Luận án TS: Giải pháp Tài chính Hỗ trợ Xuất khẩu Gạo Đồng bằng Sông Cửu Long - Võ Thị Yên Hà

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Võ Thị Yên Hà i MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài.

Tổng quan các công trình đã công bố liên quan đến đề tài NC. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể.

Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu của luận án. Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu của luận án. 7 Chương 1 XUẤT KHẨU GẠO VÀ TÀI CHÍNH VỚI VIỆC HỖ TRỢ XUẤT KHẨU GẠO 1. NHẬN THỨC CHUNG VỀ XUẤT KHẨU GẠO.

Đặc điểm của thị trường xuất khẩu gạo. Nhân tố ảnh hưởng đến thị trường xuất khẩu gạo. Vai trò của xuất khẩu gạo đến phát triển kinh tế - xã hội. TÀI CHÍNH VỚI VIỆC HỖ TRỢ XUẤT KHẨU GẠO .1 Vai trò của các chính sách tài chính đối với xuất khẩu gạo.

Tạo lập nguồn tài chính để tài trợ cho quá trình hoạt động xuất khẩu gạo. Phân phối, sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính phục vụ quá trình hoạt động xuất khẩu gạo. Định hướng hoạt động xuất khẩu gạo. Tác động của các chính sách tài chính đến xuất khẩu gạo.

Chính sách chi NSNN .2 - Tín dụng đối với hoạt động xuất khẩu gạo. Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến các chính sách tài chính hỗ trợ xuất khẩu gạo. Cam kết quốc tế và lộ trình thực hiện liên quan tới các chính sách tài chính đối với tiêu thụ nông sản. Tác động của chính sách bảo hộ sản xuất nông nghiệp đến xuất khẩu gạo.

Đánh giá những tác động của các cam kết quốc tế đến hoạch định các chính sách tài chính hỗ trợ xuất khẩu gạo. KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC VỀ SỬ DỤNG TÀI CHÍNH HỖ TRỢ XUẤT KHẨU GẠO. Kinh nghiệm của Trung Quốc. Kinh nghiệm của Thái Lan.

Bài học cho Việt Nam. 47 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 49 Chương 2 THỰC TRẠNG CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH HỖ TRỢ XUẤT KHẨU GẠO CỦA ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG THỜI GIAN QUA 2. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, XÃ HỘI VÀ SẢN XUẤT GẠO Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG.

Vị trí địa lý. Lợi thế về điều kiện tự nhiên. Nguồn lực lao động .4 Tình hình sản xuất gạo ở ĐBSCL trong những năm qua. TÌNH HÌNH XUẤT KHẨU GẠO VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG .1 Hệ thống thu mua và xuất khẩu gạo ở ĐBSCL .2 Tình hình xuất khẩu gạo của ĐBSCL trong thời gian qua.3 Năng lực xuất khẩu gạo ĐBSCL.

Lợi thế so sánh. Chất lượng gạo xuất khẩu (chênh lệch về chất lượng so với đối thủ cạnh tranh). Giá xuất khẩu (mức chênh lệch về giá xuất khẩu so với đối thủ cạnh tranh). Phân tích đóng góp và thụ hưởng của các thành phần tham gia xuất khẩu gạo trong chuỗi giá trị.

THỰC TRẠNG CHI NSNN VÀ TÍN DỤNG CHO VAY TẠM TRỮ GẠO XUẤT KHẨU Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG. Chi ngân sách nhà nước. Chi đầu tư cho quy hoạch xây dựng các vùng sản xuất gạo xuất khẩu.Đầu tư xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng ngành nông nghiệp, nông thôn.Đầu tư nghiên cứu và chuyển giao các tiến bộ khoa học và công nghệ phục vụ sản xuất và xuất khẩu gạo .2 Chính sách tín dụng cho vay tạm trữ .4 ĐÁNH GIÁ CHUNG TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH ĐẾN XUẤT KHẨU GẠO VÙNG ĐBSCL .1 Kết quả đạt được .2 Hạn chế và nguyên nhân. 100 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.

