Luận án tiến sĩ bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, trích dẫn trong luận án là trung thực, chính xác và có xuất xứ rõ ràng. Hà Nội, ngày 05 tháng 8 năm 2018 TÁC GIẢ LUẬN ÁN Đỗ Hồng Quân MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 10 1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài có liên quan đến đề tài 10 1.

Các công trình nghiên cứu trong nước có liên quan đến đề tài 14 1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học liên quan đến đề tài và những vấn đề đặt ra luận án cần tập trung giải quyết 27 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN BẢO ĐẢM KINH TẾ CHO QUỐC PHÒNG TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM 31 2. Kinh tế, quốc phòng, bảo đảm kinh tế cho quốc phòng và kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa 31 2. Quan niệm, nội dung, yếu tố tác động đến bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 48 2.

Kinh nghiệm bảo đảm kinh tế cho quốc phòng của một số nước trên thế giới và bài học rút ra đối với Việt Nam 59 Chương 3 THỰC TRẠNG BẢO ĐẢM KINH TẾ CHO QUỐC PHÒNG TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM 75 3. Thành tựu, hạn chế về bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 75 3. Nguyên nhân thành tựu, hạn chế và những vấn đề đặt ra từ thực trạng bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 108 Chương 4 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM KINH TẾ CHO QUỐC PHÒNG TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM THỜI GIAN TỚI 121 4. Quan điểm bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam thời gian tới 121 4.

Giải pháp bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam thời gian tới 128 KẾT LUẬN 156 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 158 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 159 PHỤ LỤC 174 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1. Bảo vệ Tổ quốc BVTQ 2. Chủ nghĩa xã hội CNXH 3. Công nghiệp quốc phòng CNQP 4.

Đô la Mỹ USD 5. Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ASEAN 6. Quốc phòng, an ninh QP, AN 7. Quốc phòng toàn dân QPTD 8.

Tổng sản phẩm quốc nội GDP 9. Vũ khí, trang bị kỹ thuật VK, TBKT 10. Xã hội chủ nghĩa XHCN 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Bảo đảm kinh tế cho quốc phòng là vấn đề tất yếu, khách quan khi chiến tranh, quốc phòng là một hoạt động không thể thiếu để bảo vệ chủ quyền quốc gia, lợi ích dân tộc.

Đó là vấn đề có tính quy luật khi xã hội còn tồn tại nhà nước và giai cấp, đối kháng về lợi ích. Tuy nhiên, trong các điều kiện khác nhau của nền kinh tế thì bảo đảm kinh tế cho quốc phòng cũng khác nhau. Sự khác nhau đó do bản chất, trình độ, cách thức tổ chức nền kinh tế quy định. Đối với Việt Nam, bảo đảm kinh tế cho quốc phòng là đòi hỏi tất yếu, song nội dung, phương thức bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng XHCN khác rất nhiều so với bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong điều kiện nền kinh tế kế hoạch hóa, tập trung.

Thực tiễn trong chiến tranh giải phóng dân tộc và BVTQ cho thấy, cơ chế kế hoạch hóa, tập trung, bao cấp đã huy động tối đa, nhanh chóng các nguồn lực phục vụ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, cũng như trong chiến tranh biên giới phía Tây Nam và phía Bắc. Tuy nhiên, khi Đảng ta chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN thì cơ chế này không còn phù hợp bởi không tạo ra tính năng động, không khơi dậy tiềm năng, thế mạnh của các thành phần kinh tế trong việc tham gia bảo đảm kinh tế cho quốc phòng. Đặc biệt, khi nhiệm vụ BVTQ hiện nay không chỉ là bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, mà còn là bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN. thì việc bảo đảm kinh tế cho quốc phòng, đáp ứng kịp thời, đầy đủ nhu cầu quốc phòng trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng XHCN sẽ là một vấn đề mới và khó cả về lý luận và thực tiễn thường xuyên và đột xuất.

