Luận án tiến sĩ về quản lý đội ngũ giảng viên tại đại học tư thục Việt Nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THỊ ANH ĐÀO QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC TƢ THỤC VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC Mã số: 62140501 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. NGUYỄN ĐỨC CHÍNH PGS. LÊ QUANG SƠN HÀ NỘI - 2013 1 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào của tác giả khác.

Tác giả luận án i LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Thầy hƣớng dẫn Nguyễn Đức Chính, Thầy Lê Quang Sơn đã tận tình hƣớng dẫn, khích lệ tôi thực hiện hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến các Thầy – Cô và cán bộ trƣờng Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp ở Trƣờng Đại học Đông Á và bạn bè. Đặc biệt đến Ngƣời Mẹ vô cùng thân yêu của tôi cùng gia đình đã nâng niu, chia sẻ, động viên và hỗ trợ từng ngày để tôi hoàn thành luận án này.

Tác giả luận án ii BẢNG KÝ HIỆU VIẾT TẮT CSVC :Cơ sở vật chất CTĐT :Chƣơng trình đào tạo DHMT :Duyên hải miền Trung ĐH : Đại học ĐHCL :Đại học công lập ĐHTT :Đại học tƣ thục ĐNGV :Đội ngũ giảng viên GDĐH :Giáo dục đại học GD&ĐT :Giáo dục và Đào tạo GS : Giáo sƣ GV : Giảng viên GVCH :Giảng viên cơ hữu GVTG :Giảng viên thỉnh giảng MBO : Management by Objectives MBP : Management By Process NCL : Ngoài công lập NCKH :Nghiên cứu khoa học NCS : Nghiên cứu sinh NV : Nhân viên PGS : Phó giáo sƣ QL : Quản lý SV : Sinh viên TBM : Tổ bộ môn TS : Tiến sĩ % :Tỷ lệ phần trăm iii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Danh mục các từ viết tắt……………………………… .iii Mục lục…………………………………………………… …………………iv Danh mục các bảng……………………………………………….xiii Danh mục các sơ đồ……………………………………………………… ….x Danh mục các hình. xi MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÔỊ NGŨGIẢNG VIÊN Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC VÀ TRƢỜNG ĐAỊ HOC̣ TƢ THỤC NÓI RIÊNG.

Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề QL ĐNGV ở các trƣờng ĐHTT 8 1.Tổng quan các công trình nghiên cứu về QL ĐNGV ở các trường ĐHTT trên hế giới. Các công trình nghiên cứu trong nước về QL ĐNGV ở các trường ĐHTT. Môṭsốkhái niệm cơ bản. Quản lý giáo dục.

Quản lý nhà trường. Trường ĐHTT. Đội ngũ giảng viên. Giảng viên cơ hữu.

Giảng viên thỉnh giảng và báo cáo viên. Đội ngũ giảng viên. Quản lý nguồn nhân lực và QL ĐNGV.Quản lý nguồn nhân lực. Mô hình MEKONG IMS.

Vận dụng mô hình MEKONG IMS trong QL ĐNGV trường ĐHTT.35 Tiểu kết chƣơng 1. 40 iv Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRONG CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC TƢ THỤC VIỆT NAM. Vài nét về các trƣờng ĐHTT Việt Nam. Sự phát triển của các trường ĐHTT Việt Nam.

Thực trạng các trường ĐHTT Việt Nam trong bối cảnh hiện nay. Tình hình giáo dục ĐHTT ở DHMT Việt Nam. Quy hoạch ĐHTT DHMT Việt Nam. Tác động của các ĐHTT lên vùng DHMT Việt Nam.

Quy mô SV các trường ĐHTT DHMT Việt Nam. Tình hình QL của các trường ĐHTT ở DHMT Việt Nam. Khái quát về phƣơng pháp và tổ chức thu thập dữ liệu cho viêc̣ phân tich́• thƣc̣ trang̣ QL ĐNGV ở các trƣờng ĐHTT Việt Nam. Hồi cứu tư liệu.

Tiến hành khảo sát. Mục tiêu khảo sát. Đối tượng khảo sát. Nội dung khảo sát.

Phương pháp khảo sát. Thực trạng về ĐNGV các trƣờng ĐHTT Việt Nam. Số lượng GV các trường ĐHTT Việt Nam. Cơ cấu ĐNGV ở các trường ĐHTT Việt Nam.

Cơ cấu ĐNGV theo nhóm ngành đào tạo. Cơ cấu ĐNGV theo độ tuổi. Cơ cấu ĐNGV theo giới tính. Chất lượng ĐNGV các trường ĐHTT Việt Nam.

