Luận án TS Kinh tế: Chính sách phát triển HTX nông nghiệp VN - Vũ Mạnh Hùng

BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG VŨ MẠNH HÙNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ TRONG NÔNG NGHIỆP CỦA VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội – năm 2020 BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG VŨ MẠNH HÙNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ TRONG NÔNG NGHIỆP CỦA VIỆT NAM Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 9 31 01 10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRẦN KIM HÀO Hà Nội - năm 2020 LỜI CAM ĐOAN Tác giả cam kết luận án là công trình nghiên cứu của riêng tác giả, dưới sự hướng dẫn khoa học của các thầy hướng dẫn và các nhà khoa học trong và ngoài Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương. Thông tin, số liệu sử dụng trong luận án là trung thực và được trích dẫn rõ nguồn gốc. Kết quả nghiên cứu trong luận án chưa từng được sử dụng để bảo vệ lấy một học vị hoặc một đề tài nào khác.

Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận án Vũ Mạnh Hùng LỜI CẢM ƠN Trong thời gian thực hiện công trình nghiên cứu, tôi đã nhận được nhiều sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến và chỉ bảo tận tình của các Thầy, Cô, bạn bè đồng nghiệp và các cơ quan. Tôi xin trân trọng cảm ơn Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương và các cơ quan hữu quan đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận án tiến sĩ này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến tập thể giáo viên hướng dẫn là TS. Nguyễn Minh Tú và TS.

Trần Kim Hào; các thầy đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn đến các Thầy, Cô, cán bộ của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương; các cán bộ của Viện Phát triển kinh tế hợp tác và một số cơ quan thuộc Bộ NN&PTNT, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Tôi xin cảm ơn Lãnh đạo Vụ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ban Kinh tế Trung ương và các đồng nghiệp đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong thời gian thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô chủ tịch hội đồng, ủy viên phản biện và ủy viên hội đồng đã dành thời gian quý báu để đọc và tham gia hội đồng đánh giá luận án này.

Đặc biệt, tôi xin tỏ lòng biết ơn gia đình nội, ngoại, vợ, con tôi và bạn bè đã động viên, cổ vũ, khích lệ trong suốt quá trình thực hiện luận án. i MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC CÁC BẢNG. vii DANH MỤC HÌNH ẢNH, ĐỒ THỊ.

ix MỞ ĐẦU. Lý do lựa chọn đề tài luận án. Về mặt học thuật, lý luận. Về những phát hiện, đề xuất mới rút ra được từ kết quả nghiên cứu của luận án.

Kết cấu đề tài luận án. 4 Chương 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến nội dung luận án 5 1. Các công trình nghiên cứu đã công bố ở nước ngoài về chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp.

Các công trình đã công bố ở trong nước về chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp. Khoảng trống trong nghiên cứu về chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp. Hướng nghiên cứu của luận án. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu .18 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ TRONG NÔNG NGHIỆP. Cơ sở lý luận về hợp tác xã trong nông nghiệp.

Khái niệm hợp tác xã trong nông nghiệp. Phân loại hợp tác xã trong nông nghiệp. Vị trí, vai trò của hợp tác xã nông nghiệp trong nền kinh tế quốc dân. Cơ sở lý luận về chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp.

Khái niệm chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp. Khung chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp. Các yếu tố cấu thành chính sách phát triển hợp tác xã. Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp.

Các tiêu chí đánh giá chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp. Kinh nghiệm một số nước về chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp. Kinh nghiệm một số nước chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp. Bài học cho xây dựng chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp ở Việt Nam .52 Chương 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ TRONG NÔNG NGHIỆP CỦA VIỆT NAM.

Thực trạng phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp ở Việt Nam. Số lượng hợp tác xã trong nông nghiệp. Tình hình biến động số lượng hợp tác xã trong nông nghiệp. Hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã trong nông nghiệp.

Thực trạng hoạch định chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp của Việt Nam. Số lượng chính sách phát triển hợp tác xã nông nghiệp được ban hành. Mục tiêu chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp. Nội dung chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp.

Thực trạng tổ chức thực hiện chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp của Việt Nam. Bộ máy thực hiện chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp. Kết quả tổ chức thực hiện các chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp. Đánh giá của chuyên gia, nhà quản lý về chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp.

Đánh giá khâu hoạch định chính sách. Đánh giá về khâu tổ chức thực hiện chính sách. Đánh giá mức độ tác động của chính sách. Đánh giá nhu cầu hỗ trợ chính sách thực tế của hợp tác xã trong nông nghiệp và những yếu tố chính sách mà các tổ chức trá hình hợp tác xã trong nông nghiệp muốn hưởng lợi.

