Luận án tiến sĩ tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội dưới tác độn

BẢNG VIẾT TẮT VIẾT ĐẦY ĐỦ VIẾT TẮT Bản chất giai cấp công nhân BCGCCN Cơ chế thị trường CCTT Kinh tế thị trường KTTT Kinh tế hàng hóa nhiều thành phần KTHHNTP Xã hội chủ nghĩa XHCN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài. Tăng cường BCGCCN của quân đội là một vấn đề cơ bản, bao trùm, có tính nguyên tắc và là một trong những yếu tố có ý nghĩa quyết định nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội, góp phần quan trọng đảm bảo thắng lợi của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Được Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức, lãnh đạo và giáo dục, quân đội ta ngay từ khi được thành lập đã là một quân đội công nông mang BCGCCN, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Trải qua hơn nửa thế kỷ chiến đấu và trưởng thành, BCGCCN của quân đội ta ngày càng được khẳng định. Tuy nhiên, khả năng suy giảm, thậm chí biến chất BCGCCN của quân đội ta sẽ trở thành hiện thực nếu như chúng ta buông lỏng việc tăng cường BCGCCN của quân đội. Bài học kinh nghiệm xây dựng BCGCCN của quân đội Liên Xô (cũ) và một số nước XHCN Đông Âu vừa qua nhắc nhở chúng ta phải thường xuyên coi trọng và thực hiện tốt nhiệm vụ củng cố, tăng cường BCGCCN của quân đội. Không khi nào được coi BCGCCN của quân đội ta là cái đã được hoàn tất, nhất thành bất biến.

Trong điều kiện đất nước phát triển nền KTHHNTP, vận hành theo CCTT, có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN, nhiệm vụ tăng cường BCGCCN của quân đội ta càng trở nên quan trọng và cấp thiết. Những năm vừa qua, sự phát triển của nền KTHHNTP đã tác động rất tích cực tới BCGCCN của quân đội ta. Đây là điều không thể phủ nhận được. Song, mặt trái của nền kinh tế này đang hàng ngày, hàng giờ tác động vào con người và tổ chức quân sự bằng nhiều con đường; là một trong những nguyên nhân làm sói mòn, suy giảm, biến chất BCGCCN của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ trong quân đội ta.

Nếu chúng ta không tỉnh táo, kịp thời ngăn chặn, hạn chế đến mức thấp nhất tác động tiêu cực của nền kinh tế thì có thể dẫn tới sự thay đổi căn bản BCGCCN của quân đội ta. Trong điều kiện phát triển nền KTHHNTP theo định hướng XHCN, cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc rất gay go, quyết liệt, phức tạp; các thế lực thù địch tìm mọi cách đẩy mạnh cuộc tấn công trực tiếp vào các yếu tố cấu thành BCGCCN của quân đội ta, đồng thời lợi dụng mặt trái của nền KTHHNTP để xóa bỏ BCGCCN của quân đội, thực hiện âm mưu “phi chính trị hóa” quân đội ta thì việc tăng cường BCGCCN của quân đội ta trở thành vấn đề sống còn của quân đội, của dân tộc và của chế độ xã hội mới mà chúng ta đang xây dựng. Chúng ta đã có nhiều kinh nghiệm quý về củng cố, tăng cường BCGCCN của quân đội trong thời chiến, gắn với nền kinh tế “chỉ huy tập trung”, phi hàng hóa, phi thị trường. Song, chúng ta còn thiếu kinh nghiệm về củng cố, tăng cường BCGCCN của quân đội trong điều kiện đất nước có hòa bình, phát triển nền KTHHNTP vận hành theo CCTT, có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng XHCN.

Nền kinh tế mới ở nước ta đang trong quá trình xây dựng, còn sơ khai, phía trước chứa đựng nhiều vấn đề phức tạp không dễ gì lường đoán hết được. Chính vì vậy cần phải đầu tư nghiên cứu công phu, nghiêm túc vấn đề tăng cường BCGCCN của quân đội dưới sự tác động của nền kinh tế hiện nay ở nước ta. Những điều trên đây chính là cái thôi thúc tác giả lựa chọn và thực hiện đề tài luận án. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài.

Liên quan tới BCGCCN của quân đội và tăng cường BCGCCN của Quân đội nhân dân Việt Nam đã có nhiều công trình khoa học ở trong và ngoài nước nghiên cứu với những góc độ tiếp cận khác nhau và có những giá trị nhất định. Ở Liên Xô (cũ) có các công trình tiêu biểu: “Những vấn đề phương pháp luận của lý luận và thực tiễn quân sự”, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà nội, 1976; “Học thuyết Mác - Lê-nin về chiến tranh và quân đội”, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1987. Các công trình này đã chỉ ra rằng quân đội có bản chất xã hội mà thực chất chính là bản chất giai cấp, khẳng định bản chất giai cấp của Nhà nước quyết định bản chất giai cấp của quân đội, cần phải phân tích bản chất của quân đội trong mối quan hệ với Nhà nước và xuất phát từ những thay đổi đã và đang xảy ra trong Nhà nước đó. Mặt khác, các công trình còn vạch ra những cơ sở, nguyên tắc xây dựng quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân và nhân dân lao động.

