Luận án Tiến sĩ: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành Hà Nội đến 2030 theo hướng phát triển bền vững

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ VIỆN CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN NGUYỄN THỊ ĐÔNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐẾN NĂM 2030 THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Chuyên ngành : Kinh tế phát triển Mã số : 9 31 01 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. VŨ THANH SƠN HÀ NỘI, NĂM 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết luận trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Hà Nội, ngày 01 tháng 03 năm 2019 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Đông ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới PGS.TS Phạm Văn Khôi và PGS.TS Vũ Thanh Sơn đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình hình thành và hoàn thiện luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn các Phòng, Ban chức năng của Viện Chiến lược phát triển (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) đã tận tình giúp đỡ tôi thực hiện luận án. Trong quá trình thực hiện luận án, tôi cũng nhận được nhiều sự ủng hộ từ phía gia đình, cơ quan, bạn bè đồng nghiệp. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới những sự ủng hộ, giúp đỡ đầy quý báu đó. Hà Nội, ngày 01 tháng 03 năm 2019 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Đông iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC HÌNH VẼ. viii DANH MỤC BẢNG.

ix MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH CỦA THÀNH PHỐ LỚN THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG. Tình hình nghiên cứu về cơ cấu kinh tế ngành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài.

Các công trình nghiên cứu trong nước. Tình hình nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành theo hƣớng phát triển bền vững. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài. Các công trình nghiên cứu trong nước.

Tình hình nghiên cứu về các yếu tố ảnh hƣởng và điều kiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành theo hƣớng phát triển bền vững. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài. Các công trình nghiên cứu ở trong nước. Tình hình nghiên cứu về các tiêu chí đánh giá chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành theo hƣớng phát triển bền vững.

Tình hình nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của thành phố Hà Nội28 TIỂU KẾT CHƢƠNG 1. 31 iv CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH CỦA THÀNH PHỐ LỚN THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG. Cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của thành phố lớn theo hƣớng phát triển bền vững. Cơ cấu kinh tế ngành của thành phố lớn.

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của thành phố lớn theo hướng phát triển bền vững. Các yếu tố ảnh hưởng và điều kiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của thành phố lớn theo hướng phát triển bền vững. Các tiêu chí đánh giá kết quả và đóng góp của chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành vào hiệu quả phát triển kinh tế của thành phố lớn. Kinh nghiệm thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và những bài học rút ra cho thành phố Hà Nội.

Kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của một số thành phố trên thế giới. Kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của một số thành phố lớn của Việt Nam. Bài học kinh nghiệm cho thành phố Hà Nội về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành theo hướng phát triển bền vững. 71 TIỂU KẾT CHƢƠNG 2.

73 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG GIAI ĐOẠN 2009 - 2017. Các yếu tố ảnh hƣởng và điều kiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của thành phố Hà Nội theo hƣớng phát triển bền vững. Các yếu tố ảnh hưởng. Các điều kiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành.

Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thành phố Hà Nội theo hƣớng phát triển bền vững. Tổng quan tình hình kinh tế - xã hội. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành theo hướng phát triển bền vững. Đánh giá đóng góp của chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành vào hiệu quả phát triển kinh tế của thành phố Hà Nội.

Đánh giá chung. Kết quả đạt được. Nguyên nhân của hạn chế, yếu k m trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của thành phố Hà Nội theo hướng phát triển bền vững. 112 CHƢƠNG 4: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐẾN NĂM 2030 THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG.

Bối cảnh trong nƣớc và quốc tế ảnh hƣởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của thành phố Hà Nội đến năm 2030 theo hƣớng phát triển bền vững. Bối cảnh trong nước. Bối cảnh quốc tế. Định hƣớng phát triển kinh tế - xã hội thành phố Hà Nội đến năm 2050 và những vấn đề đặt ra đối với chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành.

Định hƣớng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của thành phố Hà Nội đến năm 2030. Định hướng chung. Định hướng phát triển ngành dịch vụ chủ lực có trình độ và chất lượng cao. Định hướng phát triển công nghiệp và xây dựng theo hướng hiện đại, nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh và thân thiện môi trường.

Định hướng phát triển nông nghiệp và nông thôn theo hướng văn minh, hiện đại, hiệu quả, bền vững. Giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của thành phố Hà Nội đến năm 2030 theo hƣớng phát triển bền vững. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành. Đổi mới đầu tư đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành theo hướng phát triển bền vững.

Phát triển đội ngũ doanh nghiệp với nhiều doanh nghiệp lớn và hoạt động có hiệu quả. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển của doanh nghiệp và phát triển lĩnh vực công nghệ cao, ngành sản phẩm chủ lực. Xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật hiện đại và đồng bộ đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và đảm bảo an ninh mạng. Phát triển đồng bộ các loại thị trường, mở rộng thị trường trong và ngoài nước.

