Luận án: Giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo ở tỉnh Thái Nguyên hiện nay

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH ****************** ĐÀO THỊ TÂN LUẬN ÁN GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG ĐÃ QUA ĐÀO TẠO Ở TỈNH THÁI NGUYÊN HIỆN NAY NGÀNH: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC HÀ NỘI - 2024 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH ****************** ĐÀO THỊ TÂN LUẬN ÁN GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG ĐÃ QUA ĐÀO TẠO Ở TỈNH THÁI NGUYÊN HIỆN NAY Ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học Mã số: 9229008 Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS BÙI THỊ NGỌC LAN TS. NGUYỄN THỊ HOA HÀ NỘI - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

Tác giả luận án Đào Thị Tân MỤC LỤC MỞ ĐẦU.1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến luận án. Giá trị của các công trình đã tổng quan và những vấn đề luận án tập trung làm rõ.25 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG ĐÃ QUA ĐÀO TẠO Ở TỈNH THÁI NGUYÊN HIỆN NAY. Một số vấn đề lý luận về giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo 32 2.

Đặc điểm và một số yếu tố tác động đến giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo ở tỉnh Thái Nguyên hiện nay.57 Chương 3: THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG ĐÃ QUA ĐÀO TẠO Ở TỈNH THÁI NGUYÊN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA HIỆN NAY. Thực trạng giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo ở tỉnh Thái Nguyên hiện nay. Nguyên nhân của thực trạng và những vấn đề đặt ra về giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo ở tỉnh Thái Nguyên hiện nay.103 Chương 4: YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG ĐÃ QUA ĐÀO TẠO Ở TỈNH THÁI NGUYÊN ĐẾN NĂM 2030. Yêu cầu giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo ở tỉnh Thái Nguyên đến năm 2030.

Giải pháp chủ yếu tiếp tục giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo ở tỉnh Thái Nguyên đến năm 2030.152 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.155 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.166 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ASEAN Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNXH Chủ nghĩa xã hội CMCN 4.0 Cách mạng công nghiệp lần thứ tư ILO Tổ chức Lao động quốc tế UNESCO Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa XHCN Xã hội chủ nghĩa 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Trong kỷ nguyên của toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và CMCN 4.0, Việt Nam đang đứng trước những cơ hội và những thách thức to lớn. Trong bối cảnh đó, nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, nguồn nhân lực được đào tạo nghề được xác định là một trong ba khâu đột phá để phát triển kinh tế - xã hội. Trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo là quá trình sử dụng hợp lý, phát huy hiệu quả vai trò của nhân lực có trình độ chuyên môn, tay nghề gắn liền với phát triển kinh tế, bảo đảm ổn định chính trị - xã hội, tạo đà cho phát triển toàn diện đất nước, đồng thời khẳng định bản chất ưu việt của chế độ XHCN.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã chỉ rõ: “Phát triển thị trường lao động, hướng đến việc làm bền vững. Xác lập các nguyên tắc sử dụng và quản lý lao động phù hợp với sự phát triển của thị trường, xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ” [20, tr. Lao động đã qua đào tạo được hình thành từ các môi trường đào tạo tại các cơ sở giáo dục từ trung cấp nghề trở lên. Thực tế cho thấy, hiện nay một số lượng lớn người lao động đã qua đào tạo nhưng thiếu cơ hội tiếp cận đến việc làm, bị thất nghiệp.

Theo kết quả điều tra lao động việc làm năm 2022: tỷ lệ thất nghiệp cao nhất thuộc về nhóm lao động qua đào tạo trình độ cao đẳng chiếm 3,41%; trình độ đại học chiếm 3,16%; trong khi nhóm có tỷ lệ thất nghiệp thấp hơn thuộc về trung cấp chỉ chiếm 2,31%; sơ cấp chiếm 1,6%; nhóm chưa qua đào tạo chiếm 1,99% [86, tr. Như vậy, nguồn lao động đã qua đào tạo nếu không được sử dụng một cách hợp lý và hiệu quả thì sẽ là một sự lãng phí lớn, đồng thời, tạo ra những bức xúc trong xã hội, nhất là trong việc định hướng đào tạo nhân lực, quy hoạch nguồn nhân lực và giải quyết việc làm cho người lao động theo hướng bền vững. Thái Nguyên là tỉnh có truyền thống phát triển công nghiệp, thuộc vùng Trung du và miền núi phía Bắc, Việt Nam. Giai đoạn 2015-2020, tỉnh Thái Nguyên đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, đột phá và mang nhiều dấu ấn trên các lĩnh vực.

Quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh theo hướng nhanh và bền vững, có sự tham gia ngày càng đông đảo của lao động đã qua đào tạo trong lao động, sản 2 xuất thúc đẩy sự tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân trong tỉnh. Tuy nhiên hiện nay, lao động đã qua đào tạo ở tỉnh Thái Nguyên đang đứng trước những tình huống có vấn đề về việc làm, như: chưa bố trí hiệu quả việc làm đúng người, trúng việc; chất lượng nhân lực đã qua đào tạo chưa tương xứng so với yêu cầu của doanh nghiệp; tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp thất nghiệp còn cao; quyền lợi của lao động đã qua đào tạo chưa được bảo đảm. Những tình huống này nếu không được quan tâm giải quyết thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động và là một trong những nguyên nhân dẫn đến những vấn đề nảy sinh tiềm ẩn bất bình đẳng, những bất ổn xã hội, thậm chí, có thể hình thành những điểm nóng chính trị - xã hội mà các thế lực xấu, thù địch rất dễ lợi dụng kích động để gây rối, làm mất trật tự an ninh xã hội trên địa bàn và có thể bị lợi dụng để chống phá chính quyền. Vì vậy, các vấn đề xã hội, trong đó có giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo đang là những vấn đề cấp thiết đòi hỏi Thái Nguyên phải quan tâm giải quyết.

Người lao động, trong đó có lao động đã qua đào tạo được giải quyết việc làm một cách thỏa đáng, sẽ mang lại ý nghĩa to lớn không chỉ về mặt kinh tế mà còn về mặt chính trị - xã hội, biểu hiện cụ thể là: tránh lãng phí nguồn lực được đầu tư về chuyên môn, nghề nghiệp; góp phần nâng cao số lượng, chất lượng, sức mạnh của giai cấp công nhân Thái Nguyên, từ đó góp phần thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam trong bối cảnh mới; đồng thời nó cũng phản ánh đúng bản chất nhân văn của chế độ XHCN mà Việt Nam đang phấn đấu xây dựng, trong đó có sự đóng góp của mỗi địa phương. Khi người lao động được bảo đảm về việc làm thì đó cũng là điều kiện để họ thực hiện quyền làm chủ của mình trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Như vậy, nghiên cứu về vấn đề giải quyết việc làm cho người lao động đã qua đào tạo là một nội dung cấp thiết cả về vấn đề lý luận và thực tiễn. Nhằm đánh giá đúng thực trạng việc làm và việc thực thi chính sách việc làm để từ đó đề xuất những giải pháp giải quyết việc làm cho lao động đã được đào tạo trong tỉnh, tác giả lựa chọn đề tài: “Giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo ở tỉnh Thái Nguyên hiện nay” làm chủ đề nghiên cứu luận án tiến sĩ.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2. Mục đích nghiên cứu của luận án Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo ở tỉnh Thái Nguyên, luận án đề xuất một số giải pháp giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo nhằm nâng cao giá trị, chất lượng việc làm, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh giai đoạn hiện nay, đến năm 2030. Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, luận án tập trung giải quyết các nhiệm vụ chủ yếu sau: - Tổng quan một số công trình nghiên cứu tiêu biểu trong nước và nước ngoài liên quan đến giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo, từ đó khẳng định giá trị của các công trình đã tổng quan và xác định những vấn đề luận án cần tập trung nghiên cứu; - Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo ở tỉnh Thái Nguyên hiện nay; - Phân tích thực trạng và những vấn đề đặt ra trong quá trình giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo ở tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn hiện nay; - Đề xuất các yêu cầu cơ bản, giải pháp chủ yếu giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo ở tỉnh Thái Nguyên đến năm 2030. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3.

Đối tượng nghiên cứu Luận án tập trung nghiên cứu giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo ở tỉnh Thái Nguyên hiện nay. Phạm vi nghiên cứu Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu ở ba lĩnh vực sau: - Về nội dung nghiên cứu: Luận án tập trung nghiên cứu về quá trình tạo dựng ra môi trường, điều kiện tạo việc làm, nâng cao chất lượng việc làm cho lao động đã qua đào tạo thông qua chủ trương, chính sách; phát triển kinh tế - xã hội; giáo dục - đào tạo và tự tạo việc làm, khởi nghiệp của lao động đã qua đào tạo trên địa bàn tỉnh. 4 - Giới hạn về đối tượng khảo sát, địa bàn nghiên cứu: Nhóm đối tượng lao động đã qua đào tạo được khảo sát là sinh viên, học sinh được cấp văn bằng từ các trường đại học, cao đẳng, trung cấp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. - Giới hạn về thời gian: Phân tích, đánh giá thực trạng giải quyết việc làm cho lao động đã qua đào tạo giai đoạn từ năm 2016 đến nay.