Luận án: Hoạt động ngoại thương Việt Nam Cộng hòa (1955-1975) - Kiều Lê Công Sơn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC VINH KIỀU LÊ CÔNG SƠN HOẠT ĐỘNG NGOẠI THƢƠNG CỦA VIỆT NAM CỘNG HÒA TỪ 1955 ĐẾN 1975 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ NGHỆ AN - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC VINH KIỀU LÊ CÔNG SƠN HOẠT ĐỘNG NGOẠI THƢƠNG CỦA VIỆT NAM CỘNG HÒA TỪ 1955 ĐẾN 1975 Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam Mã số: 62.13 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: 1.TS TRẦN VŨ TÀI 2.TS NGÔ MINH OANH NGHỆ AN - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong Luận án là trung thực. Hệ thống biểu đồ được tác giả thiết lập dựa trên cơ sở các bảng thống kê có trong Luận án, nhằm góp phần làm rõ hơn những nội dung liên quan đến Luận án. Những kết luận của Luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác.

Nghệ An, tháng 02 năm 2018 Tác giả Kiều Lê Công Sơn DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Chữ viết tắt Nguyên nghĩa 1 CIP Chƣơng trình viện trợ thƣơng mại 2 MRC Ủy ban Sông Mê Kông 3 NXB Nhà xuất bản Công luật về viện trợ và phát triển mậu dịch nông 4 PL-480 phẩm của Mỹ 5 Tp.HCM Thành phố Hồ Chí Minh 6 US Hợp chúng quốc Hoa Kỳ 7 USD Đô la Mỹ 8 USAID Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ 9 Washington, D. Thủ đô của Hoa Kỳ DANH MỤC CÁC BẢNG SỬ DỤNG TRONG LUẬN ÁN Trang Bảng 2. Xuất khẩu theo hàng hóa chính từ năm 1955 đến năm 1964. Một số mặt hàng xuất khẩu quan trọng từ năm 1956 đến năm 1964.

Những nƣớc chính mua hàng của Việt Nam Cộng hòa từ năm 1955 đến năm 1956. Kim ngạch xuất khẩu sang một số thị trƣờng chính từ năm 1957 đến năm 1964. Nhập khẩu theo phƣơng thức tài trợ hàng cập bến từ năm 1956 đến năm 1964. Nhập cảng theo loại hàng hóa từ năm 1957 đến năm 1964.

Thống kê các mặt hàng nhập cảng theo các nƣớc từ năm 1955 đến năm 1964. Thống kê mặt hàng nhập cảng chính theo các nƣớc từ năm 1955 đến năm 1964. Kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam Cộng hòa từ năm 1955 đến năm 1964. Xuất khẩu theo hàng hóa chính từ năm 1965 đến năm 1975.

Kim ngạch xuất khẩu sang một số thị trƣờng chính từ năm 1965 đến năm 1970. Nhập khẩu theo phƣơng thức tài trợ hàng cập bến từ năm 1965 đến năm 1974. Nhập cảng theo loại hàng hóa từ năm 1965 đến năm 1972. Thống kê các mặt hàng nhập cảng theo các nƣớc chính từ năm 1965 đến năm 1974.

Kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam Cộng hòa từ năm 1965 đến năm 1975. Đầu tƣ của Pháp, Nhật và Đài Loan từ năm 1955 đến năm 1974. 122 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ SỬ DỤNG TRONG LUẬN ÁN Trang Biểu đồ 2. Trị giá xuất khẩu theo hàng hóa chính từ năm 1955 đến năm 1964.

Kim ngạch xuất khẩu sang các nƣớc Pháp, Tây Đức, Anh từ năm 1957 đến năm 1964. Tổng trị giá nhập cảng theo loại hàng hóa từ năm 1957 đến năm 1964. Tổng trị giá các mặt hàng nhập cảng theo các nƣớc từ năm 1955 đến năm 1964. Kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam Cộng hòa từ năm 1955 đến năm 1964.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam Cộng hòa từ năm 1955 đến năm 1964. Trị giá xuất khẩu theo hàng hóa chính từ năm 1965 đến năm 1975. Tổng kim ngạch xuất khẩu sang một số thị trƣờng chính từ năm 1965 đến năm 1970. Tổng trị giá nhập cảng theo loại hàng hóa chính từ năm 1965 đến năm 1972.

