Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu đặc điểm đau mạn tính và đau mạn tính hệ cơ xương khớp tại thành phố Hồ Chí Minh - Nguyễn Thị Thanh Thủy

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y NGUYỄN THỊ THANH THỦY NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM ĐAU MẠN TÍNH VÀ ĐAU MẠN TÍNH HỆ CƠ XƯƠNG KHỚP TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y NGUYỄN THỊ THANH THỦY NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM ĐAU MẠN TÍNH VÀ ĐAU MẠN TÍNH HỆ CƠ XƯƠNG KHỚP TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành : Nội xương khớp Mã số : 62 72 01 42 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.NGUYỄN VĂN CHƯƠNG HÀ NỘI LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào khác. Tác giả NGUYỄN THỊ THANH THỦY LỜI CẢM ƠN Để đạt được kết quả học tập và hoàn thành luận án nghiên cứu sinh này, tôi xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám Đốc Học viện Quân Y, Đảng ủy, Ban Giám Đốc Bệnh viện 103, chân thành cảm ơn quý Thầy Cô Học viện đã tham gia giảng dạy hướng dẫn tôi trong suốt thời gian vừa qua, cám ơn quý anh chị các khoa phòng của Học viện Quân Y và Bệnh viện 103. Xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Quận ủy Quận 8, Ủy ban nhân dân Quận 8, Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi được đi học trong thời gian qua.

Xin chân thành cảm ơn quý Thầy PGS. Đoàn Văn Đệ - nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Nội Tim Thận Khớp Nội tiết, GS. Nguyễn Văn Chương – nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Nội Thần kinh đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và làm luận án nghiên cứu sinh này. Xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng tại 24 quận huyện, các Trạm y tế phường tại thành phố Hồ Chí Minh đã hỗ trợ đến địa phương để thu thập số liệu.

Xin chân thành cảm ơn Ban Giám Đốc Bệnh viện Quận 8, Lãnh đạo các Phòng, Khoa Bệnh viện Quận 8 đã cộng tác, giúp sức cho tôi hoàn thành số liệu. Xin chân thành cảm ơn BS.CKI Nguyễn Văn Thình, BS.CKII Trần Quốc Hùng, BS.CKI Hoàng Thị Hạnh, BS.CKI Bùi Thanh Sơn, CN. Nguyễn Thị Huệ, CN. Nguyễn Quốc Lâm, CN.

Quách Bạch Lâm Quyên, KS. Nguyễn Hữu Hưng Phát, CN. Nguyễn Thị Phương Thảo, CN. Phan Thế Trường Trân, Anh Nguyễn Văn Lưỡng, Anh Hồ Đoàn Phương Vũ, Chị Trương Thị Thêm và nhóm các em Cử nhân Y tế công cộng trực tiếp tham gia thu thập số liệu.

Xin cám ơn bạn bè, người thân, chồng và các con đã động viên và góp sức để giúp đỡ tôi trong thời gian học tập cũng như hoàn thành luận án nghiên cứu sinh này. TÁC GIẢ NGUYỄN THỊ THANH THỦY MỤC LỤC Trang phụ bìa Trang Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình ảnh ĐẶT VẤN ĐỀ.1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐAU. Khái niệm đau.

Sinh lý dẫn truyền đau. Phân loại đau cấp và đau mạn. Cơ chế sinh lý bệnh. Đánh giá đau.

Nguyên tắc điều trị. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ, XÃ HỘI CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ ĐAU MẠN TÍNH VÀ ĐAU MẠN TÍNH HỆ CƠ XƯƠNG KHỚP TRƯỚC ĐÂY. Đặc điểm của đau mạn tính và đau mạn tính hệ cơ xương khớp.

Một số yếu tố liên quan tới đau mạn tính hệ cơ xương khớp.34 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Tiêu chuẩn chọn mẫu:. Tiêu chuẩn loại trừ:.

NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu:. Tính cỡ mẫu:. Cách chọn mẫu:.

Công cụ thu thập dữ liệu. Biến số và định nghĩa biến số. Cách thực hiện điều tra. Những tiêu chuẩn chẩn đoán, định nghĩa và khái niệm được sử dụng trong nghiên cứu.

Sai số và kiểm soát sai số. Thu thập và xử lý số liệu:. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu.55 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

ĐẶC ĐIỂM ĐAU MẠN TÍNH VÀ ĐAU MẠN TÍNH HỆ CƠ XƯƠNG KHỚP. MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN TỚI ĐAU MẠN TÍNH HỆ CƠ XƯƠNG KHỚP. MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN TỚI MỨC ĐỘ ĐAU MẠN TÍNH HỆ CƠ XƯƠNG KHỚP.82 Chương 4: BÀN LUẬN. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