105 iv Chương 3 GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH HỖ TRỢ XUẤT KHẨU GẠO CỦA ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG 3. NHỮNG DỰ BÁO VỀ TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ XUẤT KHẨU GẠO Ở ĐBSCL. Dự báo về biến đổi khí hậu - nước biển dâng và biến đổi dòng chảy ảnh hưởng đến sản xuất lúa ĐBSCL .1 Kịch bản biến đổi khí hậu .2 Kịch bản nước biển dâng .3 Kịch bản biến đổi dòng chảy thượng lưu .2 Dự báo nhu cầu thế giới và khả năng xuất khẩu gạo của ĐBSCL .1 Thị trường xuất khẩu thế giới .2 Xuất khẩu gạo của ĐBSCL. QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN LƯỢC VỀ XUẤT KHẨU GẠO Ở VIỆT NAM.

Quan điểm về mở rộng thị trường gạo ở Việt Nam đến năm 2020 .2 Định hướng mở rộng thị trường gạo. QUAN ĐIỂM VỀ SỬ DỤNG CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG GẠO Ở ĐBSCL. Đầu tư có trọng điểm và đồng bộ cho sản xuất và xuất khẩu gạo ở ĐBSCL. Các giải pháp tài chính phải phù hợp với cơ chế thị trường nhưng không tách rời sự hỗ trợ của Nhà nước đối với xuất khẩu gạo.

Chú trọng phối hợp các giải pháp tài chính với hệ thống các giải pháp khác như: xây dựng chiến lược, quy hoạch, tổ chức, nhân sự, khoa học và công nghệ. Sử dụng các giải pháp tài chính phải phát huy tiềm năng và thế mạnh của ĐBSCL về phát triển nông nghiệp nói chung và sản xuất gạo nói riêng. MỘT SỐ GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH NHẰM HỖ TRỢ XUẤT KHẨU GẠO CỦA ĐBSCL NHỮNG NĂM TỚI. Giải pháp về chi NSNN .1 Tăng cường đầu tư cho quy hoạch, xây dựng các vùng chuyên sản xuất lúa tập trung với quy mô lớn .2 Đầu tư đồng bộ cho các vùng sản xuất lúa gạo hàng hóa tập trung quy mô lớn .3 Đầu tư phát triển hệ thống xuất khẩu gạo theo hướng hiện đại.

Giải pháp về chính sách tín dụng cho vay tạm trữ. Xây dựng chính sách tài khóa hỗ trợ phát triển sản xuất và thị trường gạo để kích thích và ổn định sản xuất, giảm thiểu rủi ro cho nông dân .1 Hỗ trợ đối với người sản xuất gạo (chủ yếu là kinh tế hộ gia đình nông dân) .2 Cần có chính sách tài chính hỗ trợ cho xây dựng thương hiệu gạo và hoạt động quảng bá tiếp thị .3 Có chính sách hỗ trợ và thúc đẩy sự phát triển của Hiệp Hội ngành hàng .4 Nghiên cứu các chính sách tài chính nhằm hỗ trợ, khuyến khích phát triển các loại hình kinh tế hợp tác, liên doanh, liên kết trong sản xuất và xuất khẩu gạo.5 Xây dựng và phát triển hình thức bảo hiểm rủi ro trong sản xuất và xuất khẩu gạo .6 Chú trọng công tác khuyến nông cơ sở tại địa phương. ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN GIẢI PHÁP .1 Đối với Chính phủ .2 Đối với các tỉnh ĐBSCL. 155 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

