Giải pháp giảm thiểu rủi ro trong sản xuất cà phê cho hộ nông dân trên địa bàn t

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN NGỌC THẮNG GIẢ I PHÁ P GIẢ M THIỂ U RỦ I RO TRONG SẢ N XUÁ T CÀ PHÊ CHO HỘ NÔNG DÂN TRÊN ĐỊA BÀ N TỈNH ĐÁ K LÁ K Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệ p Mã số: 62 62 01 15 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễ n Tá t Thá ng 2. Nguyễ n Thà nh Công NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày 05 tháng 7 năm 2017 Tác giả luận án Nguyễn Ngọc Thắng i LỜI CẢM ƠN Trong quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ của nhiều tập thể và cá nhân, tôi xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến: - Lãnh đạo Học viện Nông nghiệp Việt Nam; - Tập thể các Thầy, Cô giáo Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Bộ môn Kinh tế, Bộ môn Phát triển nông thôn, Ban Quản lý đào tạo. đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án; - TS. Nguyễn Tất Thắng và PGS. Nguyễn Thành Công - những người hướng dẫn khoa học đã tận tình hướng dẫn, trực tiếp chỉ ra những ý kiến quý báu và giúp tôi trong quá trình nghiên cứu, thực hiện và hoàn thành luận án; - Lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk, lãnh đạo Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh và các Sở, Ban, Ngành của tỉnh; - Lãnh đạo Ủy ban nhân dân các huyện, đặc biệt là huyện Buôn Đôn và huyện Krông Năng, các phòng ban cấp huyện, các tổ chức và doanh nghiệp, các hộ nông dân sản xuất cà phê ở địa bàn nghiên cứu đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong quá trình điều tra khảo sát thực địa để thực hiện luận án; - Ban Giám hiệu, lãnh đạo các Phòng ban, Khoa Kinh tế, Bộ môn Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Tây Nguyên đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi về mọi mặt cho tôi trong suốt thời gian qua, giúp tôi có điều kiện tham dự và hoàn thành khóa đào tạo Tiến sĩ này; - Bạn bè, đồng nghiệp, đặc biệt là các em sinh viên đã giúp đỡ tôi trong việc thu thập tài liệu và thông tin trong quá trình nghiên cứu; - Gia đình đã động viên và hết lòng chia sẻ những lúc tôi gặp khó khăn trong quá trình nghiên cứu cho đến khi tôi hoàn thành luận án; Một lần nữa, tôi xin trân trọng cảm ơn tất cả những sự giúp đỡ quý báu của các tập thể và cá nhân đã động viên, giúp đỡ để tôi hoàn thành được luận án này.

Hà Nội, ngày 05 tháng 7 năm 2017 Tác giả luận án Nguyễn Ngọc Thắng ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục biểu đồ. ix Danh mục hình. x Danh mục hộp. x Trích yế u luâ ̣n án.

xi Thesis abstract. Tiń h cấ p thiế t của đề tài. Mu ̣c tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung.

Mục tiêu cụ thể. Đố i tươ ̣ng và pha ̣m vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp mới của luâ ̣n án. Những đóng góp mới về học thuật và lý luận. Những phát hiện, đề xuấ t mới rút ra từ kế t quả nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về giảm thiểu rủi ro trong sản xuất cà phê cho hộ nông dân. Cơ sở lý luâ ̣n về giảm thiểu rủi ro trong sản xuất cà phê cho hộ nông dân. Mô ̣t số khái niê ̣m liên quan đế n đề tài. Ý nghĩa của giảm thiểu rủi ro trong sản xuấ t cà phê cho hộ nông dân.

Đă ̣c điể m của sản xuấ t cà phê. Phân loa ̣i rủi ro trong sản xuấ t cà phê. Nô ̣i dung nghiên cứu giảm thiểu rủi ro trong sản xuấ t cà phê. Các yế u tố ảnh hưởng đế n giảm thiể u rủi ro trong sản xuấ t cà phê cho hộ nông dân.

Cơ sở thực tiễn về giảm thiểu rủi ro trong sản xuất cà phê cho hộ nông dân. Kinh nghiệm giảm thiểu rủi ro trong sản xuất cà phê trên thế giới. Tình hình giảm thiểu rủi ro trong sản xuất cà phê cho hộ nông dân tại một số địa phương ở Việt Nam. Bài ho ̣c kinh nghiê ̣m về giảm thiể u rủi ro trong sản xuấ t cà phê cho hô ̣ nông dân trên điạ bàn tỉnh Đắ k Lắ k.

Mô ̣t số công trình nghiên cứu có liên quan. Phương pháp nghiên cứu. Đă ̣c điể m điạ bàn nghiên cứu. Đặc điểm về tự nhiên.

Đặc điểm về kinh tế - xã hội. Đánh giá chung. Phương pháp nghiên cứu. Khung phân tić h.

Tiếp cận nghiên cứu. Chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp phân tić h thông tin.

Hê ̣ thố ng chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả và thảo luận. Thực trạng giảm thiểu rủi ro trong sản xuất cà phê cho hộ nông dân trên điạ bàn tỉnh Đắ k Lắ k. Khái quát tiǹ h hình sản xuấ t cà phê trên điạ bàn tỉnh Đắ k Lắ k.

