Phát triển nông nghiệp các tỉnh trung du miền núi phía bắc việt nam theo hướng b

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN --------------------- NGUYỄN THANH HẢI ph¸t triÓn n«ng nghiÖp c¸c tØnh trung du miÒn nói phÝa b¾c viÖt nam theo h-íng bÒn v÷ng CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ PHÁT TRIỂN MÃ SỐ: 62.05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: - GS. LÊ DU PHONG - PGS. PHẠM NGỌC LINH HÀ NỘI, NĂM 2014 i LỜI CAM ĐOAN Nghiên cứu sinh cam đoan trong luận án này: - Các thông tin, số liệu trích dẫn được trình bày theo đúng quy định. - Các thông tin, số liệu sử dụng là trung thực, xác đáng, tin cậy, có căn cứ.

- Những luận cứ, phân tích, đánh giá, kiến nghị được trình bày trong luận án là nghiên cứu và quan điểm cá nhân riêng của nghiên cứu sinh. Không sao chép nguyên văn của bất kỳ tài liệu nào đã được công bố. Nghiên cứu sinh cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập và hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung của luận án. Tác giả luận án ii LỜI CÁM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài luận án “Phát triển nông nghiệp các tỉnh trung du miền núi phía Bắc Việt Nam theo hướng bền vững”, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình và tạo điều kiện của ban lãnh đạo, các nhà khoa học, cán bộ, chuyên viên của viện Chiến lược phát triển, bộ Kế hoạch và Đầu tư, tập thể Ban giám hiệu, khoa sau Đại học trường Đại học Kinh tế Quốc dân.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS.Lê Du Phong, PGS.TS Phạm Ngọc Linh, những người Thầy đã trực tiếp hướng dẫn tôi thực hiện luận án. Tôi xin cám ơn các nhà khoa học đã có những ý kiến, nhận xét, phản biện giúp đỡ tôi hoàn thiện đề tài luận án này. Tôi xin cám ơn các cơ quan, đơn vị, các cá nhân đã hỗ trợ cung cấp các thông tin, số liệu giúp tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu. Tôi xin chân thành cám ơn TU-HĐND-UBND tỉnh Phú Thọ, bạn bè, đồng nghiệp của tôi đang công tác tại huyện Ủy, HĐND, UBND huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ và các cơ quan liên quan đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án.

Tôi xin chân thành cám ơn gia đình đã động viên, khích lệ tôi trong xuốt quá trình học tập và nghiên cứu. Tác giả luận án iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC .iii BẢNG CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG.vii DANH MỤC HÌNH .viii LỜI NÓI ĐẦU. 10 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ.

10 NGOÀI NƯỚC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Những nghiên cứu của thế giới. Các nghiên cứu trong nước. 28 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN.

28 VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG. Những nhận thức cơ bản về phát triển bền vững. Phát triển nông nghiệp bền vững. Nông nghiệp và đặc điểm của sản xuất nông nghiệp.

Phát triển nông nghiệp bền vững và các tiêu chí đánh giá. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững sản xuất nông nghiệp. Kinh nghiệm phát triển bền vững nông nghiệp của một số nước và vùng lãnh thổ trên thế giới. Kinh nghiệm của Hà Lan.

Kinh nghiệm Hàn Quốc. Kinh nghiệm của Thái Lan. Kinh nghiệm của Trung Quốc. Những bài học có thể rút ra cho Việt Nam nói chung, cho các tỉnh trung du miền núi phía Bắc nói riêng về phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững.

66 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG BỀN VỮNG Ở CÁC TỈNH TRUNG DU MIỀN NÚI PHÍA BẮC GIAI ĐOẠN 2000- 2012. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của các tỉnh trung du miền núi phía Bắc ảnh hưởng đến phát triển bền vững nông nghiệp. Đặc điểm tự nhiên. Đặc điểm kinh tế.

Đặc điểm xã hội. Thực trạng phát triển sản xuất nông nghiệp các tỉnh trung du miền núi phía Bắc giai đoạn 2000- 2012. Sản xuất nông nghiệp có sự tăng trưởng liên tục và khá ổn định. Ngành trồng trọt phát triển đều qua các năm.

Ngành chăn nuôi của các địa phương trong vùng đã từng bước phát triển theo hướng sản xuất hàng hoá. Ngành lâm nghiệp đã được các tỉnh trong vùng quan tâm phát triển. Thuỷ sản cũng đã được các tỉnh vùng trung du miền núi phía Bắc quan tâm phát triển. Các hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp.

Đánh giá tính bền vững của phát triển nông nghiệp ở các tỉnh trung du miền núi phía Bắc Việt Nam thời gian qua. Bền vững về kinh tế. Bền vững về mặt xã hội. Bền vững về môi trường.

Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững ở các tỉnh trung du miền núi phía Bắc. 112 GIẢI PHÁP NÂNG CAO TÍNH BỀN VỮNG ĐỐI VỚI. 112 PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP Ở CÁC TỈNH TRUNG DU. 112 MIỀN NÚI PHÍA BẮC ĐẾN NĂM 2020.

Dự báo tình hình thế giới và trong nước có thể tác động đến phát triển bền vững sản xuất nông nghiệp ở các tỉnh vùng trung du miền núi phía Bắc đến năm 2020. Bối cảnh quốc tế. Bối cảnh trong nước. Bối cảnh của vùng.

Những quan điểm chủ yếu cần được quán triệt trong phát triển nông nghiệp các tỉnh vùng trung du miền núi phía Bắc theo hướng bền vững đến năm 2020. Những định hướng chủ yếu phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững ở các tỉnh vùng trung du miền núi phía Bắc đến năm 2020. Đối với ngành trồng trọt. Đối với ngành chăn nuôi.