Tuy nhiên, các công trình đó chưa đi vào làm rõ BCGCCN của quân đội và tác động của sự phát triển kinh tế tới bản chất ấy. Ở Việt Nam có các công trình tiêu biểu liên quan trực tiếp đến đề tài luận án như “Vũ trang quần chúng cách mạng xây dựng quân đội nhân dân” của Võ Nguyên Giáp, Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội, 1972; “Về bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta” của Lê Hồng Quang, trong cuốn “Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác đảng - công tác chính trị”, Học viện chính trị quân sự, 1986; “Xây dựng quân đội nhân dân về chính trị dưới ánh sáng Nghị quyết đại hội VII của Đảng” của Lê Khả Phiêu, Nhà xuất bản quân đội nhân dân, Hà Nội, 1994; “Tính quy luật của quá trình hình thành phát triển bản chất, truyền thống của quân đội ta” của Trần Xuân Trường, Thông tin giáo dục lý luận chính trị quân sự, Học viện chính trị quân sự, 4-1994; “Tư tưởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa bản hất giai cấp công nhân với tính nhân dân của quân đội nhân dân” của Nguyễn Vĩnh Thắng, Thông tin giáo dục lý luận chính trị quân sự, Học viện Chính trị quân sự, 2 - 1995; “Tác động của những biến đổi kinh tế - xã hội đến nhận thức chính trị tư tưởng của cán bộ quân đội và một số vấn đề đổi mới công tác tư tưởng, tổ chức trong quân đội ta hiện nay”, Đề tài cấp Bộ Quốc phòng, Trần Xuân Trường chủ nhiệm, Nhà xuất bản quân đội nhân dân, Hà Nội, 1996; “Xây dựng bản chất chính trị - xã hội của quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình hiện nay” của Nguyễn Xuân Thành, Luận án Phó tiến sĩ khoa học quân sự, Hà Nội, 1996; “Tăng cường bản chất giai cấp công nhân cho đảng viên quân đội trong thời kỳ mới” của Hồ Kiếm Việt, Tạp chí quốc phòng toàn dân, 11 - 1996; “Xu thế toàn cầu hóa và sự tác động của nó đến quá trình tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta hiện nay” của Nguyễn Thế Lực, Thông tin giáo dục lý luận chính trị quân sự, Học viện chính trị quân sự, 3 - 1998. Với những góc độ tiếp cận khác nhau, các công trình khoa học ở trong nước nêu trên đây đã khẳng định theo quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về BCGCCN của Quân đội nhân dân Việt Nam; chỉ ra một số vấn đề có tính quy luật trong sự hình thành phát triển BCGCCN của quân đội; sự thống nhất hữu cơ giữa BCGCCN, tính nhân dân, tính dân tộc của quân đội, mối quan hệ biện chứng giữa bản chất giai cấp và truyền thống cách mạng của quân đội ta. Đồng thời một số công trình đã đề cập ở những mức độ nhất định về sự tác động của điều kiện khách quan ở trong nước, khu vực và thế giới tới bản chất giai cấp, bản chất chính trị - xã hội của quân đội.

Từ đó đưa ra một số giải pháp có giá trị để xây dựng quân đội ta vững mạnh về chính trị, nâng cao sức mạnh chiến đấu. Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu dưới góc độ triết học một cách tương đối cơ bản và có hệ thống vấn đề “Tăng cường bản chất giai cấp công nhân của quân đội dưới tác động của nề kinh tế hàng hóa nhiều thành phần ở Việt Nam hiện nay”. Mục đích và nhiệm vụ của luận án. Mục đích của luận án là phân tích dưới góc độ triết học cơ sở lý luận và thực tiễn của việc tăng cường BCGCCN của quân đội dưới tác động của nền KTHHNTP và đề xuất một số giải pháp nhằm củng cố, tăng cường BCGCCN của quân đội, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, nâng cao sức mạnh chiến đấu, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

Để thực hiện mục đích trên, luận án có các nhiệm vụ: 1) Phân tích những biểu hiện BCGCCN của quân đội, thực chất, vai trò của việc tăng cường BCGCCN của quân đội và tác động của nền KTHHNTP tới BCGCCN của quân đội ta. 2) Phân tích tình hình thực hiện việc tăng cường BCGCCN của quân đội và xu hướng biến đổi BCGCCN của quân đội ta dưới tác động của nền KTHHNTP. 3) Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm tăng cường BCGCCN của quân đội ta dưới tác của nền KTHHNTP. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu.

Cơ sở lý luận chủ yếu của luận án là hệ thống các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê- nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng ta về bản chất giai cấp của quân đội, về những nguyên tắc để giữ vững và tăng cường BCGCCN của quân đội. Luận án còn dựa vào quan điểm cơ bản của Đảng ta về xây dựng và phát triển nền KTHHNTP. Kết quả của các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan đến đề tài được tác giả luận án kế thừa và phát triển. Cơ sở thực tiễn của luận án là tình hình thực tế đời sống xã hội Việt Nam trên tất cả các lĩnh vực và của quân đội từ khi xây dựng phát triển nền KTHHNTP theo đường lối đổi mới của Đảng ta.

Luận án còn dựa vào các báo cáo tổng kết của các cơ quan chức năng trong quân đội cùng với kết quả quan sát, điều tra, thu thập từ thực tế của người làm luận án. Đề tài được nghiên cứu dưới góc độ triết học. Phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử là những phương pháp chủ yếu được vận dụng để giải quyết các nhiệm vụ cơ bản của luận án.