Rủi ro sản xuấ t. Rủi ro thi ̣trường. Rủi ro tài chiń h. Phân tích rủi ro trong sản xuất cà phê cho hộ nông dân.

Cấu trúc rủi ro theo mức độ thiệt hại. Giảm thiể u rủi ro sản xuấ t. Giảm thiể u rủi ro thi trươ ̣ ̀ ng và rủi ro tài chiń h. Các giải pháp giảm thiểu rủi ro khác trong sản xuất cà phê cho hộ nông dân.

Các yế u tố ảnh hưởng đế n giảm thiể u rủi ro trong sản xuất cà phê cho hộ nông dân trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Kỹ thuâ ̣t sản xuấ t cà phê. Công triǹ h thủy lơ ̣i. Chiń h sách của Nhà nước và của Chính quyền tỉnh Đắ k Lắ k.

Giải pháp chủ yếu nhằm giảm thiểu rủi ro trong sản xuất cà phê cho hộ nông dân trên địa bàn tỉnh Đắ k Lắ k. Căn cứ đề xuất giải pháp nhằm giảm thiểu rủi ro trong sản xuất cà phê cho hộ nông dân trên điạ bàn tin̉ h Đắ k Lắ k. Căn cứ vào định hướng phát triển sản xuất cà phê của tỉnh Đắk Lắk. Căn cứ vào kết quả đánh giá thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến giảm thiểu rủi ro trong sản xuất cà phê cho hộ nông dân trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk thời gian qua.

Căn cứ vào kết quả phân tić h ma trâ ̣n SWOT đố i với giải pháp giảm thiể u rủi ro trong sản xuất cà phê cho hộ nông dân trên địa bàn tỉnh Đắ k Lắ k. Giải pháp chủ yếu nhằm giảm thiể u rủi ro trong sản xuấ t cà phê cho hộ nông dân trên địa bàn tỉnh Đắ k Lắ k. Giải pháp giảm thiểu rủi ro sản xuất. Giải pháp giảm thiểu rủi ro thị trường.

Giải pháp giảm thiểu rủi ro tài chính. Kết luận và kiến nghị. Kiến nghị đến Chính phủ. Kiến nghị đến Chính quyền tỉnh Đắk Lắk.

150 Danh mục các công trình công bố. 151 Tài liệu tham khảo. 158 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BCCE Sở giao dịch hàng hóa cà phê Buôn Ma Thuột BVTV Bảo vệ thực vật CBTD Cán bộ tín dụng CC Cơ cấu CDC Trung tâm phòng chống dịch bệnh Hoa Kỳ CNC Công nghệ cao CNCBCP Công nghệ chế biến cà phê DN Doanh nghiệp DT Diện tích DTTN Diện tích tự nhiên DTTS Dân tộc thiểu số ĐVT Đơn vị tính FAO Tổ chức Nông lương thế giới GTGT Giá trị gia tăng GTSX Giá trị sản xuất HTX Hợp tác xã ICC Phòng Thương mại quốc tế KTCB Kiết thiết cơ bản NN Nông nghiệp NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NHTM Ngân hàng thương mại OECD Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế SL Số lượng SXNN Sản xuất nông nghiệp TB Trung bình TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TNHH Trách nhiệm hữu hạn UBND Ủy ban nhân dân UTZ Chương trình phát triển bền vững cà phê, ca cao. XNK Xuất nhập khẩu vi DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 2.1 Diện tích trồng cà phê của Việt Nam theo khu vực qua các năm 2013-2015 .1 Nhóm đất và phân bố các nhóm đất ở tỉnh Đắ k Lắ k .2 Tình hình sử dụng đất đai của tỉnh Đắ k Lắ k .3 Dân số và lao động của tỉnh Đắ k Lắ k .4 Số lươ ̣ng mẫu điề u tra phân theo đố i tươ ̣ng nghiên cứu .5 Thang điể m đánh giá khả năng xảy ra rủi ro trong sản xuấ t cà phê cho hộ nông dân trên địa bàn tin̉ h Đắ k Lắ k .6 Thang điể m đánh giá mức đô ̣ thiê ̣t ha ̣i do các loa ̣i rủi ro gây ra trong sản xuấ t cà phê cho hộ nông dân trên địa bàn tin̉ h Đắ k Lắ k .7 Ma trâ ̣n thang điể m rủi ro .8 Thang điể m đánh giá mức đô ̣ rủi ro trong sản xuấ t cà phê cho hộ nông dân trên địa bàn tin̉ h Đắ k Lắ k .1 Diện tích, năng suất và sản lượng cà phê của tỉnh Đắ k Lắ k so với cả nước và khu vực Tây Nguyên, giai đoạn 2005 – 2015 .2 Kết quả sản xuất cà phê so với các cây công nghiê ̣p chính của tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2005 – 2015 .3 Các cơ sở chế biến cà phê chủ yếu trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.4 Khố i lượng và giá trị cà phê xuất khẩu của tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2005 - 2015 .5 Thực trạng sản xuất cà phê của hộ phân theo địa bàn .6 Thực trạng tiêu thu ̣ sản phẩ m cà phê của hộ phân theo quy mô .7 Các loa ̣i sâu bê ̣nh ha ̣i cây cà phê trên địa bàn tỉnh Đắ k Lắ k.8 Các loại sâu bệnh thường gặp đối với cây cà phê của hộ phân theo quy mô .