149 TIỂU KẾT CHƢƠNG 4. 150 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Đối với Trung ương. Đối với chính quyền Thành phố Hà Nội.

152 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 153 vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Diễn giải 1. CCKTN Cơ cấu kinh tế ngành 2. CNXD Công nghiệp – Xây dựng 3.

CMCN Cách mạng công nghiệp 4. CNC Công nghệ cao 5. CNH, HĐH Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa 6. DN Doanh nghiệp 7.

FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment) 8. GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn (Gross Regional Domestic Product) 9. GTSX Giá trị sản xuất 10. KHCN Khoa học và công nghệ 11.

KTTĐ BB Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ 12. KTXH Kinh tế - xã hội 13.HCM Thành phố Hồ Chí Minh 14. NN Nông, Lâm nghiệp, Thủy sản 15. NSNN Ngân sách nhà nước 16.

NSLĐ Năng suất lao động 17. NICs Các nước mới công nghiệp hóa (Newly Industrialized Countries) Chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam 18. PAPI (Provincial Governance and Public Administration Performance Index) Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 19. PTBV Phát triển bền vững 21.

QLNN Quản lý nhà nước 22. R&D Nghiên cứu và phát triển (Research and Development) 23. SPCL Sản phẩm chủ lực 24. SXSP Sản xuất sản phẩm 25.

VA Giá trị gia tăng (Value Added) viii DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1. Khung nghiên cứu của luận án .1: Nhận diện cơ cấu kinh tế ngành của thành phố lớn .2: Sơ đồ cơ cấu lĩnh vực công nghệ cao .3: Sơ đồ hóa chuyển dịch CCKTN theo hướng PTBV .4: Sơ đồ các yếu tố ảnh hưởng tới chuyển dịch CCKTN .1: Bản đồ địa giới Hành chính thành phố Hà Nội .2: GRDP thành phố Hà Nội .3: Cơ cấu kinh tế ngành của thành phố Hà Nội.4: Tỉ trọng lĩnh vực CNC trong CCKTN của thành phố Hà Nội .5: Tỉ trọng ngành SPCL trong CCKTN của thành phố Hà Nội .6: GRDP bình quân đầu người (triệu đồng, giá SS 2010) .7: GRDP bình quân đầu người (triệu đồng, giá SS 2010) của 9 tỉnh Vùng Thủ đô năm 2017.1: Đề xuất cơ cấu kinh tế ngành thành phố Hà Nội. 126 ix DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Một số chỉ tiêu phát triển nhân lực của thành phố Hà Nội .2: Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của các thành phố trực thuộc trung ương .3: Xếp hạng tính năng động và tiên phong của Chính quyền thành phố 82 Bảng 3.4: Một số chỉ tiêu về phát triển đội ngũ doanh nghiệp .5: Một số chỉ tiêu hiệu quả phát triển chủ yếu của thành phố Hà Nội .6: Cơ cấu kinh tế ngành của thành phố Hà Nội.7: Thay đổi cơ cấu các ngành trong GRDP thành phố Hà Nội .8: Hệ số chuyển dịch CCKTN của thành phố Hà Nội .9: Hệ số chuyển dịch cơ cấu nội ngành dịch vụ của thành phố Hà Nội .10: Hệ số chuyển dịch cơ cấu nội ngành công nghiệp của thành phố Hà Nội .11: Hệ số chuyển dịch cơ cấu nội bộ ngành nông nghiệp .12: Tỉ trọng lĩnh vực CNC trong GRDP của thành phố Hà Nội .13: Năng suất lao động của thành phố Hà Nội .14: Đóng góp của ngành và chuyển dịch cơ cấu vào tăng trưởng .15: Độ mở nền kinh tế của thành phố Hà Nội và của cả nước .16: Hiệu quả sử dụng vốn của thành phố Hà Nội .17: Sản lượng điện tiêu thụ bình quân để tạo ra một USD GRDP .18: Tốc độ tăng trưởng GRDP của thành phố Hà Nội .19: Hệ số tương quan giữa thay đổi tỉ trọng lĩnh vực CNC trong CCKTN .20: Hệ số tương quan giữa thay đổi tỉ trọng SPCL trong CCKTN .21: Tỉ trọng đầu tư phát triển lĩnh vực CNC của thành phố Hà Nội .22: Tỉ trọng đầu tư phát triển SPCL của thành phố Hà Nội .1: Dự báo một số chỉ tiêu chủ yếu của thành phố Hà Nội.2: Dự báo các hệ số chuyển dịch CCKTN của thành phố Hà Nội .3: Dự báo chuyển dịch cơ cấu nội bộ ngành dịch vụ .4: Dự báo chuyển dịch cơ cấu nội bộ ngành công nghiệp .5: Dự báo chuyển dịch cơ cấu nội bộ ngành nông nghiệp .