Luận án tiến sĩ: Ảnh hưởng của đa dạng hóa tới hiệu quả kinh doanh doanh nghiệp Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HOC KINH TE QUOC DAN ° PHẠM THỊ THANH HƯƠNG ẢNH HƯỞNG CUA DA DANG HÓA TỚI HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại (Kinh tế và quản lý thương mại) Mã số : 62340121 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYEN MINH NGỌC HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong nghiên cứu khoa học. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, do tôi thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Xác nhận của giáo viên hướng dẫn Nghiên cứu sinh PGS.

Trần Văn Bão Phạm Thị Thanh Hương LỜI CẢM ƠN Luận án “Ảnh hưởng của đa dạng hóa tới hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam” được thực hiện tại Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, trường Đại học Kinh tế quốc dân. Nghiên cứu sinh trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu nhà trường, Viện Đào tạo Sau đại học, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tẾ, các thầy, các cô đã truyền đạt kiến thức, hướng dẫn phương pháp nghiên cứu, cũng như tạo điều kiện tốt cho Nghiên cứu sinh trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại Trường đại học Kinh tế quốc dân. Nghiên cứu sinh bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy PGS. TS Trần Văn Bão và TS.

Nguyễn Minh Ngọc đã tận tình hướng dẫn, dành thời gian trao đổi và định hướng cho Nghiên cứu sinh. Xin cảm ơn các cơ quan, tô chức đã ủng hộ, giúp đỡ Nghiên cứu sinh trong quá trình tìm hiểu thông tin, thu thập số liệu. Cảm ơn gia đình đã luôn là nguồn động viên, khích lệ để Nghiên cứu sinh có thêm động lực hoàn thành luận án. Nghiên cứu sinh rất mong tiếp tục nhận được những ý kiến đóng góp từ các thầy, cô và các đồng nghiệp để hoàn thiện và nâng cao hơn nữa chất lượng luận án.

Xin tran trong cam on! Tac gia Pham Thi Thanh Huong MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MUC CHU VIET TAT DANH MUC BANG BIEU, HiNH CHUONG 1: CO SO LY LUAN VA TONG QUAN NGHIEN CUU VE ANH HUONG CUA DA DANG HOA DEN HIEU QUA KINH DOANH CUA )097. Tổng quan các nghiên cứu về ảnh hưởng của đa dạng hóa đến hiệu quả lì: 10) ƯA. Các nghiên cứu về ảnh hưởng của đa dạng hóa đến hiệu quả kinh doanh tại các quốc gia phát triển và các nền kinh tế mới nỗi. Tổng quan các công trình nghiên cứu về đa dạng hóa và hiệu quả kinh l0 áo 80L 0-4.

Cơ sở lý luận về đa dạng hóa và hiệu quả kinh doanh. Hiệu quả kinh doanh. Ảnh hưởng của đa dạng hóa đến hiệu quả kinh doanh. Ảnh hưởng của loại hình đa dạng hóa đến hiệu quả kinh đoanh.

Ảnh hưởng của mức độ đa dạng hóa liên quan và không liên quan đến hiệu h8 si 0v 7. Lựa chọn mô hình nghiên cứu ảnh hưởng của đa dạng hóa đến hiệu quả Ki dan ƯA". Khoảng trống nghiên cứu .----2- 222+2E2Et2EEt2EE22EE2EE 2E EEEEErrrrrrer 42 1. Động cơ đa dang hóa của các doanh nghiệp Việt Nam.

Vai trò của quy mô doanh nghiệp trong mối quan hệ giữa đa dạng hóa và I0I9))0090L8401i 0/9) 000. Tóm tắt chương 1.----2-©2222CE2+EE2EEE213271127112711271221112111211121212 1E xe 48 CHUONG 2: GIA THUYET VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Giả thuyết và mô hình nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu.----2++22++2Et2EEt2EE2221271211211211211 21.

V M6 hinh nghién UU. Thiét Ké mghi@nn COU. Mẫu nghiên cứu.------¿-¿-++2++2+++E++EEEE+2EEEEEEEEE2EEEEEEEEEEEEELErErrrrerree 57 2. Nguồn đữ liệu cà 2.

Phương pháp phân tích dữ liệu. Phương pháp đo lường các chỉ tiêu trong mô hình nghiên cứu. 63 Tóm tắt chương 2. THUC TRANG ANH HUONG CUA DA DANG HOA DEN HIỆU QUÁ KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YÉT.

