Luận án tiến sĩ kinh tế: Nâng cao hiệu quả kinh doanh Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam - Tác giả Tạ Thị Kim Dung

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƢ VIỆN CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN =============== TẠ THỊ KIM DUNG NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN KỸ THƯƠNG VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƢ VIỆN CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN =============== TẠ THỊ KIM DUNG NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN KỸ THƯƠNG VIỆT NAM Chuyên ngành : Kinh tế phát triển Mã số 62 31 01 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Mai Văn Bạn HÀ NỘI - 2016 i LỜI CẢM ƠN Em xin gửi lời cảm ơn đến giáo viên hƣớng dẫn cùng các các thầy cô của Viện Chiến lƣợc phát triển đã tạo điều kiện mọi mặt cho NCS hoàn thành luận án này. Trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu, tuy bản thân em đã có nhiều cố gắng nhƣng do giới hạn về trình độ hiểu biết, kinh nghiệm thực tế, kinh nghiệm nghiên cứu khoa học nên luận án không tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong nhận đƣợc đƣợc sự đóng góp ý kiến của các nhà nghiên cứu, của các thầy, cô giáo, các bạn đọc để luận án đƣợc hoàn thiện hơn cả về lý luận khoa học lẫn thực tiễn.

Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án Tạ Thị Kim Dung ii LỜI CAM ĐOAN Luận án là công trình nghiên cứu độc lập của tác giả, mọi trích dẫn, tài liệu sử dụng đều minh bạch. Các kết quả phân tích chƣa đƣợc công bố trong bất cứ công trình khoa học nào. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án Tạ Thị Kim Dung iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC BIỂU ĐỒ.

vi DANH MỤC BẢNG .vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. viii LỜI MỞ ĐẦU. Lý do lựa chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI.

Tổng quan lại quan niệm về ngân hàng thƣơng mại trong bối cảnh toàn cầu hóa 5 1. Quan niệm về ngân hàng thƣơng mại. Các loại hình ngân hàng thƣơng mại .chất hoạt động kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại 9 1. Tổng quan về hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại.

Tài liệu trong nƣớc. Tài liệu nƣớc ngoài. 27 TIỂU KẾT CHƢƠNG 1. 33 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI.

Cơ sở lý luận về hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại. Quan niệm về hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại. Bản chất hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại. Các yếu tố tác động đến hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại.

Cơ sở phân tích hiệu quả kinh doanh của NHTM. Thu nhập, chi phí của NHTM. Đề xuất bộ chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại cổ phần ở Việt Nam. Thực tiễn nâng cao hiệu quả kinh doanh của một số ngân hàng trên thế giới và bài học kinh nghiệm rút ra cho NHTM cổ phần Việt Nam.

Kinh nghiệm của một số ngân hàng trên thế giới. Bài học cho ngân hàng TMCP Việt Nam. 58 TIỂU KẾT CHƢƠNG 2. 60 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN KỸ THƢƠNG VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2010 – 2014.

Giới thiệu tổng quan về Ngân hàng TMCP Kỹ thƣơng Việt Nam. Thông tin chung về Ngân hàng TMCP Kỹ thƣơng Việt Nam. Sản phẩm dịch vụ và địa bàn kinh doanh. Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng TMCP Kỹ thƣơng Việt Nam.

Thực trạng hoạt động và hiệu quả kinh doanh của Ngân hàng TMCP Kỹ Thƣơng Việt Nam giai đoạn 2010 – 2014. Tình hình hoạt động kinh doanh giai đoạn 2010 - 2014. Thực trạng hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại cổ phần Kỹ thƣơng Việt Nam. Đánh giá chung về hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại cổ phần Kỹ thƣơng Việt Nam.

106 TIỂU KẾT CHƢƠNG 3. 112 CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN KỸ THƢƠNG VIỆT NAM. Định hƣớng nâng cao hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại cổ phần Kỹ thƣơng Việt Nam đến 2020. Những vấn đề đặt ra từ sự phát triển kinh tế - xã hội quốc gia.

Định hƣớng nâng cao hiệu quả kinh doanh của Techcombank đến năm 2020 124 4. Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh của Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Kỹ thƣơng Việt Nam. Đánh giá hiệu quả kinh doanh của Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Kỹ thƣơng Việt Nam đến năm 2020. 144 TIỂU KẾT CHƢƠNG 4.

145 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 146 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ. 153 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 154 PHỤ LỤC vi DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1 Vốn chủ sở hữu,vốn điều lệ của Techcombank .2: Huy động từ khách hàng của Techcombank .3: Tổng tài sản của Techcombank .4: Dƣ nợ cho vay của Techcombank .5: Dƣ nợ cho vay doanh nghiệp theo ngành nghề kinh doanh .6: Dƣ nợ cho vay doanh nghiệp (tổ chức kinh tế) của Techcombank .7: Dƣ nợ cho vay khách hàng cá nhân của Techcombank .8: Số lƣợng khách hàng cá nhân của Techcombank .9: Số lƣợng khách hàng doanh nghiệp của Techcombank .10: Lợi nhuận trƣớc thuế của Techcombank .11: Lợi nhuận sau thuế của các NHTM Việt Nam.12: Tỷ suất sinh lời của Techcombank .13: Năng suất lao động của Techcombank .14: Năng suất lao động của các NHTM .15: Số lƣợng nhân viên của Techcombank .16: Tỷ trọng đóng góp việc làm của Techcombank.17: Tỷ lệ chi phí hoạt động/Tổng thu nhập thuần hoạt động .18: Nợ xấu, nợ quá hạn của Techcombank.19: Nợ xấu của các ngân hàng Việt Nam .20: Thị phần cho vay của Techcombank .21: Dƣ nợ cho vay nền kinh tế của các ngân hàng.

