Luận án tiến sĩ kinh tế: Các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Hà Nội

MỤC LỤC MỞ ĐẦU.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu trên thế giới.Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam. Khoảng trống nghiên cứu.13 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH VÀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG BÁN LẺ.

Khái quát chung về dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Khái niệm dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Đặc điểm dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Vai trò của phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ.

Các dịch vụ bán lẻ cơ bản. Năng lực cạnh tranh về dịch vụ NHBL. Khái niệm về năng lực cạnh tranh của NHBL. Đặc điểm của cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng.

Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM. Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực NHBL của các NHTM. Mô hình nghiên cứu. Các mô hình nghiên cứu nền tảng.

Mô hình và giả thuyết nghiên cứu.53 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Các bước nghiên cứu. Quy trình thực hiện nghiên cứu.

Thiết kế bảng hỏi. Tổng thể và mẫu nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu. Phương pháp thu thập dữ liệu.

Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp. Xử lý dữ liệu.65 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thống kê mô tả về đặc điểm nhân khẩu học và thói quen của khách hàng.

Các nhân tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh đối với ngân hàng thương mại trên địa bàn Hà Nội.Kiểm tra độ tin cậy của thang đo. Phân tích nhân tố khám phá (EFA). Đặt tên các nhân tố:. Phân tích hồi quy:.79 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO.

Đề xuất các giải pháp cho các NHTM trên địa bàn HN. Nâng cao chất lượng dịch vụ NHBL của các NHTM. Nâng cao chất lượng xúc tiến hình ảnh của ngân hàng và quảng bá sản phẩm. Nâng cao tiềm lực tài chính của các NHTM.

Nâng cao chất lượng vốn trí tuệ và chất lượng đội ngũ nhân lực. Nâng cao vị thế và uy tín của các ngân hàng. Nâng cao khả năng áp dụng khoa học công nghệ. Mở rộng mạng lưới phân phối của các NHTM trên địa bàn Hà Nội.

Đối với Chính phủ. Đối với Ngân hàng nhà nước. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo.103 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.106 DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT STT KÝ HIỆU DIỄN GIẢI 1. ATM Máy rút tiền tự động 2.

CNTT Công nghệ thông tin 3. CP Chính phủ 4. DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa 6. DVNH Dịch vụ ngân hàng 7.

DVNHBB Dịch vụ ngân hàng bán buôn 8. DVNHBL Dịch vụ Ngân hàng bán lẻ 9. KH Khách hàng 10. KHCN Khách hàng cá nhân 11.

KHCN Khoa học công nghệ 12. LN Lợi Nhuận 13. LNTT Lợi nhuận trước thuế 14. MB Ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội 15.

NHBL Ngân hàng bán lẻ 16. NHNN Ngân hàng Nhà nước 17. NHTM Ngân hàng thương mại 18. NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần 19.

POS Máy quẹt thẻ 20. TCTD Tổ chức tín dụng 21. TTQT Thanh toán quốc tế 22. VCSH Vốn chủ sở hữu DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH Bảng 3.1: Thang đo yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực NHBL.

Thang đo năng lực cạnh tranh thông qua hiệu quả kinh doanh của các NHTM.3: xác định kích cỡ mẫu căn cứ vào tổng thể và sai số.1: Hệ số tin cậy của thang đo “Sản phẩm”.2: Hệ số tin cậy của thang đo “Dịch Vụ”.3: Hệ số tin cậy của thang đo Mạng lưới. Hệ số tin cậy của thang đo Uy Tín.5: Hệ số tin cậy của thang đo Tài Chính.6: Độ tin cậy của thang đo Trí Tuệ.7: Độ tin cậy của thang đo Xúc Tiến. Độ tin cậy của thang đo Công Nghệ.9: Tổng hợp hệ số Cronchbach Alpha của các biến. Kiểm định KMO và Bartlett.