Trình độ chuyên môn của ĐNGV. Phẩm chất và năng lực của ĐNGV. Tính đồng thuận và xây dựng tổ chức biết học hỏi. Thực trạng hoạt động QL ĐNGV ở các trƣờng ĐHTT Việt Nam.

Nhận thức của các cấp lãnh đạo về QL ĐNGV. Công tác Hoạch định ĐNGV. Công tác tuyển dụng, sử dụng ĐNGV. Công tác đào tạo bồi dưỡng ĐNGV.

Chính sách QL ĐNGV. Công tác đánh giá thực hiện nhiệm vụ GV. Đánh giá công tác QL ĐNGV các trường ĐHTT Việt Nam. Nghiên cứu điển hình về thực trạng ĐNGV ở Trƣờng ĐH Đông Á.

Đánh giá chung về thực trạng ĐNGV và hoạt động QL ĐNGV ở các trƣờng ĐHTT Việt Nam. 82 Tiểu kết chƣơng 2. 83 Chƣơng 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC TƢ THỤC VIỆT NAM.Vài nét về định hƣớng phát triển GDĐH nói chung, ĐHTT nói riêng trong thời gian tới và lý do của việc đề xuất các nhóm giải pháp. Nguyên tắc lựa chọn giải pháp.

Nguyên tắc về tính kế thừa. Nguyên tắc vềtính thực tiễn. Nguyên tắc vềtính khả thi. Nguyên tắc vềtính hệ thống.

Các giải pháp QL ĐNGV ởcác trƣờng ĐHTT. Giải pháp thứ nhất: QL ĐNGV cơ hữu ở các trường ĐHTT trên cơ sở vận dụng các tiếp cận lý thuyết QL nguồn nhân lực. Biện pháp thứ nhất: Hoạch định chiến lược QL ĐNGV cơ hữu. Biện pháp thứ hai – Hoạch định nội dung QL ĐNGV cơ hữu ở các trường ĐHTT và tổ chức thực hiện.

Biện pháp thứ ba: Thực hiện các hoạt động QL đối với công tác QL ĐNGV cơ hữu. Giải pháp thứ hai: Giải pháp QL ĐNGV thỉnh giảng. Biện pháp thứ nhất: Hoạch định các nội dung pháp lý của mạng liên kết GVTG các trường ĐHTT - Tiến tới thủ tục thành lập Ban Điều hành, thu hút, kết nạp thành viên hạt nhân. Biện pháp thứ hai: Hoạch định các nội dung liên kết ĐNGV thỉnh giảng và tổ chức thực hiện nội dung các hoạch định này.

Biện pháp thứ ba: QL ĐNGV thỉnh giảng của nhà trường thông qua mạng liên kết GVTG. Khảo sát tính cấp thiết và khả thi của giải pháp. 124 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 138 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

