Luận án Tiến sĩ: Hiệu quả đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam - Nguyễn Thị Ngọc Nga, 2019

BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG NGUYỄN THỊ NGỌC NGA HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ CÔNG TRONG LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI – 2019 BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG NGUYỄN THỊ NGỌC NGA HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ CÔNG TRONG LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 9.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS VÕ PHƯỚC TẤN HÀ NỘI – 2019 LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của gia đình, đồng nghiệp, quý thầy cô và Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương; Trung tâm tư vấn, đào tạo và thông tin tư liệu. Trước hết, NCS trân trọng cám ơn PGS. TS Võ Phước Tấn, người thầy đã trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện hoàn thành luận án. Đồng thời, tác giả trân trọng cám ơn các nhà khoa học tại Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, Bộ môn Quản lý kinh tế và các cán bộ Trung tâm tư vấn, đào tạo và thông tin tư liệu đã tạo một môi trường nghiên cứu đầy tính khoa học và thuận lợi để tác giả hoàn thành luận án của mình.

Hà Nội, ngày 15 tháng 2 năm 2019 Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Nga LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Với danh dự và trách nhiệm cá nhân, tôi cam đoan rằng đề tài luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Những phần sử dụng tài liệu tham khảo trong luận án đã được nêu rõ trong phần tài liệu tham khảo. Các số liệu, kết quả trình bày trong luận án là hoàn toàn trung thực, nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm và chịu mọi hình thức kỷ luật của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương.

Hà Nội, ngày 15 tháng 2 năm 2019 Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Nga i MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. iv DANH MỤC BẢNG BIỂU. Tính cấp thiết của đề tài luận án. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến vấn đề hiệu quả đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp.

Các công trình nghiên cứu đã công bố ở nước ngoài. Các công trình nghiên cứu đã công bố ở Việt Nam. Những mặt hạn chế của các công trình nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài luận án. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án.

Kết cấu luận án.17 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ CÔNG TRONG LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP. Đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp. Khái niệm nông nghiệp và đặc điểm của kinh tế nông nghiệp. Khái niệm nông nghiệp.

Đặc điểm của kinh tế nông nghiệp. Đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp. Khái niệm đầu tư công trong nông nghiệp. Đặc điểm đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp.

Vai trò đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp. Hiệu quả đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp. Quan niệm về hiệu quả đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp. Quan niệm về hiệu quả đầu tư công .33 Thực tế cho thấy các loại hiệu quả là một phạm trù được sử dụng rộng rãi trong tất cả các lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật, xã hội.

Hiệu quả là quan hệ nhân quả của một hoạt động hoặc một quá trình trong không gian và thời gian xác định. Các phương diện hiệu quả đầu tư công. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư công. Các tiêu chí phản ánh hiệu quả kinh tế.

Các tiêu chí phản ánh hiệu quả tài chính. Các tiêu chí phản ánh hiệu quả xã hội. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp. Các nhân tố khách quan.

Các nhân tố chủ quan. Kinh nghiệm của các nước về nâng cao hiệu quả đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp và bài học cho Việt Nam. Kinh nghiệm của một số nước nâng cao hiệu quả đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp. Một số bài học cho Việt Nam .60 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ CÔNG TRONG LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM.

Khái quát thực trạng quản lý đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp ở Viêt Nam. Các chính sách ưu đãi để thu hút ĐTC trong lĩnh vực nông nghiệp. Quy hoạch, kế hoạch đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp. Thẩm định và phân bổ vốn đầu tư công trong nông nghiệp.

Quản lý và giám sát đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp. Thực trạng quy mô và cơ cấu đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam. Thực trạng qui mô đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam. Thực trạng cơ cấu ĐTC trong lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam.

Cơ cấu đầu tư công trong nông nghiệp phân theo lĩnh vực. Thực trạng hiệu quả đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam. Đánh giá hiệu quả đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam. Những thành quả chủ yếu.

Xét theo hiệu quả kinh tế. Xét theo hiệu quả xã hội. Những hạn chế yếu kém và nguyên nhân. Những hạn chế yếu kém.

Những nguyên nhân của hạn chế, yếu kém. 109 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ CÔNG TRONG LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM. Bối cảnh và định hướng đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp đến năm 2030. Bối cảnh và những cơ hội, thách thức đối với phát triển nông nghiệp Việt Nam đến năm 2030.

Quan điểm đầu công trong lĩnh vực nông nghiệp đến năm 2030. Định hướng đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam đến năm 2030. Các giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp ở Việt nam đến năm 2030. Hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về đầu tư công trong nông nghiệp.