Khả năng giải thích của các nhóm nhân tố.12 Kết quả kiểm định.1: Cơ cấu độ tuổi của mẫu.2: Cơ cấu trình độ học vấn của khách hàng. Thu nhập bình quân tháng của khách hàng.4: Kinh nghiệm sử dụng các dịch vụ NHBL của khách hàng. Những dịch vụ NHBL khách hàng đang sử dụng.1: Thuyết giá trị hỗn hợp TMX.2 : Mô hình phân đoạn và định vị thị trường.3: Mô hình khả năng cạnh tranh của Barth và cộng sự.4: Mô hình khả năng cạnh tranh của Victor Smith.5 : Mô hình của M.6: Mô hình 7P trong marketing.7: Mô hình nghiên cứu. Tính cấp thiết của đề tài Các dịch vụ của ngân hàng trên thế giới đã bùng nổ trong hơn 20 năm qua và làm thay đổi cách tiếp cận về các hoạt động cơ bản của một ngân hàng thương mại (NHTM).

Các ngân hàng trên thế giới và trong khu vực đã phát triển hoạt động hướng theo đối tượng khách hàng, đây là xu hướng tất yếu vì nó đảm bảo quản lý rủi ro tốt hơn, các dịch vụ được cung cấp một cách tốt nhất cho từng đối tượng khách hàng, công tác kinh doanh, thị trường, sản phẩm mục tiêu có định hướng rõ ràng giúp ngân hàng đạt được hiệu quả kinh doanh tối ưu. Từ những lý do trên, cơ cấu tổ chức hoạt động cuả các ngân hàng có sự thay đổi, theo đó, các ngân hàng với chiến lược kinh doanh là Ngân hàng bán buôn (được hiểu là việc cung cấp dịch vụ thông qua trung gian tài chính) nay đã chuyển sang lĩnh vực Ngân hàng bán lẻ (tức là việc cung cấp trực tiếp cho người tiêu dùng là doanh nghiệp và các cá nhân những giao dịch nhỏ lẻ). Xét trên góc độ tài chính và quản trị ngân hàng, dịch vụ Ngân hàng bán lẻ (NHBL) mang lại nguồn thu ổn định, chắc chắn, hạn chế rủi ro tạo bởi các nhân tố bên ngoài và đây là lĩnh vực ít chịu ảnh hưởng của chu kỳ kinh tế. Ngoài ra, dịch vụ NHBL giữ vai trò quan trọng trong việc mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo nguồn vốn trung và dài hạn chủ đạo cho Ngân hàng, góp phần đa dạng hóa hoạt động Ngân hàng.

Trước đây các NHTM Việt Nam chỉ tập trung vào lĩnh vực ngân hàng bán buôn tức là tập trung vào những khách hàng lớn nhưng thực tế cho thấy lĩnh vực này không bền, có nhiều NHTM Việt Nam đã từng điêu đứng vì các khách hàng lớn khi rủi ro xảy ra. Các khách lớn thì hạn chế nên các ngân hàng thường tìm mọi cách tranh giành, chăm sóc nên rủi ro lớn, tính biến động cao. Khi chuyển sang bán lẻ, các ngân hàng sẽ có thị trường lớn hơn, tiềm năng phát triển tăng lên và có khả năng phân tán rủi ro trong kinh doanh. Theo đánh giá từ giới chuyên gia tài chính, cạnh tranh giữa các NHTM ngày càng gay gắt, nhất là tại các đô thị loại 1 và loại 2, nơi tập trung khách hàng có tiềm năng tài chính lớn và mật độ ngân hàng tăng mạnh.