Tổng trị giá các mặt hàng nhập cảng theo các nƣớc chính từ năm 1965 đến năm 1974. Kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam Cộng hòa từ năm 1965 đến năm 1975. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam Cộng hòa từ năm 1965 đến năm 1975. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam Cộng hòa từ năm 1955 đến năm 1975.

106 MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

Nguồn tài liệu và phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp của Luận án. Bố cục của Luận án. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU.

Các công trình nghiên cứu về chính sách, biện pháp của Việt Nam Cộng hòa đối với hoạt động kinh tế, ngoại thƣơng. Tác giả nƣớc ngoài. Tác giả trong nƣớc. Các công trình nghiên cứu về hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu của Việt Nam Cộng hòa từ năm 1955 đến năm 1975.

Tác giả nƣớc ngoài. Tác giả trong nƣớc. Các công trình nghiên cứu đánh giá, ý nghĩa, tác động của hoạt động ngoại thƣơng đối với kinh tế, xã hội Việt Nam Cộng hòa ở miền Nam Việt Nam. Tác giả nƣớc ngoài.

Tác giả trong nƣớc. Nhận xét về tình hình nghiên cứu và nhiệm vụ khoa học đặt ra cho Luận án. HOẠT ĐỘNG NGOẠI THƢƠNG CỦA VIỆT NAM CỘNG HÒA TỪ NĂM 1955 ĐẾN NĂM 1964. Bối cảnh lịch sử và những yếu tố tác động đến hoạt động ngoại thƣơng của Việt Nam Cộng hòa.

Tình hình chính trị, kinh tế. Chính sách viện trợ của Mỹ. Bộ máy quản lý hoạt động ngoại thƣơng. Chính sách ngoại thƣơng của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Hoạt động xuất khẩu (1955 – 1964). Hàng xuất khẩu. Thị trƣờng xuất khẩu. Hoạt động nhập khẩu (1955 – 1964).

Hàng nhập khẩu. Thị trƣờng nhập khẩu. 66 Tiểu kết chƣơng 2. HOẠT ĐỘNG NGOẠI THƢƠNG CỦA VIỆT NAM CỘNG HÒA TỪ NĂM 1965 ĐẾN NĂM 1975.

Bối cảnh lịch sử mới và những yếu tố tác động đến hoạt động ngoại thƣơng. Tình hình chính trị, kinh tế. Chính sách viện trợ của Mỹ. Bộ máy quản lý hoạt động ngoại thƣơng.

Chính sách ngoại thƣơng của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Hoạt động xuất khẩu (1965 – 1975). Hàng xuất khẩu. Thị trƣờng xuất khẩu.

Hoạt động nhập khẩu (1965 – 1975). Hàng nhập khẩu. Thị trƣờng nhập khẩu. 102 Tiểu kết chƣơng 3.

TÁC ĐỘNG CỦA HOẠT ĐỘNG NGOẠI THƢƠNG ĐỐI VỚI KINH TẾ VÀ XÃ HỘI VIỆT NAM CỘNG HÒA TỪ NĂM 1955 ĐẾN NĂM 1975. Tác động của hoạt động ngoại thƣơng đến nền kinh tế Việt Nam Cộng hòa. Tác động tích cực. Tác động tiêu cực.

Tác động của hoạt động ngoại thƣơng đối với xã hội của Việt Nam Cộng hòa. Tác động tích cực. Tác động tiêu cực. Một số nhận xét về hoạt động ngoại thƣơng của Việt Nam Cộng hòa từ năm 1955 đến năm 1975.

137 Tiểu kết chƣơng 4. 146 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 151 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Lý do chọn đề tài 1.