6 Mặc dù đây là vấn đề mới và khó cả về lý luận và thực tiễn nhưng chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách đầy đủ, hệ thống vấn đề bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Do đó, cả lý luận và thực tiễn cho thấy, cần có những nghiên cứu lý luận và đánh giá thực tiễn bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam thời gian qua, để trên cơ sở đó đề xuất quan điểm và giải pháp được tốt hơn trong thời gian tới. Vì vậy, lựa chọn đề tài làm luận án tiến sĩ có ý nghĩa cấp thiết cả về mặt lý luận và thực tiễn, phù hợp với chuyên ngành kinh tế chính trị, không trùng lặp với các công trình khoa học đã công bố. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, trên cơ sở đó đề xuất quan điểm và giải pháp bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam thời gian tới.

Nhiệm vụ Thứ nhất, luận giải cơ sở lý luận bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam, trong đó tập trung làm rõ quan niệm, nội dung và nhân tố tác động đến bảo đảm kinh tế cho quốc phòng. Thứ hai, nghiên cứu kinh nghiệm bảo đảm kinh tế cho quốc phòng ở một số nước, từ đó rút ra bài học bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam. Thứ ba, đánh giá thực trạng bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam, bao gồm cả thành tựu, hạn chế, chỉ rõ nguyên nhân và những vấn đề đặt ra cần giải quyết. Thứ tư, đề xuất quan điểm và giải pháp bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam thời gian tới.

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Bảo đảm kinh tế cho quốc phòng Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu về nội dung: Luận án nghiên cứu bảo đảm kinh tế cho quốc phòng trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, trong điều kiện thời bình, tập trung vào 5 nội dung: Dự báo nhu cầu kinh tế (hay các nguồn lực) cho quốc phòng và xây dựng kế hoạch bảo đảm kinh tế cho quốc phòng (hàng năm, trung hạn và dài hạn); Xây dựng hệ thống luật và văn bản quy phạm pháp luật về quốc phòng, trong đó có cơ chế, chính sách bảo đảm kinh tế cho quốc phòng; Chuẩn bị các nguồn lực (kinh tế) bảo đảm cho quốc phòng; Tổ chức thực hiện kế hoạch bảo đảm kinh tế cho quốc phòng; Kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện kế hoạch bảo đảm kinh tế cho quốc phòng. Phạm vi nghiên cứu về thời gian: số liệu, tài liệu phục vụ các nội dung nghiên cứu của luận án được xác định từ năm 2000 đến năm 2018. Phạm vi nghiên cứu về không gian: ở Việt Nam. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận Luận án được trình bày dựa trên nền tảng lý luận kinh tế chính trị học Mác - Lênin, Tư tưởng kinh tế Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về quốc phòng, xây dựng nền QPTD, chiến tranh nhân dân, mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng, đặc biệt là vấn đề bảo đảm kinh tế cho quốc phòng.

Cơ sở thực tiễn Luận án được thực hiện dựa trên kết quả nghiên cứu, khảo sát thực tế ở một số đơn vị, địa phương; đồng thời có sử dụng các tư liệu, số liệu điều tra, báo cáo thống kê và kế thừa các thông tin của các cơ quan nghiên cứu, các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học đã được công bố có liên quan đến đề tài. 8 Phương pháp nghiên cứu Luận án được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; sử dụng phương pháp đặc thù của khoa học kinh tế chính trị là trừu tượng hóa khoa học để nghiên cứu; ngoài ra luận án còn sử dụng các phương pháp kết hợp lô gich với lịch sử, phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh và phương pháp chuyên gia. để làm cơ sở so sánh đối chứng chỉ ra bản chất vấn đề; đồng thời sử dụng phương pháp tổng kết tình hình thực tiễn để tìm ra những đặc trưng của vấn đề nghiên cứu. Chương 1, luận án sử dụng phương pháp lôgich - lịch sử để tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài theo từng nội dung nghiên cứu, trên cơ sở đó tác giả sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp để khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học và rút ra những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết.