Luận án Tiến sĩ: Các nhân tố hình thành cụm ngành công nghiệp điện tử vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ——%›t›2$cscq—— VU DINH KHOA CAC NHAN TỐ HÌNH THÀNH CỤM NGÀNH CONG NGHIEP DIEN TU — NGHIEN CUU DIEN HÌNH TAI VUNG KINH TE TRONG DIEM BAC BO LUAN AN TIEN Si KINH TE HA NOI, NAM 2015 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ——%›t›2$cscq—— VU DINH KHOA CAC NHAN TÔ HÌNH THÀNH CỤIM NGÀNH CONG NGHIEP ĐIỆN TỬ - NGHIÊN CỨU ĐIỂN HÌNH TẠI VUNG KINH TẾ TRỤNG ĐIỂM BẮC BỘ Chuyên ngành: Kinh tế phát triển Mã số: 62310105 LUẬN ÁN TIỀN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYÊN NGỌC SƠN HÀ NỘI, NĂM 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài luận án tiến sĩ “Các nhân tỗ hình thành cụm ngành công nghiệp điện tử - Nghiên cứu điển hình tại vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ” là công trình nghiên cứu độc lập của tôi. Các thông tin, số liệu trong luận án trung thực và có nguôn gốc rõ ràng, được xử lý trung thực và khách quan. Hà Nói, tháng 10 năm 2015 Tác giả Vũ Đình Khoa i LOI CAM ON Tác giả luận án xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo và các thầy/cô giáo Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Viện Sau đại học, Khoa Kế hoạch & Phát triển đã xây dựng chương trình đào tạo trình độ tiễn sĩ tiên tiến, hay, bé ich. Đặc biệt xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới PGS.

Nguyễn Ngọc Sơn, người thầy đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tác giả hoản thành luận án. Trong quá trình thu thập dữ liệu sơ cấp, tác giả nhận được sự hỗ trợ của rất nhiều doanh nghiệp trong ngành công nghiệp điện tử, doanh nghiệp ngành công nghiệp liên quan, và tổ chức khác tại Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Qua đây, tác giả xin cám ơn các doanh nghiệp đã tham gia trả lời phiếu khảo sát của tác giả và cung cấp các tài liệu, thông tin bé ích để tác giả hoàn thiện luận án. Đề hoàn thiện Luận án, tác giả nhận được rất nhiều ý kiến định hướng, đóng góp chỉnh sửa bổ ích của GS.

Ngô Thắng Lợi (Khoa Kế hoạch & Phát triển - ĐH Kinh tế Quốc dân); TS. Trương Thị Chí Bình (Viện Nghiên cứu Chiến lược Chính sách Công nghiệp); PGS. Nguyễn Đình Tài (Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội và Quản lý doanh nghiệp); PGS. Lê Huy Đức (Khoa Kế hoạch & Phát triển - ĐH Kinh tế Quốc dân); PGS.

Hồ Sỹ Hùng (Cục Phát triển doanh nghiệp —- Bộ Kế hoạch và Đầu tư); PGS. Lê Quang Cảnh (ĐH Kinh tế Quốc dân),. Tác giả xin chân thành cảm ơn! Tác giả xin cám ơn bạn bè, đồng nghiệp và người thân trong gia đình đã luôn ủng hộ, tạo điều kiện, chia sẻ khó khăn trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Xin trân trọng cảm ơn! Tác giả Vũ Đình Khoa 11 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.AEEESEEELLLAHAEEEttrEkkkddetrttrrkkrrde i LOL CAM ON eessssssssssssssssssssssscssssssssssssssssssssssssssssssscsssssssssssscssssssssssssessssssesssssesessssess ii )/19 0 00 0 —.

ix PHAN MO DAU Q.ssssssssssssssssscssssssssssnsessncsssessssssnssesncsnssssscssssesssssnssessssssessssssnssesssesseess 1 CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE HINH THANH CUM NGANH CONG )Y@):019 621000 0 0010137. Cơ sở lý luận về cụm ngành công nghiệp. Phân loại cụm ngành công nghỆp. -c- Sàn St St SEtrrsirsrkrrrrrsrrrrrrrres 30 1.

Một số lý thuyết về cụm ngành công nghiệp. Cơ sở lý luận về cụm ngành công nghiệp điện tử 1. Khái niệm cụm ngành công nghiệp điện tử. Đặc điểm của cụm ngành công nghiệp điện tử.

Cấu trúc các thành viên trong cụm ngành công nghiệp điện tử. Các hình thức hình thành cụm ngành công nghiệp điện tử. Kinh nghiệm quốc tẾ. 2-2 << ©s£E+#©E+££E+£eExs©Essersserssersserssersseree 51 T6m tat chwong 1 o.cccscccssssscsssesssesssesssesssesssesssesesesesesesesesescsesesesaseseseseseseseseseseseseses 59 CHƯƠNG 2: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 60 2.