100 vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Công thức tính các chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh của NHTM .1: Huy động vốn của Techcombank .2: Dƣ nợ cho vay của Techcombank .3: Sản phẩm cho vay khách hàng cá nhân của Techcombank .4: Mạng lƣới hoạt động của Techcombank .5: Kết quả hoạt động kinh doanh của Techcombank .6: Cơ cấu thu nhập của Techcombank .7: Cơ cấu chi phí hoạt động của Techcombank .8: Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) của các ngân hàng.9: Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) các NHTM Việt Nam .10: Tỷ lệ lãi ròng cận biên (NIM) của các NHTM Việt Nam .11: Tỷ trọng thu nhập ngoài lãi (NII) của các NHTM Việt Nam .12: Tỷ trọng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp của Techcombank .13: Thứ tự xếp hạng nộp thuế TNDN của các ngân hàng .14: Thu nhập bình quân đầu ngƣời của các ngân hàng.15: Hệ số an toàn vốn của các NHTM Việt Nam .16: Tỷ lệ dự trữ thanh khoản của Techcombank.17: Hiệu suất sử dụng vốn huy động để cho vay của các ngân hàng .18: Tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản của các NHTM Việt Nam .19: Danh sách giải thƣởng thƣơng hiệu của Techcombank .1: Một số chỉ tiêu phát triển của cả nƣớc .2: Dự báo nhu cầu đầu tƣ giai đoạn 2015-2020 .3: Dự báo nhu cầu đào tạo nhân lực cho Techcombank. 144 viii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 1. Tiếng Việt ACB : Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Á Châu BIDV : Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam EIB : Ngân hàng thƣơng mại cổ phần xuất nhập khẩu HSBC : Ngân hàng Hongkong và Thƣợng Hải NHNN : Ngân hàng Nhà nƣớc NHTM : Ngân hàng thƣơng mại TMCP : Thƣơng mại cổ phần Sacombank : Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Sài Gòn Thƣơng Tín Eximbank : Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Xuất nhập khẩu TCTD : Tổ chức tín dụng Techcombank : Ngân hàng thƣơng mại cổ phần kỹ thƣơng VCB : Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam VIB : Ngân hàng thƣơng mại cổ phẩn quốc tế SHB : Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội Vietcombank : Ngân hàng thƣơng mại cổ phần ngoại thƣơng Việt Nam Vietinbank : Ngân hàng thƣơng mại cổ phần công thƣơng Việt Nam Vpbank : Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vƣợng TNDN : Thu nhập doanh nghiệp 2.Tiếng Anh ATM : Máy rút tiền tự động CAR : Hệ số an toàn vốn FDI : Vốn đầu tƣ trực tiếp GATS : Hiệp định chung về thƣơng mại dịch vụ GDP : Tổng sản phẩm quốc nội IMF : Quỹ tiền tệ quốc tế ROA : Suất sinh lợi trên tổng tài sản ROE : Suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu WB : Ngân hàng thế giới WTO : Tổ chức thƣơng mại thế giới. 1 LỜI MỞ ĐẦU 1.

Lý do lựa chọn đề tài Trong những năm gần đây, hệ thống ngân hàng Việt Nam đang từng bƣớc đổi mới mạnh mẽ cả về quy mô lẫn chất lƣợng dịch vụ cũng nhƣ các sản phẩm, công nghệ ngân hàng không ngừng đƣợc nâng cao. Đồng thời, trong bối cảnh toàn cầu hóa, ngân hàng nƣớc ngoài cũng hoạt động ở Việt Nam, có ảnh hƣởng cả tích cực và tiêu cực tới sự phát triển kinh tế nói chung và phát triển hệ thống ngân hàng trong nƣớc nói riêng. Các ngân hàng nƣớc ngoài thƣờng có vốn lớn, trình độ quản trị tốt hơn và hoạt động kinh doanh cũng hiệu quả hơn. Vì thế, ngay trên sân nhà các ngân hàng thƣơng mại của Việt Nam phải cạnh tranh gay gắt với các ngân hàng nƣớc ngoài.

Theo đánh giá của các tổ chức quốc tế uy tín nhƣ Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ quốc tế, về cơ bản hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam vẫn còn kém xa so với ngân hàng thƣơng mại các nƣớc phát triển. Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Kỹ thƣơng Việt Nam (Techcombank) từ khi thành lập (1993) đến nay đã dần khẳng định là một trong những ngân hàng thƣơng mại cổ phần (100% cổ phần) lớn với thƣơng hiệu mạnh, ƣu thế về lĩnh vực bán lẻ. Trong giai đoạn vừa qua, Techcombank đã đạt đƣợc nhiều thành tựu về kết quả kinh doanh cũng nhƣ đóng góp cho sự phát triển kinh tế, xã hội, tuy nhiên hiệu quả hoạt động chƣa cao và thiếu bền vững. Trong điều kiện nền kinh tế Việt Nam cũng nhƣ bối cảnh hệ thống ngân hàng đang tái cơ cấu mạnh mẽ, việc nghiên cứu hiệu quả kinh doanh của Techcombank có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.