Đánh giá chung về chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp của Việt Nam. Những thành quả đạt được. Những hạn chế, yếu kém. Nguyên nhân của những hạn chế và yếu kém .114 Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ TRONG NÔNG NGHIỆP CỦA VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN TỚI.

Bối cảnh và định hướng phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp của Việt Nam thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035. Mục tiêu và phương hướng hoàn thiện chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp của Việt Nam đến năm 2030. Mục tiêu hoàn thiện chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp của Việt Nam đến năm 2030. Phương hướng hoàn thiện chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp của Việt Nam đến năm 2030.

Các giải pháp hoàn thiện và thực thi chính sách phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp của Việt Nam đến năm 2030. Nhóm giải pháp trong khâu hoạch định chính sách. Nhóm giải pháp trong khâu tổ chức thực hiện chính sách. Một số kiến nghị đối với cơ quan quản lý nhà nước.

Kiến nghị Quốc hội. Kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan chức năng, các bộ ngành, địa phương liên quan .131 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Những hạn chế của luận án. Kiến nghị hướng nghiên cứu tiếp theo.

135 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 136 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 150 vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Diễn giải CSHT Cơ sở hạ tầng CSPT Chính sách phát triển DVTH Dịch vụ tổng hợp GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo GDP Tổng thu nhập quốc nội HĐQT Hội đồng quản trị HNQT Hội nhập quốc tế HTX Hợp tác xã HTXNN Hợp tác xã trong nông nghiệp ICA Liên minh hợp tác xã quốc tế KH&CN Khoa học và công nghệ KH&ĐT Kế hoạch và Đầu tư KHCN Khoa học công nghệ KTTT Kinh tế tập thể KT-XH Kinh tế xã hội NCS Nghiên cứu sinh NN Nông nghiệp NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NNNT Nông nghiệp nông thôn NTM Nông thôn mới QLNN Quản lý nhà nước SXKD Sản xuất kinh doanh SXNN Sản xuất nông nghiệp vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. 1: Số lượng phiếu đã điều tra.

1: Doanh thu và lợi nhuận hợp tác xã nông nghiệp. 2: Tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận/hợp tác xã. 3: Tỷ suất lợi nhuận trước thuế của hợp tác xã/vốn chủ sở hữu. 4: Mức độ phục vụ thành viên của hợp tác xã.

5: Mối tương quan giữa khả năng sinh lời và mức độ phục vụ thành viên hợp tác xã. 6: Một số chính sách phát triển hợp tác xã nông nghiệp chủ yếu giai đoạn 2013- 2019. 7: Kết quả khảo sát tỉ lệ thụ hưởng chính sách đào tạo, tập huấn. 8: Trình độ học vấn của cán bộ hợp tác xã.

9: Số năm được đào tạo của cán bộ hợp tác xã. 10: Kết quả khảo sát tỉ lệ thụ hưởng chính sách xúc tiến thương mại. 11: Kết quả khảo sát tỉ lệ thụ hưởng chính sách ứng dụng khoa học, công nghệ và kỹ thuật mới. 12: Khả năng liên kết của hợp tác xã trong nông nghiệp.

Kết quả khảo sát tỉ suất lợi nhuận trước thuế/doanh thu đối với 52 hợp tác xã nông nghiệp thụ hưởng chính sách ứng dụng khoa học, công nghệ và kỹ thuật mới. 14: Kết quả khảo sát nhu cầu vay vốn của 148 hợp tác xã nông nghiệp. 15: Kết quả khảo sát 148 hợp tác xã trong nông nghiệp thụ hưởng chính sách tham gia các chương trình mục tiêu, chương trình phát triển kinh tế - xã hội năm 2019. 16: Kết quả khảo sát chính sách hỗ trợ thành lập mới đối với 148 hợp tác xã nông nghiệp.

17: Kết quả khảo sát 148 hợp tác xã có diện tích đất sản xuất kinh doanh bình quân/hợp tác xã nông nghiệp. 18: Kết quả khảo sát chính sách hỗ trợ vốn, giống khi gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh giai đoạn 2013-2019. 19: Kết quả khảo sát chính sách hỗ trợ chế biến sản phẩm giai đoạn 2013-2019. 20: Tổng hợp đánh giá của các chuyên gia, nhà quản lý về thực trạng hoạch định chính sách phát triển hợp tác xã nông nghiệp.