Luận án tiến sĩ lan tỏa suất sinh lợi và độ biến thiên giữa các thị trường chứng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÊ ĐÌNH NGHI LAN TỎA SUẤT SINH LỢI VÀ ĐỘ BIẾN THIÊN GIỮA CÁC THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÊ ĐÌNH NGHI LAN TỎA SUẤT SINH LỢI VÀ ĐỘ BIẾN THIÊN GIỮA CÁC THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN Chuyên ngành : Quản trị kinh doanh Mã số chuyên ngành : 62 34 01 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN MINH KIỀU Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng luận án “Lan tỏa suất sinh lợi và độ biến thiên giữa các thị trường chứng khoán” là bài nghiên cứu của chính tôi. Ngoại trừ những tài liệu tham khảo được trích dẫn trong luận án này, tôi cam đoan rằng toàn phần hay những phần nhỏ của luận án này chưa từng được công bố hoặc được sử dụng để nhận bằng cấp ở những nơi khác. Không có sản phẩm/nghiên cứu nào của người khác được sử dụng trong luận án này mà không được trích dẫn theo đúng quy định.

Luận án này chưa bao giờ được nộp để nhận bất kỳ bằng cấp nào tại các trường đại học hoặc cơ sở đào tạo khác. Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2019 LÊ ĐÌNH NGHI LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii LỜI CẢM ƠN Xin chân thành cảm ơn quý Thầy Cô giảng dạy tại trường Đại học Mở thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình chỉ bảo, cung cấp các kiến thức bổ ích trong suốt thời gian em học tiến sĩ tại đây. Đặc biệt, xin cảm ơn thầy Nguyễn Minh Kiều đã tận tình hướng dẫn, đưa ra những góp ý có giá trị, giúp em hoàn thành luận án Tiến sĩ này. Xin cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn ủng hộ, chia sẻ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập cũng như hoàn thiện luận án này.

Hồ Chí Minh, năm 2019 Lê Đình Nghi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii TÓM TẮT Một trong những yếu tố then chốt trong quản trị doanh nghiệp là quản trị tài chính, trong đó có các quyết định đầu tư. Thị trường chứng khoán (TTCK) là một kênh đầu tư phổ biến của các doanh nghiệp và cá nhân. Vì vậy, TTCK là một thành phần quan trọng của thị trường tài chính và có vị trí quan trọng trong nền kinh tế. Suất sinh lợi và rủi ro là những thành tố quan trọng cần quan tâm đối với các nhà đầu tư (NĐT) trên TTCK.

Suất sinh lợi (SSL) có thể được đo lường thông qua sự biến đổi của giá cổ phiếu. Rủi ro có thể được định lượng thông qua độ biến thiên (volatility) của SSL, đo bằng độ lệch chuẩn có điều kiện của chuỗi SSL. GARCH (Bollerslev, 1986) là mô hình có thể được sử dụng để ước lượng độ biến thiên. Trong điều kiện toàn cầu hóa hiện nay, các hệ thống tài chính tại các quốc gia trên thế giới sẽ có sự phụ thuộc và tác động qua lại lẫn nhau.

Lan tỏa (spillover) là khái niệm được sử dụng để đánh giá sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế. Sự phụ thuộc lẫn nhau (interdependence) này có nghĩa là các các sự kiện hay các biến động dù là của toàn cầu hay từng quốc gia, có thể lan truyền sang các nước khác bởi vì các nền kinh tế thường có các mối quan hệ về tài chính với nhau. Vì vậy, nghiên cứu về lan tỏa SSL và độ biến thiên giữa các TTCK sẽ giúp NĐT có thêm thông tin để dự báo SSL và rủi ro có thể gặp phải khi đầu tư cũng như có được chiến lược đa dạng hóa danh mục đầu tư (porfolio diversification) phù hợp. Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu kiểm định tác động lan tỏa SSL và độ biến thiên tại nhiều TTCK khác nhau trên thế giới, nhưng theo tìm hiểu của tác giả thì vẫn chưa có nghiên cứu nào kiểm định tác động này tại TTCK Việt Nam.

Việc nghiên cứu tác động lan tỏa từ các TTCK thế giới và khu vực lên TTCK Việt Nam là cần LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iv thiết, giúp NĐT cũng như nhà quản lý có thêm thông tin để ra quyết định. Vì vậy, nghiên cứu sẽ phân tích lan tỏa SSL và độ biến thiên tại TTCK Mỹ, Nhật và Hàn Quốc lên TTCK Việt Nam. Trong thực tế, các NĐT ngắn hạn và dài hạn có thể có các mục tiêu đầu tư khác nhau. Như vậy việc phân tích sự tương quan của độ biến thiên giữa các thị trường trong ngắn hạn và dài hạn một cách độc lập sẽ rất cần thiết cho các NĐT ngắn hạn và dài hạn có thêm cơ sở để phân tích tốt hơn trong việc quản trị rủi ro và đa dạng hóa danh mục đầu tư.

Việc phân tích tương quan giữa các chuỗi dữ liệu trong ngắn hạn và dài hạn có thể được thực hiện thông qua kỹ thuật phân tích dữ liệu trong miền tần số (frequency domain). Mặc dù đã có từ rất lâu và đóng góp vai trò quan trọng trong việc phân tích dữ liệu, tuy nhiên các nghiên cứu về phân tích dữ liệu trong miền tần số vẫn còn tương đối ít gặp trong các nghiên cứu thực nghiệm trong lĩnh vực liên quan đến kinh tế, tài chính (Gradojevic, 2013). Cho đến nay, có rất ít nghiên cứu sử dụng kỹ thuật phân tích trong miền tần số để đánh giá tác động lan tỏa giữa các TTCK. Cho đến nay, tác giả chỉ tìm thấy Gradojevic (2013) sử dụng kỹ thuật phân tích nhân quả trong miền tần số để phân tích lan tỏa SSL giữa năm thị trường khu vực bao gồm Serbia, Croatia, Slovenia, Hungary và Đức.