ĐẶC ĐIỂM ĐAU MẠN TÍNH VÀ ĐAU MẠN TÍNH HỆ CƠ XƯƠNG KHỚP. MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN TỚI ĐAU MẠN TÍNH HỆ CƠ XƯƠNG KHỚP. MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN TỚI MỨC ĐỘ ĐAU MẠN TÍNH HỆ CƠ XƯƠNG KHỚP.130 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO BỘ CÂU HỎI PHỎNG VẤN DANH SÁCH ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ BMI : Body Mass Index (Chỉ số khối cơ thể) ĐTĐ : Đái tháo đường THA : Tăng huyết áp Thang VAS : Thang Visual Analogue Scale (Thang thị giác) TSTB ± ĐLC : Trị số trung bình ± độ lệch chuẩn WDR neuron : Wide dynamic range neuron (tế bào WDR) WHO : World Health Organization (Tổ chức y tế thế giới) DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1.1: Các sợi hướng tâm sơ cấp được phân loại bởi tốc độ dẫn truyền và bản chất vật lý của kích thích hiệu quả.2: Các tác nhân được phóng thích sau tổn thương mô.3: Các chất được chứa và được phóng thích từ các sợi nhỏ hướng tâm sơ cấp .4 : So sánh đau cấp và đau mạn .5: Bảng câu hỏi McGill Pain (MPQ).1: Mẫu nghiên cứu tại các quận, huyện thành phố Hồ Chí Minh.2: Biến số và định nghĩa biến số.1: Đặc điểm mẫu nghiên cứu theo giới.2: Đặc điểm mẫu nghiên cứu theo nhóm tuổi.3: Đặc điểm mẫu nghiên cứu theo nghề nghiệp.4: Đặc điểm mẫu nghiên cứu theo trình độ học vấn.5: Đặc điểm mẫu nghiên cứu theo mức thu nhập cá nhân.6: Đặc điểm mẫu nghiên cứu theo tình trạng hôn nhân.7: Đặc điểm mẫu nghiên cứu phụ nữ theo số con.8: Tỷ lệ đau mạn tính và đau mạn tính hệ cơ xương khớp.9: Phân bố đối tượng đau mạn tính theo vị trí đau chung.10: Phân bố đối tượng đau mạn tính theo vị trí đau.11: Phân bố đối tượng đau mạn tính theo số vị trí đau.12: Phân bố đối tượng đau theo thời gian đau.13: Phân bố đối tượng đau theo tuổi bắt đầu đau.14: Phân bố đối tượng đau theo thời gian từ khi đau đến khi đi khám bệnh.15: Phân bố đối tượng đau theo mức hài lòng về kết quả điều trị.16: Đối tượng được người bệnh ưu tiên chia sẻ trao đổi khi đau.17: Ảnh hưởng của đau đến cảm xúc. 68 Bảng Tên bảng Trang 3.18: Ảnh hưởng của đau đến công việc.19: Đau cần được điều trị sớm.20: Chi phí điều trị trong 6 tháng gần đây.21: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp và giới.22: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với nghề nghiệp.23: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với trình độ học vấn.24: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với thu nhập cá nhân.25: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với tình trạng hôn nhân.26: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp của phụ nữ với số con.27: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với thói quen uống café.28: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với thói quen hút thuốc.29: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với thói quen uống rượu bia.30: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với thói quen uống sữa.31: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với thói quen tập thể dục.32: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với tiền căn tăng huyết áp .33: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với tiền căn đái tháo đường.34: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với tiền căn rối loạn chuyển hóa lipid.35: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với tiền căn bệnh hô hấp.36: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với BMI.37: Phân tích đa biến đánh giá mối liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp với một số yếu tố.38: Liên quan giữa mức độ đau mạn tính hệ cơ xương khớp và giới.39: Liên quan giữa mức độ đau mạn tính hệ cơ xương khớp với nhóm tuổi.82 Bảng Tên bảng Trang 3.40: Liên quan giữa mức độ đau mạn tính hệ cơ xương khớp với số con ở phụ nữ.41: Liên quan giữa mức độ đau mạn tính hệ cơ xương khớp với thói quen uống café.42: Liên quan giữa mức độ đau mạn tính hệ cơ xương khớp với thói quen hút thuốc.43: Liên quan giữa mức độ đau mạn tính hệ cơ xương khớp với thói quen uống rượu bia.44: Liên quan giữa mức độ đau mạn tính hệ cơ xương khớp với thói quen uống sữa.45: Liên quan giữa mức độ đau mạn tính hệ cơ xương khớp với thói quen tập thể dục.46: Liên quan giữa mức độ đau mạn tính hệ cơ xương khớp với BMI.47: Phân tích đa biến đánh giá mối liên quan giữa mức độ đau mạn tính hệ cơ xương khớp với một số yếu tố.87 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang 3.1: Phân bố đối tượng đau mạn tính theo mức độ đau và giới.2: Phân bố đối tượng đau mạn tính hệ cơ xương khớp theo mức độ đau và giới.3: Phân bố đối tượng đau mạn tính theo nơi ưu tiên đến điều trị.4: Phân bố đối tượng đau mạn tính hệ cơ xương khớp theo nơi ưu tiên đến điều trị.5: Tỷ lệ người bệnh đi khám bệnh khi đau mạn tính.6: Tỷ lệ bệnh nhân đi khám bệnh khi đau mạn tính hệ cơ xương khớp.7: Liên quan giữa đau mạn tính hệ cơ xương khớp và nhóm tuổi.71 DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình Tên hình Trang 1.1: Các đường dẫn truyền cảm giác đau.2: Tốc độ phóng xung khi bấu véo, đè ép các sợi trục nhỏ, hướng tâm ở da.3: Các tác nhân được phóng thích sau tổn thương mô.4: Biểu diễn sự đáp ứng của các sợi trục nhỏ phân bố ở da đối với kích thích nhiệt trước và sau tiêm một chất gây viêm (trái) và hoạt động của sợi hướng tâm đối với cử động của khớp gối trước và sau viêm khớp gối (phải).5: Đường dẫn truyền của các sợi trục hướng tâm tại tủy.6: Phân bố đầu tận cùng hướng tâm.7: Hóa mô cho thấy sự phân bố chất P qua phản ứng miễn dịch trong lớp I và II của sừng lưng.8 (trái): Các loại neuron ở sừng lưng.9: Phân bố đầu tận cùng hướng tâm.10: Hiện tượng “wind up”.12 : Thang điều trị đau của Tổ chức y tế thế giới .