Một trong những lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế đó là ngoại thƣơng. Hoạt động ngoại thƣơng phục vụ và chi phối nền kinh tế, song nó lại chịu nhiều tác động và chi phối bởi các yếu tố chủ quan và khách quan. Trong giai đoạn 1955 – 1975, nhìn chung, nền kinh tế Việt Nam Cộng hòa là một nền kinh tế tƣ bản chủ nghĩa, năng động, có sự phát triển nhất định nhƣng ở mức độ quy mô nhỏ và nhiều hạn chế, vì tình hình bất ổn, chiến tranh và đặc biệt lệ thuộc vào viện trợ của Mỹ. Vì thế, nghiên cứu hoạt động ngoại thƣơng của Việt Nam Cộng hòa là để hiểu thêm về chế độ Việt Nam Cộng hòa ở miền Nam Việt Nam và trƣớc hết là về mặt kinh tế.

Hoạt động ngoại thƣơng của Việt Nam Cộng hòa từ năm 1955 đến năm 1975 là quá trình tiến triển của kinh tế hàng hóa, đƣợc mở rộng ra khỏi khuôn khổ thị trƣờng miền Nam Việt Nam, đặt dƣới sự ảnh hƣởng của chủ nghĩa thực dân kiểu mới và là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam Cộng hòa. Ngoại thƣơng Việt Nam Cộng hòa vừa phát triển theo mô hình kinh tế thị trƣờng, nhƣng đồng thời nó cũng chịu sự tác động mạnh của các yếu tố “phi thị trƣờng”, do chiến tranh, phục vụ mục đích chiến tranh và nguồn viện trợ từ nƣớc ngoài chi phối. Quá trình quốc tế hóa cuộc chiến tranh Việt Nam càng leo thang thì sự tác động và chi phối tới hoạt động của ngoại thƣơng Việt Nam Cộng hòa càng lớn. Ngoại thƣơng Việt Nam Cộng hòa vừa mang tính phổ biến, vừa có những đặc thù về mô hình, cơ cấu tổ chức, cách thức điều hành quản lý ngoại thƣơng cũng nhƣ vai trò phục vụ nền kinh tế.

Hiện nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu có liên quan đến vấn đề hoạt động ngoại thƣơng Việt Nam Cộng hòa của các tác giả trong nƣớc và ngoài nƣớc. Các công trình nghiên cứu này là một nguồn tƣ liệu hết sức phong phú, đồng thời, đƣa ra những nhận định khoa học và những gợi mở quan trọng cho những nhà nghiên cứu về sau để kế thừa và phát huy. Tuy nhiên, vẫn còn thiếu một nghiên cứu có tính chất chuyên sâu và có hệ thống về quá trình hoạt động ngoại thƣơng của 2 Việt Nam Cộng hòa ở miền Nam Việt Nam đặt trong mối tƣơng quan với chính sách viện trợ của Mỹ đối với chế độ Việt Nam Cộng hòa và bị chi phối bởi chiến tranh. Việt Nam đang trên con đƣờng phát triển và hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới.

Những bài học thành công, thất bại và bài học kinh nghiệm rút ra từ thực trạng hoạt động ngoại thƣơng của Việt Nam Cộng hòa, có thể đem lại nhiều hữu ích, giúp các cơ quan hữu quan hoạch định những chính sách ngoại thƣơng của Việt Nam hiện nay, thực hiện hiệu quả đƣờng lối đối ngoại độc lập, tự chủ, mở rộng đa phƣơng hoá, đa dạng hoá, hợp tác kinh tế, phát triển ngoại thƣơng của Việt Nam với các nƣớc trên thế giới, thực hiện mục tiêu của thời đại hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển. Với những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Hoạt động ngoại thƣơng của Việt Nam Cộng hòa từ 1955 đến 1975” làm đề tài Luận án tiến sĩ chuyên ngành lịch sử Việt Nam. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 2. Đối tƣợng Đối tƣợng nghiên cứu của Luận án là hoạt động ngoại thƣơng Việt Nam Cộng hòa và tác động ảnh hƣởng của hoạt động ngoại thƣơng đến kinh tế, xã hội Việt Nam Cộng hòa.