Luận án tiến sĩ: Tác động của cấu trúc vốn đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam - Nguyễn Thị Thành Vinh

LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án Nguyễn Thị Thành Vinh ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.

v DANH MỤC BẢNG BIỂU. vi DANH MỤC HÌNH. viii PHỤ LỤC TÍNH TOÁN.ix PHẦN MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC VỐN ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA DOANH NGHIỆP.

Tổng quan nghiên cứu tác động của cấu trúc vốn đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Các nghiên cứu vận dụng dạng hàm tuyến tính trong phân tích. Các nghiên cứu vận dụng dạng hàm phi tuyến tính trong phân tích. Khoảng trống nghiên cứu.

Cơ sở lý thuyết về tác động của cấu trúc vốn đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Các vấn đề cơ bản về cấu trúc vốn trong doanh nghiệp. Các chỉ tiêu phản ánh cấu trúc vốn và khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và khả năng sinh lời của doanh nghiệp.50 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.

53 CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Giả thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu đề xuất, các biến và thang đo. Khái quát mẫu nghiên cứu và dữ liệu.

Phương pháp phân tích dữ liệu.60 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 62 iii CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG CẤU TRÚC VỐN VÀ KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM. Khái quát doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Khái niệm và đặc điểm doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Lịch sử hình thành thị trường chứng khoán. Tình hình hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Những khó khăn, tồn tại trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết trên TTCK Việt Nam. Thống kê mô tả cấu trúc vốn và khả năng sinh lời của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Ngành công nghệ thông tin. Ngành dịch vụ chuyên môn, khoa học và công nghệ. Ngành dịch vụ hỗ trợ (hành chính, du lịch, an ninh, kiểm định.) và xử lý rác thải. Ngành dịch vụ lưu trú và ăn uống.

Ngành khai khoáng. Ngành nghệ thuật, vui chơi & giải trí. Ngành sản xuất phi nông nghiệp. Ngành sản xuất nông nghiệp.

Ngành tiện ích. Ngành vận tải và kho bãi. Ngành xây dựng và bất động sản. 81 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

82 iv CHƯƠNG 4 PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC VỐN ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM. Ma trận hệ số tương quan. Mô hình nghiên cứu chính của luận án: Xem xét đồng thời tác động của nợ ngắn hạn và dài hạn lên khả năng sinh lời. Xem xét đồng thời tác động của nợ ngắn hạn và dài hạn lên ROA.

Xem xét đồng thời tác động của nợ ngắn hạn và dài hạn lên ROE. Ảnh hưởng của việc hồi quy phân tích tác động của từng biến đại diện cho cấu trúc vốn đến khả năng sinh lời trong lịch sử nghiên cứu. Thực hiện hồi quy theo các mô hình trong lịch sử nghiên cứu. So sánh kết quả của mô hình chính đủ biến của luận án với các mô hình trong lịch sử nghiên cứu.96 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.

100 CHƯƠNG 5 THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KHUYẾN NGHỊ. Thảo luận kết quả nghiên cứu. Một số khuyến nghị. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo.

108 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 110 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 111 PHỤ LỤC TÍNH TOÁN. 123 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CPH: Cổ phần hóa CTNY: Công ty niêm yết DNNN : Doanh nghiệp nhà nước DNNY: Doanh nghiệp niêm yết GDCK: Giao dịch chứng khoán NCS: Nghiên cứu sinh TTCK : Thị trường chứng khoán TTGDCK: Thị trường giao dịch chứng khoán vi DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.

Tổng hợp cách đo lường cho các biến nghiên cứu. Chi tiết các biến của mô hình 1. Thống kê mô tả phân theo ngành. Mô tả chung cho tất cả các doanh nghiệp.

Thống kê mô tả các biến nghiên cứu cho ngành bán buôn. Thống kê mô tả cho ngành bán lẻ. Thống kê mô tả cho ngành công nghệ thông tin. Thống kê mô tả cho ngành dịch vụ chuyên môn, KH&CN.

Thống kê mô tả cho ngành dịch vụ hỗ trợ. Thống kê mô tả cho ngành dịch vụ lưu trú và ăn uống. Thống kê mô tả cho ngành khai khoáng. Thống kê mô tả cho ngành nghệ thuật, vui chơi và giải trí.

Thống kê mô tả cho ngành sản xuất phi nông nghiệp. Thống kê mô tả cho ngành sản xuất nông nghiệp. Thống kê mô tả cho ngành tiện ích. Thống kê mô tả cho ngành vận tải và kho bãi.

Thống kê mô tả cho ngành xây dựng và bất động sản. Bảng hệ số tương quan 1. Hệ số tương quan 2. Bảng hệ số tương quan 3.

Bảng hệ số tương quan 4. Kiểm định đa cộng tuyến 1. Kiểm định tự tương quan 1. Kiểm định phương sai không đồng đều 1.

Kiểm định Hausman 1. Kiểm định phương sai không đồng đều 2. Kết quả hồi quy tác động của cả tỷ lệ nợ ngắn hạn và dài hạn lên ROA 87 vii Bảng 4. Kiểm định tự tương quan 2.

Kiểm định phương sai không đồng đều 3. Kiểm định Hausman2. Kiểm định phương sai không đồng đều 4. Kết quả hồi quy tác động của cả tỷ lệ nợ ngắn hạn và dài hạn lên ROE.