Khái quát bối cảnh nghiên cứu.------s--s©cse+ese+xserxserxserxserssrre 60 2. Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Ngành công nghiệp điện tử tại Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Khái quát đặc điển một số nhân tổ hình thành cụm ngành công nghiệp điện tử tại Vùng kinh té trong GiCM BAC BO ceeccececcssesvssesvesessssesvesesvesvssssverssveesvessstevssvesesees 65 2.

Mô hình nghiên €ỨU. Giả thuyết nghiên cứu.---s-s°s° se ©s©+se©+setxsetxsetrsetrsetrseorseorsee 67 P. Tiếp CO ti CHINN eececccccccscesscessesssessessesssessessesssessesssesssssesssessesssssessessnessesseeanes 68 2. Môi trường đẫu fw.CO 86 NG AGN cocccccccecccssssessesssesssesssssseessessecssesssesssesssesssessseseseseseseseseseseseceseeesess 69 2.

Tiép cain khoa hoc COng NNO. Môi truding sdng cho nhét AGU tet. Thiết kế nghiên CUU.cccscsssssssscsssecsssscsssecssscsssscsssessssccssscsssscesssecssseesssecssceesssees 71 PC Ni HN, u82) 08. Thiết kế bảng hỏi và xây dựng thang đo.

Thiết kế phiếu khảo sát trong nghiên cứu định lượng. Mẫu nghiên €Ứu.-- s22 s°s©s©s£Ss£Ssss€ssEseEseEsexsexsexsessrserserssrssrse 78 P0 1, 1ãna nan. Triển khai thu thập đữ liệu. Phân tích dữ lIỆN.

- th HT HT HT HH TH Tre, 79 Tóm tắt chương 2.s- 5° 5£ ©<£ + ©+z£©+3£S232E239E33933013592501350125012508230 2802200 83 CHUONG 3: KET QUÁ NGHIÊN CỨU. s2 se s£ssse se 84 3. Khái quát thực trạng các nhân tố hình thành cụm ngành công nghiệp. Nguôn nhân lực ngành công nghiệp điện tử.

Môi trường đầu tư kinh doanh. Khả năng tài chính — tiếp cận tài chính. Lién két gitta cdc doanh nghi@p v. Doanh nghiép Chit CRO.

Khu công nghiệp tiền đề hình thành cụm ngành công nghiệp điện tử. Đánh giá thực trạng hình thành cụm ngành công nghiệp điện tử. Căn cứ biểu đỖ quy trÌnh. Phân tích kết quả khảo sát.

Mô tả mẫu nghiÊH CỨU. Đánh giá độ tin cậy của thang ỔO. Phân tích nhân tổ khám phá EFA (Exploratory Factor Analysis). Phân tích hồi quy và kiểm định sự phù hợp của mô hình.

Kiểm định các giả thuyết nghiÊn CỨU. 135 Tóm tắt chương đ.-- 2 <s©ss©+e©ExeEEAeEEASEEASEEAeEEAeETAeETkserkserkserssersseree 138 CHƯƠNG 4: KÉT LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ GIẢI PHÁP. Đề xuất lựa chọn sản phẩm cho cụm ngành công nghiệp điện tử. Đề xuất giải pháp hoàn thiện các nhân tố hình thành cụm ngành công nghiệp điện tử tại Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Môi trường 018718 i1/87/27,171/RRRRRRNNER. nan na ae ae ốee. Nguôn nhân lực kỹ thuật,.4, CO SG NG AGN vn ga. Thu hút sự tham gia của cơ sở nghiên cứu, chuyển giao công nghệ.

Cải thiện môi trường sống cho nhà đẩu tư. Tăng cường hợp tác giữa các doanh nghiệp frong CỤH. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo. Hạn chế của nghiên CứU.

5s TtnErEEtr tt ren 161 4. Hudng nghién creu tip the0.ccccccccccecesevesssesvsesvsesvsesvsesvseesseeseeessesseseeeeseees 162 T6m tat Chong 4 w.eccsccssscsssssssssessscssssssscssscsssscsscsascsssccasccasscasecascsascsascesscesseenseess 163 DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO PHU LUC Chữ viết tắt BQL BQLKKT CCN CNĐT CNCN CP DN DNVVN DH, CD GDP FDI JICA KCN KCX LLLD MNC R&D SVE TLIP TNC TNHH VKTTDBB UBND UNIDO Vi DANH MUC CHU VIET TAT Noi dung Ban quan ly Ban quan ly khu kinh té Cụm công nghiệp Công nghiệp điện tử Cụm ngành công nghiệp Chính phủ Doanh nghiệp Doanh nghiệp vừa và nhỏ Đại học, Cao dang Tổng sản phâm quốc nội (Gross Domestic Product) Đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment) Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhat Ban (The Japan International Cooperation Agency) Khu công nghiệp Khu chế xuất Lực lượng lao động Công ty đa quốc gia (Multinational Corporation) Nghiên cứu và phát triển (Research & Development) Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Khu công nghiệp Thăng Long (ThangLongIndustrial Park) Công ty xuyên quốc gia (Transnational Corporation) Trách nhiệm hữu hạn Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ Ủy ban nhân dân Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hiệp quốc (The United Nations Industrial Development Organ1zation Bang 1. vil DANH MUC BANG 1: So sánh các loại cụm ngành công nghIỆp.- --- -- 5-5 +55 <+<++++s+2 31 2: Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Trung Quốc (1982 — 2012). 53 3: Quy mô dân số trong độ tuổi 15 + 64 của Trung Quốc (1978 + 2012).55 1: Giá trị xuất khẩu hàng điện tử, linh kiện điện tử (2009 — 2013).63 2: Phương pháp nghiên CỨU.