157 KẾT LUẬN CHUNG. 159 Tài liệu tham khảo. vii DANH MỤC KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT VN Việt Nam ĐBSCL Đồng bằng Sông Cửu Long Tr.Người Triệu người FAO Tổ chức lương nông ĐVT Đơn vị tính NSNN Ngân sách nhà nước NHNN Ngân hàng nhà nước TDNN Tín dụng nhà nước TDTM Tín dụng thương mại CNH Công nghiệp hóa HĐH Hiện đại hóa WTO Tổ chức thương mại thế giới BVTV Bảo vệ thực vật KHCN Khoa học công nghệ NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn USDA Bộ nông nghiệp Hoa Kỳ GDP Tổng sản phẩm quốc nội USD Đô la Mỹ AGROINFO Báo cáo thường niên nông nghiệp Việt Nam DN Doanh nghiệp ACB Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu BIDV Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam NN,NT Nông nghiệp, nông thôn QĐ Quyết định KT – XH Kinh tế - xã hội SGD Sàn giao dịch viii TD Tín dụng NH Ngân hàng SX Sản xuất XK Xuất khẩu BĐKD Biến đổi khí hậu NBD Nước biển dâng ix DANH MỤC BẢNG, BIỂU Bảng Tên bảng Trang 1.1 : 10 quốc gia có dân số đông nhất năm 2012 14 1.2 : Sản lượng gạo tiêu dùng một số nước trên thế giới 2008 – 2012 16 1.3 : Sản lượng gạo xuất khẩu một số nước trên thế giới 2008 – 2012 17 2.1 : Một số chỉ tiêu thể hiện vai trò của nông nghiệp, nông thôn vùng ĐBSCL đối với cả nước 50 2.2 : Diện tích, năng suất, sản lượng lúa cả nước 2007-2012 59 2.3 : Diện tích, năng suất, sản lượng lúa ĐBSCL 2007 -2012 60 2.4 : Sản lượng gạo xuất khẩu ĐBSCL 2007 – 2012 64 2.5 : Kim ngạch xuất khẩu gạo 2007 – 2012 65 2.6 : Thị phần xuất khẩu gạo của Việt Nam 2007/2008 - 2010/2011 67 2.7 : Thị phần xuất khẩu gạo của Việt Nam so với Thái Lan niên vụ 2007/2008 – 2010/2011 67 2.8 : Một số chỉ tiêu về sản xuất lúa của Việt Nam và Thái Lan 67 2.9 : Cơ cấu gạo xuất khẩu của Việt Nam năm 2010 69 2.10 : Giá gạo xuất khẩu 5% tấm của Việt Nam theo tháng 71 2.11 : Giá gạo xuất khẩu 25% tấm của Việt Nam theo tháng 71 2.12 : Giá gạo xuất khẩu 5% tấm của Thái Lan theo tháng 72 2.13 : Giá gạo xuất khẩu 25% tấm của Thái Lan theo tháng 73 2.14 : Chỉ tiêu quy hoạch đất lúa vùng ĐBSCL đến năm 2020 80 2.15 : Chi đầu tư phát triển ĐBSCL 2007 – 2009 81 2.16 : Chi đầu tư phát triển ĐBSCL 2010 – 2012 82 2.17 : Tốc độ tăng chi đầu tư phát triển ĐBSCL 2007 – 2012 83 3.1 : Mức tăng nhiệt độ và mức thay đổi lượng mưa so với thời kỳ 1980 – 1999 theo kịch bản phát thải trung bình (B2) ở vùng ĐBSCL 106 3.2 : Dự báo tổng hợp thiệt hại do tác động của BĐKH 107 x 3.3 : Kịch bản NBD cho khu vực thuộc ĐBSCL 108 3.4 : Dự báo thiệt hại sản lượng lúa theo kịch bản về NBD 1m tại ĐBSCL 109 xi DANH MỤC ĐỒ THỊ, HÌNH VẼ Hình vẽ, đồ thị Tên hình vẽ, đồ thị Trang Đồ thị 1 : Năng suất và sản lượng lúa ở ĐBSCL từ năm 2007-2012 60 Sơ đồ 1 : Tổ chức xuất khẩu gạo 64 Đồ thị 2 : Sản lượng và kim ngạch xuất khẩu gạo của ĐBSCL 2007-2012 65 Đồ thị 3 : So sánh giá gạo xuất khẩu 5% tấm của Việt Nam và Thái Lan 73 Đồ thị 4 : So sánh giá gạo xuất khẩu 25% tấm của Việt Nam và Thái Lan 74 Sơ đồ 2 : Chuỗi giá trị gạo xuất khẩu tại ĐBSCL 76 Đồ thị 5 : Chi đầu tư phát triển ĐBSCL 2007-2012 82 xii PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Việt Nam là nước có nền kinh tế nông nghiệp là chủ yếu, sản phẩm nông nghiệp không chỉ đảm bảo an ninh lương thực trong nước mà còn đóng góp một tỷ lệ đáng kể trong giá trị xuất khẩu hàng năm, trong đó Đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long là hai khu vực sản xuất gạo chủ yếu của nước ta.