHỎNG. Các chƣơng trình tính .1 Chƣơng trình tính các giá trị i .2 Tính giá trị các hàm gμ (x,t) (μ=1,2,3) .3 Chƣơng trình tính hàm g  (x, t- ) (   1, 2,3. Chƣơng trình giải bài toán tối ƣu.

Các kết quả mô phỏng .1 - Mô phỏng với mẫu Samot .2 - Mô phỏng với mẫu Diatomite. Kết luận chƣơng 3. THỰC NGHIỆM KIỂM CHỨNG CHẤT LƢỢNG PHƢƠNG PHÁP ĐÃ ĐỀ XUẤT TRÊN MÔ HÌNH HỆ THỐNG THỰC. Giới thiệu mô hình hệ thống thí nghiệm.

Quá trình thí nghiệm thực. Một số kết quả thí nghiệm. Thí nghiệm với mẫu Samot. Thí nghiệm với mẫu Diatomite.

Kết luận chƣơng 4. 113 KẾT LUẬN VÀ NHỮNG KIẾN NGHỊ NGHIÊN CỨU TIẾP THEO. 114 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. 115 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

125 vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT Các kí hiệu: Ký hiệu Diễn giải nội dung đầy đủ x(t) Đại lƣợng đầu vào theo thời gian t y(t) Đại lƣợng đầu ra theo thời gian t X(s) Đại lƣợng đầu vào theo toán tử Laplace Y(s) Đại lƣợng đầu ra theo toán tử Laplace W(s) Hàm truyền của đối tƣợng  Thời gian trễ của đối tƣợng (lò) (s )  Biến độc lập (biến giả) T Hằng số thời gian của đối tƣợng (lò) (s ) q (x , t ) Phân bố nhiệt độ theo không gian x và thời gian t q (x , t f ) Giá trị của hàm q(x,t) tại thời điểm t=tf t Thời gian nung (s ) tf Thời gian nung cho phép (s ) t1 Khoảng thời gian nung thứ nhất từ 0 t1 (s) t 2 Khoảng thời gian nung thứ hai từ t1  t 2 (s) t 3 Khoảng thời gian nung thứ ba từ t2  t f (s) v1 ; v 2 ; v3 Khoảng nhiệt độ lò tƣơng ứng với khoảng thời gian t1 ; t 2 ; t3 vii q (x , 0) Phân bố nhiệt độ của vật tại thời điểm ban đầu t  0 Hàm phân bố nhiệt độ ban đầu của vật (hằng số- coi nhƣ bằng q 0 (x ) nhiệt độ môi trƣờng) q (0, t) Phân bố nhiệt độ tại bề mặt của vật nung q* Nhiệt độ đặt (cho trƣớc) U * (t ) Điện áp tối ƣu Jc Hàm mục tiêu e Sai số của hàm mục tiêu J c v (t ) Nhiệt độ của môi trƣờng không khí trong lò ( 0C ) u (t ) Điện áp cung cấp cho lò (V) x Không gian truyền nhiệt (một chiều) theo phƣơng x t0 Nhiệt độ ( 0C ) k1 Hệ số truyền tĩnh của lò ứng với khoảng thời gian t1 k2 Hệ số truyền tĩnh của lò ứng với khoảng thời gian t 2 k3 Hệ số truyền tĩnh của lò ứng với khoảng thời gian t3 k 0 , k1 Các hệ số (hằng số) s Toán tử Q (x , s ) Phân bố nhiệt dƣới dạng toán tử L Bề dầy của vật liệu (m ) a Hệ số dẫn nhiệt độ của vật liệu (m 2 / s ) viii  Hệ số dẫn nhiệt của vật liệu (W/m.độ) 0 Hệ số dẫn nhiệt ở 00C  Hệ số trao đổi nhiệt giữa môi trƣờng không khí trong lò và vật (W/m2.độ) b Hệ số đƣợc xác định bằng thực nghiệm C Nhiệt dung riêng của vật (J/kg. độ)  Khối lƣợng riêng của vật (kg/m3) L Biến đổi Laplace thuận L1 Biến đổi Laplace ngƣợc Bi Hệ số BIO của vật liệu i ;  j Các trọng số  i ; i Các biến phụ n Số lớp không gian m1 ; m2 ; m 3 Số khoảng thời gian tƣơng ứng với t1 ; t 2 ; t3  Góc điều khiển (góc mở) thyristor. U1 Giới hạn dƣới điện áp (V) U2 Giới hạn trên điện áp (V) U3 Giới hạn nhiệt độ môi trƣờng không khí trong lò ( 0C ) U4 Giới hạn nhiệt độ lớn nhất trên bề mặt vật nung ( 0C ) U5 Giới hạn sự chênh lệch nhiệt độ giữa các lớp trong vật nung ( 0C ) ix Các chữ viết tắt: DPS Distributed Parameter systems LPS Lumped Parameter Systems PDEs Partial Differential Equations ODEs Ordinary Differential Equations LQG Linear Quadratic Gaussian IE Integral Equation POD Proper Orthogonal Decomposition LQR Linear Quadratic Regulator CDC Conference on Decision and Control ACC American Control Conference FDM Finite Difference Method FVM Finite Volume Method WRM Weighted Residual Method NCS Nghiên cứu sinh x DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Số bảng Trang Bảng 2. Bảng giá trị T và τ 40 Bảng 2.

Bảng giá trị giữa t và v(t) 41 Bảng 2. Bảng xác định hệ số truyền tĩnh k 43 Bảng 3.1: Quan hệ giữa số bước tính n, m và sai số của hàm mục tiêu 88 Jc với mẫu Samot (theo Taylor và Pade 1) Bảng 3.2: Quan hệ giữa hàm mục tiêu Jc và thời gian nung tf 92 với mẫu Samot (theo Taylor và Pade 1) Bảng 3.3: Quan hệ giữa hàm mục tiêu Jc và thời gian nung tf 98 với mẫu Diatomite (theo Taylor và Pade 1) xi DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH, ĐỒ THỊ Số hình Trang Hình 2.1: Đồ thị mô tả phương pháp hình thang 34 Hình 2. Đồ thị để tính tích phân hàm f(x) theo phương pháp hình 35 thang Hình 2.3: Đồ thị mô tả phương pháp Simpson 36 Hình 2. Đồ thị để tính tích phân hàm f(x) theo phương pháp Simpson 36 Hình 2.5: Mô hình lò điện trở 37 Hình 2.6: Xác định tham số mô hình lò điện trở 38 Hình 2.7: Sơ đồ hệ thống thu thập dữ liệu 39 Hình 2.8: Đáp ứng nhiệt độ của lò với u = 220.9: Kết quả thực nghiệm nhận dạng mô hình lò điện trở 42 Hình 2.10: Đáp ứng nhiệt độ của lò để xác định các v 43 Hình 3.1: Giao diện chương trình giải bài toán tối ưu 82 Hình 3.2: Thực hiện chế độ nung tối ưu với mẫu Samot (Theo Pade 1) 84 Hình 3.3: Thực hiện chế độ nung tối ưu với mẫu Samot với n=6, m=40 85 Sai số e = 3.4: Thực hiện chế độ nung tối ưu với mẫu Samot với n=6, m=40 85 Sai số e = 5.5: Thực hiện chế độ nung tối ưu với mẫu Samot với n=8, m=64 86 Sai số e =2.6: Thực hiện chế độ nung tối ưu với mẫu Samot với n=8, m=64 86 Sai số e = 3.7: Thực hiện chế độ nung tối ưu với mẫu Samot; n=10, m=100 87 Sai số e = 2.