Đối với ngành lâm nghiệp. Đối với ngành thuỷ sản. Những giải pháp chủ yếu phát triển nông nghiệp ở các tỉnh vùng trung du miền núi phía Bắc theo hướng bền vững đến năm 2020. Tập trung làm tốt công tác quy hoạch phát triển nông nghiệp trên địa bàn toàn vùng cũng như ở từng địa phương trong vùng.

Xây dựng các vùng chuyên canh sản xuất hàng hoá ở các tỉnh hoặc liên tỉnh có lợi thế. Xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho phát triển sản xuất của toàn vùng, cũng như của từng tỉnh trong vùng. Lựa chọn hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp phù hợp với điều kiện và đặc điểm của vùng trung du miền núi phía Bắc. Lựa chọn phương thức canh tác phù hợp với điều kiện của vùng trung du miền núi phía Bắc nói chung, của từng tỉnh trong vùng nói riêng.

Ứng dụng các tiến bộ mới của khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp của các địa phương trong vùng. Đầu tư thoả đáng cho việc đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ sản xuất nông nghiệp của vùng. Đầu tư phát triển các loại dịch vụ hỗ trợ phát triển nông nghiệp. Mở rộng thị trường tiêu thụ các loại nông sản hàng hoá do người dân trong vùng làm ra.

Giải quyết có hiệu quả vấn đề an sinh xã hội cho người nông dân. Mạnh dạn điều chỉnh một số chính sách đối với vùng dân tộc miền núi nói chung với sản xuất nông nghiệp nói riêng. 144 CÁC CÔNG TRÌNH TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ. 146 CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

146 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 151 Phụ lục số 1: Năng suất, sản lượng lúa của các địa phương vùng trung du. 151 và miền núi phía Bắc giai đoạn 2000- 2012. 151 Phụ lục số 2: Năng suất và sản lượng ngô của các địa phương.

153 vùng trung du và miền núi phía Bắc giai đoạn 2000- 2012. 153 Phụ lục số 3: Thực trạng phát triển ngành chăn nuôi các tỉnh vùng. 155 trung du miền núi phía Bắc giai đoạn 2000-2012. 155 Phụ lục số 4: Hoa hồng pháp giữa núi rừng Sapa.

158 Phụ lục số 5: Trồng vải thiều Lục Ngạn. 159 Phụ lục số 6: Phát triển nuôi bò tại Mộc Châu. 160 Phụ lục số 7: Đề án phát triển trồng dược liệu tại Hà Giang. 161 vi BẢNG CHỮ VIẾT TẮT CHND Cộng hòa nhân dân EU Cộng đồng Châu Âu GDP Tổng sản phẩm quốc nội FAO Tổ chức lương thực và nông nghiệp của Liên Hợp Quốc LĐ Lao động NCS Nghiên cứu sinh NSBQV Năng suất bình quân vùng NXB Nhà xuất bản IUNC Hiệp hội bảo tồn thiên nhiên và tài nguyên thiên nhiên Quốc tế PTBV Phát triển bền vững SWOT Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức WTO Tổ chức thương mại thế giới UNDP Chương trình phát triển Liên hợp quốc VNĐ Việt Nam Đồng XB Xuất bản WCED Hội đồng thế giới về môi trường và phát triển của Liên hợp Quốc vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Vị thế của hàng nông sản Hà Lan trên thị trường thế giới .1: Khái quát tình hình cơ bản của các địa phương vùng trung du miền núi phía Bắc năm 2012 .2: Lượng lương thực có hạt tính bình quân đầu người của vùng Trung du miền núi phía Bắc giai đoạn 2000-2012 .3: Giá trị sản phẩm trồng trọt thu được trên 1 ha đất trồng trọt của các tỉnh vùng trung du miền núi phía Bắc .4: Giá trị sản xuất thuỷ sản của các tỉnh vùng Trung du và miền núi phía Bắc giai đoạn 2000-2010 (giá 1994).5: Thực trạng tổ chức sản xuất Nông nghiệp của vùng trung du miền núi phía Bắc .6: Năng suất, sản lượng lúa và ngô vùng trung du miền núi phía Bắc giai đoạn 2000-2012 .7: Giá trị sản phẩm trồng trọt và nuôi trồng thủy sản tính trên một ha của các địa phương vùng trung du miền núi phía Bắc giai đoạn 2008-2011 .8: Giá trị sản xuất lâm nghiệp tính trên 1 ha của các tỉnh vùng Trung du miền núi phía Bắc năm 2010 .9: Thu nhập bình quân đầu người 1 tháng của các địa phương vùng trung du miền núi phía Bắc .10: Tỷ lệ hộ nghèo ở các địa phương vùng Trung du và miền núi phía Bắc từ năm 2006-2011 .11: Kết quả phát triển giáo dục và đào tạo của vùng Trung du và miền núi phía Bắc giai đoạn 2000-2012 .12: Diện tích rừng bị cháy ở các tỉnh Trung du và miền núi phía Bắc giai đoạn 2000-2012 .104 viii DANH MỤC HÌNH Hình 2.1 : Ba trụ cột của phát triển bền vững .1: Diện tích các tỉnh vùng trung du miền núi phía Bắc .2 : Giá trị sản xuất nông- lâm- thuỷ sản vùng Trung du và miền núi phía Bắc giai đoạn 2000-2010 .3: Giá trị sản xuất lâm nghiệp của các tỉnh vùng Trung du và miền núi phía Bắc giai đoạn 2000-2012 - (giá năm 1994 - năm 2012 theo giá 2010) .4: Giá trị sản xuất nông nghiệp vùng Trung du miền núi phía Bắc giai đoạn 2000-2010 (giá 1994)* .