Luận án tiến sĩ về phong trào đồng khởi miền Trung 1964-1965 - Phan Thanh Nhất

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM PHAN THANH NHẤT PHONG TRÀO ĐỒNG KHỞI Ở NÔNG THÔN ĐỒNG BẰNG CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PHÚ YÊN TRONG NHỮNG NĂM 1964 -1965 LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC Huế, 2020 ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM PHAN THANH NHẤT PHONG TRÀO ĐỒNG KHỞI Ở NÔNG THÔN ĐỒNG BẰNG CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PHÚ YÊN TRONG NHỮNG NĂM 1964 -1965 Ngành: LỊCH SỬ VIỆT NAM Mã số: 9229013 LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRẦN NGỌC LONG 2. TRƯƠNG CÔNG HUỲNH KỲ Huế, 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Những kết quả, nhận xét và kết luận nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong một công trình nào khác.

Tác giả luận án Phan Thanh Nhất LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đến PGS. TS Trần Ngọc Long và PGS. TS Trương Công Huỳnh Kỳ đã tận tình hướng dẫn tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài luận án. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn đến quý thầy cô giáo Khoa Lịch sử, Phòng Đào tạo Sau Đại học, Trường Đại hoc Sư phạm, Đại học Huế và quý thầy cô ở Ban Đào tạo, Đại học Huế đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận án.

Tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn chân thành của mình đến lãnh đạo Ban và toàn thể cán bộ, công chức Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bình Định đã luôn giúp đỡ, tạo điều kiện, động viên tôi trong suốt quá trình học tập. Xin chân thành cảm ơn quý thư viện Tổng hợp tỉnh Bình Định, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II, TP. HCM, Trung tâm Lưu trữ Bộ Tư lệnh Quân Khu V, các vị lão thành cách mạng đã hỗ trợ và cung cấp nhiều tư liệu quý báu trong quá trình thực hiện luận án. Xin cảm ơn gia đình, bạn bè đã luôn ở bên cạnh giúp đỡ và động viên để tôi có thể hoàn thành tốt chặng đường học tập của mình.

Nghiên cứu sinh Phan Thanh Nhất iv MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN. III LỜI CẢM ƠN .IV MỤC LỤC. V DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT .IX MỞ ĐẦU. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. NGUỒN TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. NGUỒN TÀI LIỆU.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN. KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN. 6 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU.

CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Nhóm các công trình nghiên cứu về phong trào đồng khởi trong kháng chiến chống Mỹ ở miền Nam. Nhóm các công trình nghiên cứu về phong trào đồng khởi trong kháng chiến chống Mỹ ở Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên. NHẬN XÉT VỀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CHO LUẬN ÁN TIẾP TỤC GIẢI QUYẾT.

Nhận xét về kết quả nghiên cứu. Những vấn đề đặt ra cho luận án cần tập trung giải quyết. 20 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1. 21 CHƯƠNG 2 PHONG TRÀO ĐỒNG KHỞI Ở NÔNG THÔN ĐỒNG BẰNG CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PHÚ YÊN TRONG NỬA SAU NĂM 1964.

NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG TỚI ĐỒNG KHỞI Ở QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PHÚ YÊN. Khái quát đặc điểm tự nhiên, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Truyền thống yêu nước và đấu tranh cách mạng. Chính sách của Mỹ - chính quyền Sài Gòn đối với các tỉnh Nam - Ngãi - Bình - Phú trong “Chiến tranh đặc biệt”.

Khái quát tình hình nam - ngãi - bình - phú đến giữa năm 1964. Chủ trương làm chủ vùng nông thôn đồng bằng của Đảng. DIỄN BIẾN ĐỒNG KHỞI Ở CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PHÚ YÊN NỬA SAU NĂM 1964. Đồng khởi ở Quảng Nam.

Đồng khởi ở Quảng Ngãi. Đồng khởi ở Bình Định. Đồng khởi ở Phú Yên. 75 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2.

79 CHƯƠNG 3 PHONG TRÀO ĐỒNG KHỞI Ở NÔNG THÔN ĐỒNG BẰNG CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PHÚ YÊN TRONG NỬA ĐẦU NĂM 1965. TÌNH HÌNH MỚI Ở CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PHÚ YÊN TRONG NỬA ĐẦU NĂM 1965. Âm mưu, thủ đoạn mới của Mỹ và chính quyền Sài Gòn. Chủ trương đối phó với tình hình mới của Đảng.

DIỄN BIẾN ĐỒNG KHỞI Ở NÔNG THÔN ĐỒNG BẰNG CÁC TỈNH QUẢNG NAM, QUẢNG NGÃI, BÌNH ĐỊNH, PHÚ YÊN TRONG NỬA ĐẦU NĂM 1965. Đồng khởi ở Quảng Nam. Đồng khởi ở Quảng Ngãi. Đồng khởi ở Bình Định.

Đồng khởi ở Phú Yên. 102 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3. 107 CHƯƠNG 4 NHẬN XÉT VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM .Về quy mô. Về lực lượng.

Về hình thức đấu tranh. Về vai trò của căn cứ địa. Vai trò của phụ nữ trong Đồng khởi. KẾT QUẢ VÀ Ý NGHĨA.

Đồng khởi diễn ra chưa đều ở các địa phương. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo có lúc chưa tập trung đúng mức. Nhận thức của cán bộ xã thôn và quần chúng về đấu tranh chính trị chưa đầy đủ, sâu sắc. MỘT SỐ KINH NGHIỆM.