Như vậy, theo tìm hiểu của tác giả thì chưa có nghiên cứu nào đánh giá lan tỏa độ biến thiên (volatility spillover) giữa các TTCK, dựa trên phân tích nhân quả trên miền tần số. Vì vậy, luận án sẽ mở rộng các kết quả nghiên cứu lan tỏa SSL và độ biến thiên từ TTCK Mỹ, Nhật và Hàn Quốc sang TTCK Việt Nam bằng phân tích trong miền tần số. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com v Luận án được thực hiện bằng phương pháp định lượng. Cụ thể hơn, với số liệu thứ cấp là các chỉ số chứng khoán tại các TTCK Mỹ, Nhật, Hàn Quốc và Việt Nam, nghiên cứu thực hiện tính toán SSL, ước lượng độ biến thiên bằng mô hình GARCH (Bollerslev, 1986), phân tích lan tỏa SSL và độ biến thiên bằng bằng kiểm định nhân quả Granger (Granger, 1969) và mở rộng tác động này sang miền tần số bằng phương pháp kiểm định nhân quả trong miền tần số (Breitung & Candelon, 2006).

Kết quả nghiên cứu cho thấy tồn tại tác động lan tỏa SSL và độ biến thiên biến thiên từ TTCK Mỹ sang TTCK Việt Nam ở tất cả tần số khác nhau. Ngoài ra, ở mức ý nghĩa 10%, tác động lan tỏa SSL từ TTCK Nhật sang TTCK Việt Nam chỉ có ý nghĩa ở các thành phần tần số cao (chu kỳ đầu tư dưới 3 ngày), và chưa có bằng chứng về tác động lan tỏa độ biến thiên từ TTCK Nhật sang TTCK Việt Nam. Cuối cùng, luận án cũng chỉ ra ở mức ý nghĩa 5%, tác động lan tỏa SSL và độ biến thiên từ TTCK Hàn Quốc sang TTCK Việt Nam chỉ có ý nghĩa ở các thành phần tần số cao, cụ thể là các thành phần có chu kỳ từ 4 ngày trở xuống với trường hợp lan tỏa SSL và 9 ngày trở xuống với trường hợp lan tỏa độ biến thiên. Như vậy, so với các thị trường Nhật và Hàn Quốc, thị trường TTCK Mỹ có tác động lan tỏa lên TTCK Việt Nam rõ ràng hơn, và các NĐT và các nhà hoạnh định chính sách nên chú trọng vào các thông tin từ TTCK Mỹ để có thông tin hỗ trợ việc ra quyết định.

Ngoài ra, các NĐT ngắn hạn và các nhà quản lý cũng có thể dựa vào các thay đổi ngắn hạn trên TTCK Nhật và Hàn Quốc để bổ sung thông tin cho các quyết định đầu tư và quản lý của mình. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vi MỤC LỤC CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Bối cảnh nghiên cứu và lý do chọn đề tài.

Nền kinh tế và thị trường chứng khoán Việt Nam. Bối cảnh nghiên cứu. Lý do nghiên cứu. Vấn đề nghiên cứu.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu.

Những đóng góp về khoa học và thực tiễn của đề tài. Đóng góp về khoa học. Đóng góp về thực tiễn. Kết cấu của đề tài.

Tóm tắt chương 1. Suất sinh lợi. Khái niệm về độ biến thiên. Độ biến thiên không đổi và thay đổi theo thời gian.

Mô hình hóa độ biến thiên. Mô hình ARCH (AutoRegressive Conditional Heteroscedasticity). Mô hình GARCH .35 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các nghiên cứu trước về độ biến thiên và lan tỏa SSL và độ biến thiên.

Miền thời gian và miền tần số. Biểu diễn dữ liệu trong miền tần số. Biến đổi Fourier. Phân tích dữ liệu trong miền tần số.

Các nghiên cứu dựa trên phân tích trong miền tần số trong lĩnh vực kinh tế - tài chính. Tóm tắt chương 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mô hình nghiên cứu.

Thu thập dữ liệu. Phân tích tác động lan tỏa SSL giữa các thị trường. Kiểm định nhân quả Granger. Phân tích tác động lan tỏa bằng kiểm định nhân quả Granger.

Phân tích tác động lan tỏa độ biến thiên giữa các thị trường. Ước lượng độ biến thiên bằng mô hình GARCH. Phân tích tác động lan tỏa độ biến thiên giữa các thị trường. Phân tích tác động lan tỏa SSL và độ biến thiên trong miền tần số.

Phân tích nhân quả trong miền tần số. Phân tích lan tỏa SSL trong miền tần số. Phân tích lan tỏa độ biến thiên trong miền tần số. Tóm tắt chương 3.

PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Các chỉ số thị trường trong thời kì nghiên cứu. SSL tại các thị trường và thống kê mô tả. 81 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Kiểm định tác động lan tỏa SSL giữa các TTCK. Kiểm định tính dừng. Kiểm định lan tỏa SSL giữa các TTCK. Kiểm định lan tỏa độ biến thiên giữa các TTCK.

Kết quả ước lượng GARCH tại các thị trường. Kiểm định lan tỏa độ biến thiên giữa các TTCK. Lan tỏa SSL trong miền tần số .