Trong số các ngân hàng nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam, HSBC và Citibank là hai ngân hàng nổi tiếng toàn cầu về kinh doanh NHBL, với các chiến lược cụ thể để phát triển kinh doanh NHBL. Trong bối cảnh đó, khối NHTM Việt Nam không thể ngồi yên hưởng lợi thế sân nhà như trước kia, nhiều ngân hàng xác định phát triển dịch vụ NHBL là một bộ phận quan trọng trong chiến lược phát triển của mình: đây là một trận tuyến mới còn bỏ ngỏ ở một đất nước đông dân, có tiềm năng phát triển cao trong những năm tới, tiêu dùng dân cư có tiềm năng tăng trưởng cao, sự đa dạng trong hoạt động kinh doanh ngày càng mạnh mẽ; bắt đầu từ sự nắm bắt các cơ hội có được từ các thị trường mới, từ việc áp dụng công nghệ và sử dụng hệ thống tạo ra nhiều sản phẩm dịch vụ mới, phương thức phân phối hiệu quả, tăng cường mối quan hệ giữa khách hàng với ngân hàng. Hiện nay, ban lãnh đạo của các Ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) Việt Nam đều xác định mục tiêu hoạt động tới năm 2020 là trở thành ngân hàng bán lẻ, hướng tới khách hàng cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong việc chuyển sang ngân hàng đô thị đa năng (ACB, Techcombank. Các Ngân hàng thương mại Nhà nước (NHTMNN) cũng đã xác định thị trường bán lẻ trong kế hoạch cơ cấu lại ngân hàng, cổ phần hóa ngân hàng sau năm 2010.

Sau năm 2015, thị trường bán lẻ sẽ là thị trường chủ đạo mà các ngân hàng nước ngoài sẽ khai thác mạnh sau khi đã đặt chân vững chắc vào thị trường Việt Nam. Từng hệ thống NHTM xác định chiến lược thực hiện dịch vụ ngân hàng bán lẻ (DVNHBL) dựa vào: Phát triển mạng lưới của mình; phát triển các dịch vụ mới dựa trên công nghệ; phát triển các nhánh dịch vụ, đặc biệt là các kênh phân phối; tạo sự khác biệt về DVNHBL: Các NHTM trên địa bàn Hà Nội có chiến lược tương đối rõ ràng về chiến lược phát triển DVNHBL tại các đô thị lớn trên nền tảng công nghệ cao, cung cấp dịch vụ tài chính trọn gói cho khách hàng. Như vậy, ở tầm chiến lược, nhận thức về DVNHBL đã hình thành mà hầu hết các ngân hàng trong nước đều đi theo để phục vụ đối tượng hơn 86 triệu người dân. Để thực hiện được chiến lược này, các ngân hàng cần đến nhiều yếu tố liên quan.

Đứng trước sự cạnh tranh gay gắt đó đã tạo ra cơ hội cho các NHTM Việt Nam phát triển và tự khẳng định mình, song nó cũng tạo ra những thách thức lớn mà các ngân hàng phải đối mặt: Thị trường dành cho DVNHBL ở Việt Nam hiện nay là thị trường hiện hữu và sinh lời chứ không còn ở dạng tiềm năng nữa. Chiến lược kinh doanh của DVNHBL phải hướng tới các hoạt động kinh doanh sinh lợi nhiều hơn, giảm thiểu rủi ro. Vì thế, muốn tồn tại và phát triển thì các NHTM phải nghiên cứu đề ra các chiến lược cạnh tranh phù hợp để có thể nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm nâng cao vị thế của mình trên thị trường. Xuất phát từ thực tiễn đó, đề tài: “Nghiên cứu nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh về dịch vụ Ngân hàng bán lẻ tại các Ngân hàng thương mại trên địa bàn Hà Nội” được chọn làm hướng nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu  Nghiên cứu tổng quan về: ngân hàng bán lẻ, năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực bán lẻ, các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh về dịch vụ NHBL.  Nghiên cứu thực trạng mô hình phân tích năng lực cạnh tranh của các Ngân hàng thương mại Việt Nam, phân tích những kết quả đạt được, những tồn tại và nguyên nhân của tồn tại.