Chọn địa bàn để mở đầu phong trào cách mạng có ý nghĩa hết sức quan trọng. Phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng, trong đó coi trọng lực lượng quần chúng tự vũ trang là biện pháp hiệu quả để giành thắng lợi. Phát huy thế mạnh của từng vùng và kết hợp chặt chẽ giữa ba vùng chiến lược, bổ sung hỗ trợ cho nhau, tạo thành thế mạnh để chủ động tiến công giành thắng lợi. Dựa chắc vào nhân dân, kiên trì tích cực xây dựng cơ sở chính trị ở địa bàn nông thôn đồng bằng là tiền đề quan trọng để giành thắng lợi.

131 TIỂU KẾT CHƯƠNG 4. 135 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 141 viii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Việt Nam Cộng hòa VNCH Nhà xuất bản Nxb Lực lượng vũ trang LLVT Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên Nam - Ngãi - Bình - Phú ix MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Chính sách thống trị nhân dân miền Nam bằng chính quyền độc tài phát xít của Ngô Đình Diệm thông qua biện pháp chiến lược “tố Cộng, diệt Cộng” bị thất bại, đế quốc Mỹ buộc phải bị động chuyển sang thực hiện chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” để đối phó với phong trào cách mạng miền Nam đang phát triển mạnh mẽ từ khởi nghĩa từng phần thành chiến tranh cách mạng, và để cứu vãn chính quyền Sài Gòn khỏi nguy cơ sụp đổ hoàn toàn.

Trước tình thế mới, Đảng Lao động Việt Nam chủ trương phát động một cuộc chiến tranh cách mạng để chống lại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” (1961-1965), từng bước làm thất bại Kế hoạch Staley - Taylor,. giáng thêm đòn nặng nề vào chính sách thực dân mới của Mỹ. Kế hoạch bình định miền Nam trong vòng 18 tháng sụp đổ, để cứu vãn tình thế, Mỹ đã triển khai kế hoạch Johnson - McNamara, tăng cường viện trợ quân sự, nhằm ổn định chính quyền Sài Gòn, bình định miền Nam có trọng điểm trong 2 năm (1964 - 1965). Với kế hoạch này, Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã đẩy cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam bước vào giai đoạn gay go, quyết liệt.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân miền Nam nói chung và nhân dân các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên nói riêng, một lần nữa đã vùng lên tiến hành Đồng khởi, giải phóng một vùng rộng lớn nông thôn đồng bằng. Phong trào Đồng khởi tại các địa phương này bùng lên mạnh mẽ từ giữa năm 1964 đến giữa năm 1965, đã giành được thắng lợi ở nhiều vùng nông thôn và đồng bằng, tạo ra thế và lực mới cho cách mạng ở các tỉnh Nam - Ngãi - Bình - Phú để bước vào giai đoạn mới chống chiến lược “Chiến tranh cục bộ” (1965-1968). Đồng khởi ở nông thôn đồng bằng các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên trong những năm 1964 -1965, ngoài việc thể hiện những sắc thái của Đồng khởi ở các địa phương miền Nam nói chung, còn có nhiều nét đặc thù. Một số khía cạnh của vấn đề này lâu nay đã được thể hiện trong một số bài báo khoa học đăng trên các tạp chí, hoặc trong một số công trình chuyên khảo về phong 1 trào Đồng khởi ở miền Nam nói chung, trong các công trình lịch sử địa phương,…Mặc dù vậy, nhiều vấn đề nghiên cứu liên quan đến phong trào Đồng khởi ở các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên từ giữa năm 1964 đến giữa năm 1965 chưa được làm sáng tỏ như: điều kiện bùng nổ phong trào, phương thức tiến hành đồng khởi, sắc thái thể hiện, tác động của phong trào.

Vì vậy, việc nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống phong trào Đồng khởi ở nông thôn đồng bằng các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên trong những năm 1964 - 1965 là việc làm có ý nghĩa khoa học và đáp ứng được yêu cầu thực tiễn. Về mặt khoa học, nghiên cứu vấn đề này, trước hết sẽ góp phần làm sáng tỏ sự năng động sáng tạo của các cấp bộ Đảng trong việc vận dụng đường lối kháng chiến đúng đắn của Đảng; đồng thời tái hiện đầy đủ về bức tranh “Đồng khởi” ở nông thôn đồng bằng Khu V trong những năm 1964 -1965 của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Qua đó, đánh giá một cách khách quan, khoa học vai trò và tác động của phong trào Đồng khởi đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước trên địa bàn. Đồng thời, đánh giá những hạn chế, đúc rút kinh nghiệm có thể phục vụ công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trước mắt cũng như lâu dài.

Việc nghiên cứu phong trào Đồng khởi ở các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên trong những năm 1964 - 1965 còn góp phần phục vụ cho công tác biên soạn lịch sử địa phương, giúp người đọc có cái nhìn toàn diện về công cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng miền Nam thống nhất đất nước. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu phong trào Đồng khởi ở nông thôn đồng bằng Khu V trong những năm 1964-1965, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, nâng cao ý thức đoàn kết dân tộc cho thế hệ trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay. Từ trong quá khứ có thể rút ra một số bài học bổ ích cho việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, quê hương hiện nay.