--- 2+ 2+ St S2 re 72 3: Cấu trúc phiếu khảo sát và thang đo.---2- 2+ ©2+22E+22E22x2zxcrrxee 74 4: Đối tượng khảo sát.-2- 2s 21 221221122112211221121112211211211 21221 ca 78 1: Diện tích — Dân số Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. 84 2: Lực lượng lao động Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. 85 3: Số lượng lao động tại các doanh nghiệp sản xuất điện tử. 85 4: Chính sách ưu đãi đầu tư sản xuất sản phâm điện tử công nghệ cao, sản phẩm công nghiệp hỗ trợ cho ngành điện tử - tin học.- 88 5: Hiện tượng nhũng nhiễu khi giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp.

94 6: Số doanh nghiệp đang hoạt động tại thời điểm 31/12/2012 phân theo quy mô lao đỘng .- -- G111 11119115111 11911 11 11 H1 TH HT TH Hiện 95 7: Số doanh nghiệp đang hoạt động tại thời điểm 31/12/2012 phân theo quy "mà 0Š. 96 §: Một số tập đoàn điện tử thế giới đầu tư lớn vào VKTTĐBB. 97 9: Số lượng doanh nghiệp sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quan học. 10: Doanh thu thuần của các doanh nghiệp sản xuất điện tử 11: Lĩnh vực hoạt động chính của đối tượng khảo sát.- 12: Loại hình doanh nghiệp khảo sắt.

--- 6 5+ Sc*+ssvxesersersee 13: Cơ cấu phiếu theo địa phương.---2¿©2+¿22++22E2EE22ESEkzrkesrev 14: Mô tả quy mô đối tượng kháo sát. 15: Mô tả thống kê các thang đo.-2-22-22E+22Et2EE2EE2EECEEEcrrrrrrrerree 16: Hệ số Cronbach's Alpha đối với yếu tố “Nguồn nhân lực. 119 17: Kết qua đánh giá độ tin cậy thang đo khái niệm “Nguồn nhân lực”. 120 18: Kết quả đánh giá độ tin cậy của thang đo các khái niệm nghiên cứu .122 19: Kết quả EFA của thang đo nhân tổ hình thành cụm ngành tại vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Sc St Tt E122121121121121121111112112x 5xx.- HH2 0101111111110 T1 TT ii, 128 Bảng 3. 21: CO€ffICI€TSa. Q11 1S 9 TT TT HT TH ng HH Hiện 128 Bảng 3. 22: Tóm tắt mô hình.

23: Hệ số tương quan giữa các nhân tố trong mô hình hồi quy. 24: Hệ số hồi quy riêng phần nhân tố “Nguồn nhân lực công nghệ”. 25: Hệ số hồi quy riêng phần nhân tố “Cơ sở nghiên cứu và chuyên giao 00:12 0. 26: Hệ số hồi quy riêng phần nhân tổ “Tiếp cận tài chính”.

27: Hệ số hồi quy riêng phần nhân tố “Môi trường đầu tư kinh đoanh”. 28: Hệ số hồi quy riêng phần nhân tố “Cơ sở hạ tầng”. 29: Hệ số hồi quy riêng phần nhân tố “Môi trường sống cho nhà đầu tư” 134 Bảng 3. 30: Tóm tắt kết quả kiểm định giả thuyết.

31: Hệ số Sig khi so sánh sự khác biệt về kết quả đánh giá của các nhóm đối tượng khảo sát. 32: Kết quả phân tích Anova theo loại hình doanh nghiệp đối với nhân tố “Cơ sở hạ tẦNg”. 33: Kết quả phân tích Anova theo loại hình doanh nghiệp đối với nhân tố “Tiếp cận tài chính”. 34: Kết quả phân tích Anova theo quy mô vốn đoanh nghiệp đối với nhân tố“Cơ sở hạ tẦng”.1: Thống kê mô tả các biến quan sát nhân tố “Môi trường đầu tư kinh oath”? ooo.

2: Thống kê mô tả các biến quan sát nhân tố “Tiếp cận tai chinh’”. 3: Thống kê mô tả các biến quan sát nhân tố “Nguồn nhân lực công nghệ” .