Thực trạng đa dạng hóa và hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam. Tổng quan các doanh nghiệp niêm yết.- 2 22+ s¿+E+£zz+£xz+rxezrx 71 3. Thực trang da dạng hóa của các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam giai đoạn 2010-2014 oo. Các tình huống điễn hình về ảnh hưởng của đa dạng hóa đến hiệu quả kinh doanh.

có ch HH HT gà §2 3. Tình huống 1 - Mai Linh. Tình huống 2 - Hoàng Anh Gia Lai.--222©22222E22EE22EE2EEztExzsrxecrr 86 3. Ảnh hưởng của loại hình đa dạng hóa và quy mô đến hiệu quả kinh doanh.

Đặc điểm mẫu. Thống kê hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp với các loại hình đa dạng hóa và quy mô khác nnhaU. Ảnh hưởng của loại hình đa dạng hóa và quy mô đến hiệu quả kinh doanh. Ảnh hưởng của mức độ đa dạng hóa, quy mô và nhóm ngành kinh doanh đến hiệu quả kinh doanh:.-- 2-22 ©5££SE££EEESEEE£EEEEEEEEEEEEEEEEEEeerkrrrkerrei 102 3.

Thống kê mức độ đa dạng hóa và hiệu quả kinh đoanh. Đánh giá tác động của mức độ đa dạng hóa, quy mô và nhóm ngành kinh doanh của doanh nghiệp đến ROA.---¿-©2¿222+2222EE22EE2EEEEEEAE2EE. Đánh giá tác động của mức độ đa dạng hóa, quy mô và nhóm ngành kinh doanh của doanh nghiệp đến ROE. Thảo luận kết quả nghiên cứu.--2©222+E2EE2EEE2EEE2EEeerErrrrrrrrrrree 109 3.

Loại hình đa dạng hóa và quy mô ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của 6021) TT. Đa dạng hóa không liên quan ảnh hưởng tiêu cực tới hiệu quả kinh doanh 00M0: 0. Quy mô của doanh nghiệp ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh trong khi nhóm ngành kinh doanh không có ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả kinh doanh.1 13 Tóm tắt chương đ. 116 CHƯƠNG 4: KÉT LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ CHO CÁC DOANH NGHIỆP ĐA DẠNG HÓA VIỆT NAM.

Kết luận từ kết quả nghiên cứu. Đánh giá thực trạng đa dạng hóa của các doanh nghiệp. Nhiing thanh CONG. Nhting han ché va nguyén nhan.

Xu hướng đa dạng hóa. Xu hướng đa dạng hóa tại các nước công nghiệp phát triển. Xu hướng đa dạng hóa tại Việt Nam. Đề xuất cho các doanh nghiệp áp dụng chiến lược đa dạng hóa.

Tập trung vào ngành nghề kinh doanh cốt lõi. Điều kiện tiên quyết để đa dạng hóa. Lựa chọn loại hình và mức độ đa dạng hóa. Một số hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo .---------: 139 KET LUẬN CHUNG.

141 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ .- 50 2S St EEererrey 144 TÀI LIỆU THAM KHẢO. cre, 145 PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TT | Viết tắt Giải nghĩa 1 ANOVA. | Analysis of variance - Phân tích phương sai 2 | ANCOVA | Analysis of covariance - Phan tich hiép phương sai 3 BCG Boston Consulting Group - Céng ty tu van Boston 4 DNNY Doanh nghiép niém yét 6 FDI Foreign Direct Investment - Đầu tư trực tiếp nước ngoài 7 GDP Gross Domestic Product - Tông sản phâm quốc nội § HOSE Ho Chi Minh Stock Exchange - So Giao dịch Chứng khoán Thanh pho Ho Chi Minh 9 HNX Hanoi Stock Exchange — So Giao dịch Chứng khoán Hà Nội 10 1O Input- Output Table — Bảng cân đối liên ngành International Standard Industrial Classification — Phan loai nganh " ISIC công nghiệp theo chuẩn quốc tế 12 MBV Market Based View — Quan điêm dựa vào thị trường 13 M&A Mergers and Acquisitions - Sáp nhập và mua lại 14 MMC Multi-market Contact — Liên kết đa thị trường l5 M/B Market value/ Book value — Tỷ số giữa giá trị thị trường và giá trị sô sách 16 R&D Research & Development - Nghién ctru va phat trién 17 RBT Resource Base Theory —Lý thuyêt dựa vào nguôn lực Standard Industrial Classification — Phan loai nganh công nghiệp 18 SIC chuẩn Vietnam standard industrial classification — Phan loai nganh 19 VSIC :. , công nghiệp chuân Việt Nam (Hệ thông ngành kinh tê Việt Nam) 20 | UBCKNN | Uy ban chứng khoán Nhà nước DANH MỤC BẢNG BIẾU, HÌNH BANG BIEU Bảng 1.