153 vii DANH MỤC CÁC BẢNG Các bảng Tên bảng Trang So sánh tƣơng quan về chính sách đầu tƣ của Chính phủ Bảng 1.1 24 và hai hệ thống GDĐH công lập và NCL Bảng 1.2 Tổng hợp các lý thuyết và giải pháp thỏa mãn nhu cầu 31 Bảng 1.3 Những điểm mạnh của hai hệ thống ISO 9000 và MBO 37 Bảng 1.4 Khả năng vận dụng MBO vào QL ĐNGV của ĐHTT 37 Bảng 2.1 Sự phát triển của các trƣờng ĐHTT Việt Nam 42 Thời gian thành lập và phân bổ theo địa phƣơng của các Bảng 2.2 50 trƣờng ĐHTT DHMT Việt Nam Bảng 2.3 Quy mô SV các trƣờng ĐHTT DHMT Việt Nam 51 Bảng 2.4 Số lƣợng GV các trƣờng ĐHTT DHMT Việt Nam 60 Bảng 2.5 Số lƣợng SV/GV của các trƣờng ĐHTT DHMT Việt Nam 61 Cơ cấu GV phân theo giới tính ở các trƣờng ĐHTT Bảng 2.6 63 DHMT Việt Nam ĐNGV ở các trƣờng ĐHTT DHMT Việt Nam phân theo Bảng 2.7 64 trình độ chuyên môn Hoạch định công tác QL ĐNGV các trƣờng ĐHTT DHMT Bảng 2.8 69 Việt Nam Bảng 2.9 Số lƣợng cán bộ, GV Trƣờng ĐH Đông Á 77 Bảng 2.10 Số lƣợng GVCH và GVTG của Trƣờng ĐH Đông Á 78 Số lƣợng GVCH phân theo trình độ đào tạo và học hàm Bảng 2.11 79 của Trƣờng ĐH Đông Á Bảng 3.1 Các tiêu chuẩn và tiêu chí của GV ĐH 97 Lộ trình đào tạo, bồi dƣỡng ĐNGV của Trƣờng Đông Á từ Bảng 3.3 Phân cấp thực hiện nhiệm vụ QL ĐNGV 107 Tóm tắt giải pháp QL ĐNGV thỉnh giảng qua liên kết Bảng 3.4 111 mạng GVTG thành Hội các trƣờng ĐHTT DHMT Bảng 3.5 Hệ thống chính sách, quy định, quy trình QL GVTG 117 Bảng 3.6 Quy trình và lộ trình triển khai thử nghiệm 125 Bảng 3.7 Hoạch định quy mô số lƣợng 127 Bảng 3.8 Cơ cấu GV theo tuổi nghề 127 Bảng 3.9 Hoạch định về cơ cấu, trình độ 128 Bảng 3.10 Kế hoạch đào tạo 129 Bảng 3.11 Các nhóm tiêu chí về sự hài lòng 132 Bảng 3.12 Các yếu tố chân dung GV 133 Bảng 3.13 Các ý kiến/câu hỏi của SV 135 ix DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Các sơ đồ Tên sơ đồ Trang Sơ đồ 1.1 Chu kỳ quản lý 19 Sơ đồ 1.2 QL giáo dục ở các cơ sở GDĐH 22 Sơ đồ 1.3 Mô hình MEKONG IMS 34 Quy trình MEKONG IMS vận dụng vào QL ĐNGV Sơ đồ 1.4 36 trƣờng ĐHTT Sơ đồ 3.1 Giải pháp QL ĐNGV 89 Sơ đồ 3.2 Quan hệ giữa bốn nhóm nhiệm vụ trong một đơn vị 92 Sơ đồ 3.3 Nhiệm vụ QL trong QL ĐNGV 95 Sơ đồ 3.4 Nội dung đào tạo lại, bồi dƣỡng ĐNGV 103 Sơ đồ 3.5 Liên kết mạng GVTG các bên cùng có lợi 110 Cơ cấu tổ chức Ban Điều hành mạng liên kết GVTG các Sơ đồ 3.6 115 trƣờng ĐHTT Việt Nam Sơ đồ 3.7 Chức năng, nhiệm vụ của khoa Kinh tế 126 Sơ đồ 3.8 Nhu cầu đào tạo, bồi dƣỡng 129 x DANH MỤC CÁC HÌNH Các hình Tên bảng Trang Hình 1.1 Cấu truc QL quá trình đào tạo ở một nhà trƣờng 21 ́ Hình 1.2 Bức tranh hoàn chỉnh công tác QL nguồn nhân lực 30 Hình 1.3 QL nhân lực tổng thể 33 xi MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Mùa hè năm 1987, tại Nha Trang đa ̃diêñ ra Hôịnghi “Độ̉i mới giáo dục đaị học” với những nội dung kết luâṇ đƣơc̣ đƣa ra: 1. GDĐH không chỉ đáp ứng nhu cầu của biên chế Nhà nƣớc và kinh tế quốc doanh, mà còn phải đáp ứng nhu cầu của các thành phần kinh tế khác và đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân; 2. GDĐH không chỉ dựa vào ngân sách Nhà nƣớc mà còn dựa vào các nguồn lực khác có thể huy động đƣợc: Sự đóng góp của các cơ sở sản xuất kinh doanh, các tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, của cộng đồng, của ngƣời học (học phí); nguồn vốn do các hoạt động của trƣờng về NCKH, lao động sản xuất, dịch vụ và nguồn vốn do các quan hệ quốc tế mang lại; 3.

GDĐH không chỉ theo chỉ tiêu kế hoạch tập trung nhƣ một bộ phận của kế hoạch nhà nƣớc, mà còn phải làm kế hoạch theo những đơn đặt hàng, những xu thế dự báo, những nhu cầu học tập từ nhiều phía trong xã hội; 4. GDĐH không nhất thiết phải gắn chặt với việc phân phối công tác cho ngƣời tốt nghiệp theo cơ chế hành chính bao cấp; ngƣời tốt nghiệp có trách nhiệm tự lo việc làm của mình, tự tạo ra việc làm trong mọi thành phần kinh tế.