Hoàn thiện công tác quy hoạch, kế hoạch hoá đầu tư công trong nông nghiệp. Tăng vốn đầu tư trực tiếp để phát triển nông nghiệp. Hạn chế đầu tư dàn trải đối với các chương trình, dự án. Tổ chức bộ máy, nguồn lực thực hiện vốn đầu tư, công khai minh bạch quản lý và sử dụng vốn đầu tư cho nông nghiệp.

Thể chế hoá tiêu chí đánh giá hiệu qủa đầu tư công trong nông nghiệp. Kiểm tra, giám sát chặt chẽ đầu tư công trong nông nghiệp. Khai thác và tạo nguồn duy tu, bảo dưỡng, vận hành các công trình hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp. Tập trung đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp.

Một số kiến nghị. Xây dựng phần mềm hệ thống chuyên nghiệp để đánh giá, thẩm định các chương trình dự án đầu tư công trong nông nghiệp. Thành lập một tổ chức độc lập chuyên tư vấn, thẩm định các dự án đầu tư công trong nông nghiệp trước khi được Chính Phủ phê duyệt thực hiện các chương trình, dự án đầu tư công. Thành lập cơ quan chuyên trách, độc lập thực hiện việc kiểm tra, giám sát các dự án đầu tư công trong nông nghiệp.

149 CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 152 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ tiếng Việt ĐTC Đầu tư công UBND Ủy ban nhân dân NN Nông nghiệp ĐTPT Đầu tư phát triển CSHT Cơ sở hạ tầng GDP Tổng sản phẩm quốc nội Bộ NN&PTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn NN&NT Nông nghiệp và nông thôn BOT Hợp đồng xây dựng – vận hành - chuyển giao BTO Hợp đồng xây dựng – chuyển giao – kinh doanh BT Hợp đồng xây dựng – chuyển giao PPP Mô hình hợp tác công tư ODA Vốn hỗ trợ phát triển chính thức từ nước ngoài WTO Tổ chức thương mại thế giới DNNN Doanh nghiệp Nhà nước NHNN Ngân hàng Nhà nước NHCSXH Ngân hàng Chính sách xã hội KT- QP Kinh tế - Quốc phòng WB Ngân hàng Thế giới ADB Ngân hàng phát triển Châu Á Bộ KH&ĐT Bộ Kế hoạch và Đầu tư FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long VĐT Vốn đầu tư TPP Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương EVFTA Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - liên minh Châu Âu ASEAN (AEC) Cộng đồng kinh tế Đông Nam Á IMF Quỹ Tiền tệ quốc tế v DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Quy mô đầu tư công.2: Quy mô ĐTC so sánh với đầu tư tư nhân và đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực nông nghiệp .3: Cơ cấu vốn ĐTC trong nông nghiệp phân theo lĩnh vực.4: Cơ cấu vốn ĐTC trong nông nghiệp phân theo hạng mục .5: Cơ cấu vốn ĐTC trong nông nghiệp phân theo vùng lãnh thổ.6: Cơ cấu vốn ĐTC trong nông nghiệp phân theo nguồn vốn .7: Cơ cấu vốn ĐTC trong nông nghiệp phân theo cấp quản lý.8: Cơ cấu vốn ĐTC trong nông nghiệp phân theo chương trình .9: Quy mô và tỷ trọng ĐTC trong NN theo cấp quản lý .10: Chỉ số ICOR trong nông nghiệp xét theo lĩnh vực .11: Chỉ số ICOR trong nông nghiệp xét theo lãnh thổ .12: Chỉ số ICOR trong nông nghiệp xét theo cấp quản lý.13: Chỉ số ICOR trong nông nghiệp xét theo chương trình.14: ĐTC trong nông nghiệp với tăng trưởng và xoá đói giảm nghèo.15: Tình trạng thất thoát và nợ đọng của ĐTC trong nông nghiệp. Tính cấp thiết của đề tài luận án Phát triển kinh tế nông nghiệp là vấn đề luôn nhận được sự quan tâm của các quốc gia trên thế giới.

Vào giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hóa, nông nghiệp đã tạo ra nguồn tích lũy đầu tiên, quan trọng cho sự phát triển kinh tế, cung cấp nguồn nhân lực cho công nghiệp. Cùng với quá trình phát triển của đất nước, nền nông nghiệp và đời sống người nông dân Việt Nam đã có sự chuyển mình quan trọng. Ngành nông nghiệp Việt Nam đóng góp khoảng 1/4 tổng GDP, chiếm hơn 1/3 tổng giá trị xuất khẩu và tạo việc làm cho 2/3 lực lượng lao động của cả nước, (Tổng cục Thống kê, 2016).