Kết quả thực nghiệm anh hưởng của đa dạng hóa đến hiệu quả kinh doanh. Các phương pháp đo lường đa dạng hóa. Mức độ đa dạng hóa và hiệu quả kinh doanh trung bình của các DNNY nhóm ngành Thương mại — Dịch vụ (2010-2014). Mức độ đa dạng hóa và hiệu quả kinh doanh trung bình của các DNNY nhóm ngành Sản xuất (2010-20144).

Mức độ đa dạng hóa và hiệu quả kinh doanh theo nhóm ngành. Cơ cấu doanh thu Mai Linh giai đoạn 2011-2015. Hiệu quả kinh doanh của Mai Linh .--- ¿55 555 5+ss<+s+e<+ess+ 84 Bảng 3. Cơ cấu doanh thu của Hoàng Anh Gia Lai năm 2014 & 2015.

Hiệu quả kinh doanh của công ty Hoàng Anh Gia Lai (2010-2015). Thống kê số lượng các DNNY theo loại hình đa dạng hóa và quy mô. Hiệu quả kinh doanh của các loại hình da dạng hóa và quy mô. Kiểm định phương sai bằng nhau.

2-2222 S2S2Ec2EEc2Exeszxezrx 94 Bảng 3. Mô hình ANOVA với biến phụ thuộc ROA. Mô hình ANOVA với biến phụ thuộc ROE.----©c-cc sec 96 Bảng 3. Sự khác biệt về hiệu quả kinh doanh giữa các nhóm doanh nghiệp áp dụng các loại hình đa dạng hóa khác nhau.

Sự khác biệt về hiệu quả kinh doanh giữa các nhóm doanh nghiệp có uy M6 khac hau. Sự khác biệt về hiệu quả kinh doanh giữa các nhóm doanh nghiệp có loại hình đa dạng hóa và quy mô khác nhau. Thống kê mô tả mức độ đa dạng hóa và hiệu quả kinh doanh. Kết quả kiểm định phương sai bằng nhau.

Hệ số của mô hình ANCOVA với biến phụ thuộc ROA. Hệ số mô hình ANCOVA với biến phụ thuộc ROE. Phân loại theo mức độ đa dạng hóa của các doanh nghiệp. 23 Đánh giá khả năng tạo giá trị của các động cơ đa dạng hóa.

39 Pham vi tối ưu của một công fy.----¿-©22222+E++EEe2EEzrxerrxesrerrrk 42 Mô hình nghiên cứu ảnh hưởng của đa dạng hóa đến hiệu quả kinh doanh.53 Sơ đồ quy trình nghiên cứu.- 2-2 +2+2+2+EE++EEE+rxEsrxzsrxrsrrrrrrxee 54 Quy mô số lượng DNNY trên TTCK Việt Nam giai doan 2006-2015 .71 Vốn hóa thị trường/GDP của TTCK Việt Nam 2000 — 2015. 72 Số lượng doanh nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực giai đoạn "090 10015. 73 Tỷ trọng các doanh nghiệp niêm yết theo nhóm ngành giai đoạn "ñD»"90 E118. 75 Mức độ đa dạng hóa các DNNY theo nhóm ngành 2010-2014.

80 Hiệu quả kinh doanh của các DNNY theo ngành 2010-2014. 81 Kết quả kinh doanh của Mai Linh giai đoạn 2007-2011. 82 Ảnh hưởng tương tác của loại hình đa dạng hóa và quy mô tới ROA .99 Ảnh hưởng tương tác của loại hình đa dạng hóa và quy mô tới ROE. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu Để doanh nghiệp có thé phát triển bền vững, các quyết định và hoạt động ma doanh nghiệp thực hiện luôn cân nhắc đến việc lảm thế nảo để sử dụng tốt nhất các nguồn lực đồng thời đáp ứng những thách thức của môi trường kinh doanh.

Đa dạng hoá là một trong những quyết định chiến lược quan trọng nhất mà doanh nghiệp có thể thực hiện.