Tương quan giữa nợ ngắn hạn và nợ dài hạn. Kết quả hồi quy GLS của 6 mô hình ở trên.95 viii DANH MỤC HÌNH Hình 2.1 Chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp. Đồ thị hàm bậc hai có điểm cực tiểu nằm bên trái trục tung. Đồ thị hàm bậc hai có điểm cực tiểu nằm bên phải trục tung.89 ix PHỤ LỤC TÍNH TOÁN Phụ lục 1: Hồi quy OLS tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn và dài hạn lên ROA.

123 Phụ lục 2: Hồi quy REM tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn và dài hạn lên ROA 123 Phụ lục 3: Hồi quy FEM tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn và dài hạn lên ROA 124 Phụ lục 4: Hồi quy GLS tác động của tỷ lệ nợ ngắn và dài hạn lên ROA có hiệu chỉnh 124 Phụ lục 5: Hồi quy OLS tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn và dài hạn lên ROE. 125 Phụ lục 6: Hồi quy REM tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn và dài hạn lên ROE 125 Phụ lục 7: Hồi quy FEM tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn và dài hạn lên ROE. 126 Phụ lục 8: Hồi quy GLS tác động của tỷ lệ nợ ngắn và dài hạn lên ROE có hiệu chỉnh 126 Phụ lục 9: Hồi quy OLS tác động của tỷ lệ nợ lên ROA.127 Phụ lục 10: Hồi quy REM tác động của tỷ lệ nợ lên ROA.127 Phụ lục 11: Hồi quy FEM tác động của tỷ lệ nợ lên ROA. 128 Phụ lục 12: Hồi quy GLS tác động của tỷ lệ nợ lên ROA có hiệu chỉnh.128 Phụ lục 13: Hồi quy OLS tác động của tỷ lệ nợ lên ROE.129 Phụ lục 14: Hồi quy REM tác động của tỷ lệ nợ lên ROE.

129 Phụ lục 15: Hồi quy FEM tác động của tỷ lệ nợ lên ROE. 130 Phụ lục 16: Hồi quy GLS tác động của tỷ lệ nợ lên ROE có hiệu chỉnh.130 Phụ lục 17: Hồi quy OLS tác động của tỷ lệ nợ dài hạn lên ROA. 131 Phụ lục 18: Hồi quy REM tác động của tỷ lệ nợ dài hạn lên ROA. 131 Phụ lục 19: Hồi quy FEM tác động của tỷ lệ nợ dài hạn lên ROA.

132 Phụ lục 20: Hồi quy GLS tác động của tỷ lệ nợ dài hạn lên ROA có hiệu chỉnh. 132 Phụ lục 21: Hồi quy OLS tác động của tỷ lệ nợ dài hạn lên ROE. 133 Phụ lục 22: Hồi quy REM tác động của tỷ lệ nợ dài hạn lên ROE. 133 Phụ lục 23: Hồi quy FEM tác động của tỷ lệ nợ dài hạn lên ROE.134 Phụ lục 24: Hồi quy GLS tác động của tỷ lệ nợ dài hạn lên ROE có hiệu chỉnh.

134 Phụ lục 25: Hồi quy OLS tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn lên ROA. 135 x Phụ lục 26: Hồi quy REM tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn lên ROA.135 Phụ lục 27: Hồi quy FEM tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn lên ROA.136 Phụ lục 28: Hồi quy GLS tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn lên ROA có hiệu chỉnh. 136 Phụ lục 29: Hồi quy OLS tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn lên ROE.137 Phụ lục 30: Hồi quy REM tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn lên ROE.137 Phụ lục 31: Hồi quy FEM tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn lên ROE.138 Phụ lục 32: Hồi quy GLS tác động của tỷ lệ nợ ngắn hạn lên ROE có hiệu chỉnh .138 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Xuất phát từ tầm quan trọng của cấu trúc vốn đối với khả năng sinh lời Trong môi trường kinh doanh, các doanh nghiệp luôn luôn phải đối mặt với các chính sách về nhu cầu vốn đề mở rộng hay duy trì hoạt động kinh doanh nhằm mang lại khả năng sinh lời tốt hơn (Moeinaddin, Nayebzadeh, & Ghasemi, 2013).

Đối với các doanh nghiệp kinh doanh có khả năng sinh lời kém (không hiệu quả trong kinh doanh), khả năng cạnh tranh thấp, các khoản nợ ngày càng tăng dẫn tới nguy cơ phá sản sẽ bắt buộc các doanh nghiệp phải giảm tỷ lệ nợ nhằm giảm các khoản tiền phải trả hàng kì (Scott, 1976). Với các doanh nghiệp khả năng sinh lời cao (hoạt động hiệu quả cao) thì việc sử dụng đòn bẩy tài chính hay tăng vốn vay làm cho kết quả kinh doanh hiệu quả hơn khi tận dụng được lá chắn thuế. Do đó, các doanh nghiệp ở các tình huống khác nhau có những chiến lược về cấu trúc vốn khác nhau. Trong giai đoạn hội nhập quốc tế với hàng loạt các khối kinh tế lớn như CPTPP, AEC, FTA làm cho mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trở lên gay gắt hơn.

Các doanh nghiệp không những cạnh tranh với các doanh nghiệp trong nước mà còn phải đối diện cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài. Do đó, doanh nghiệp cần quan tâm nhiều hơn trong việc nâng cao khả năng sinh lời của mình (Nguyen Van Duy, Dao Trung Kien, Nguyen Thi Hang & Dao Thi Huong, 2014).