Luận án TS: Giáo dục đạo đức truyền thống cho sinh viên Đồng bằng sông Cửu Long

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHAN THỊ HÀ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG CHO SINH VIÊN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Hà Nội - 2017 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHAN THỊ HÀ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG CHO SINH VIÊN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG HIỆN NAY Chuyên ngành: Đạo đức học Mã số: 62 22 03 06 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. Hồ Sĩ Quý TS. Đỗ Hương Giang Hà Nội - 2017 LỜI CAM ĐOAN sự ẫ GS. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Phan Thị Hà MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN 6 ĐẾN ĐỀ TÀI 1.

Những công trình nghiên cứu liên quan đến đạo đức, giá trị đạo đức truyền thống và giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên 6 Việt Nam nói chung, sinh viên ĐBSCL nói riêng 1. Những công trình nghiên cứu về thực trạng giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên Việt Nam nói chung, sinh viên đồng bằng 15 sông Cửu Long nói riêng 1. Những công trình nghiên cứu về phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên cho 20 sinh viên Việt Nam nói chung và sinh viên đồng bằng sông Cửu Long nói riêng hiện nay 1. Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu và một số vấn đề đặt ra 22 mà luận án cần tiếp tục giải quyết Chương 2: GIÁO DỤC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG CHO SINH VIÊN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG HIỆN NAY: 25 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 2.

Một số quan niệm cơ bản về đạo đức, giá trị và giá trị đạo đức 25 2. Giá trị đạo đức truyền thống và tầm quan trọng trong việc giáo 39 dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên ĐBSCL hiện nay 2. Một số giá trị đạo đức truyền thống cơ bản cần giáo dục cho 57 sinh viên Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay Chương 3: THỰC TRẠNG VIỆC GIÁO DỤC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG CHO SINH VIÊN ĐỒNG BẰNG SÔNG 77 CỬU LONG HIỆN NAY VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA 3. Những nhân tố ảnh hưởng đến việc giáo dục giá trị đạo đức 77 truyền thống cho sinh viên đồng bằng sông Cửu Long hiện nay 3.

Thực trạng giáo dục giá trị đạo đức truyền thống đối với sinh 85 viên Đồng bằng sông Cửu Long nói riêng hiện nay 3. Những vấn đề đặt ra đối với việc giáo dục giá trị đạo đức truyền 113 thống cho sinh viên Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay Chương 4: QUAN ĐIỂM CÓ TÍNH ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC GIÁ 121 TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG CHO SINH VIÊN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG HIỆN NAY 4. Quan điểm có tính định hướng để nâng cao hiệu quả giáo dục giá trị 121 đạo đức truyền thống cho sinh viên Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay 4. Những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục giá trị 127 đạo đức truyền thống cho sinh viên Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay KẾT LUẬN 143 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ 148 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 149 PHỤ LỤC 161 1 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Xưa nay, ở xã hội nào cũng vậy, đạo đức là một chiều cạnh quan trọng của sự tồn tại và phát triển. Không chú ý thỏa đáng tới giá trị đạo đức, xã hội không phát triển được. Thiếu hụt giá trị đạo đức truyền thống, con người có thể sẽ trở nên thiếu nhân văn, xã hội sẽ đứt đoạn với quá khứ, văn hóa sẽ mất bản sắc. Vấn đề là ở chỗ, kể từ khi đổi mới, nền kinh tế thị trường trong khi đã đem lại nhiều điều “kỳ diệu” cho sự phát triển kinh tế - xã hội, thì cũng đồng thời là mảnh đất làm nảy sinh lối sống ích kỷ, vụ lợi, những thói hư tật xấu, những tệ nạn xã hội và điều đó không tránh khỏi làm tha hóa, băng hoại những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc, phá vỡ nhiều nét đẹp của văn hóa truyền thống.

Khi Việt Nam đẩy mạnh hội nhập quốc tế, với sự tác động mạnh mẽ của kinh tế thị trường, nhiều giá trị đạo đức truyền thống đã ngày càng bị mai một. Tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XII, Nghị quyết số 04-NQ/TW ngày 30/10/2016, Đảng Cộng sản Việt Nam nhận định: “Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, Đảng viên chưa bị đẩy lùi, có mặt, có bộ phận còn diễn biến tinh vi, phức tạp hơn; tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn nghiêm trọng”.22] Bên cạnh đó, ảnh hưởng của lối sống ngoại lai du nhập vào Việt Nam nói chung và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói riêng cũng đã làm nảy sinh không ít tệ nạn xã hội. Báo chí và các phương tiện truyền thông đại chúng gần như hàng ngày đều ít nhiều đưa tin về các hiện tượng xuống cấp đạo đức cả trong toàn bộ đời sống xã hội và cả trong các các mối quan hệ nhà trường, gia đình. Trong gia đình hiện tượng con cái ngược đãi cha mẹ, anh chị em vì mâu thuẫn lợi ích, bất chấp các chuẩn mực đạo đức, đã không còn là hiếm gặp.

Tại trường học, tình trạng bạo lực học đường gần như thường xuyên được post lên mạng xã hội làm các bậc phụ huynh lo ngại, thầy cô giáo bị tổn thương, cơ quan quản lý lúng túng. Ngoài xã hội là hiện tượng như tham nhũng, lợi ích nhóm, lừa đảo, mâu thuẫn quyền lực… liên tục làm cho dư luận xã hội bức xúc. “Môi trường văn hóa bị xâm hại, lai căng, thiếu lành mạnh, trái với thuần phong mỹ tục, các tệ nạn xã hội, tội phạm và sự xâm nhập của các sản phẩm và dịch vụ độc hại làm suy đồi đạo đức, nhất là trong thanh, thiếu niên, rất đáng lo ngại” [36, tr. 2 Trong những năm qua, việc phát huy những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc cho sinh viên cả nước nói chung và khu vực ĐBSCL nói riêng đã có những chuyển biến tích cực với nhiều hình thức đa dạng và phong phú Tuy nhiên, những thay đổi nhanh chóng về kinh tế xã hội nhất là quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường, mở cửa hội nhập quốc tế, ở khu vực này đã tạo nên những biến động mạnh mẽ trong đời sống tinh thần của thế hệ trẻ, làm thay đổi các quan niệm và thái độ đối với giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc, ảnh hưởng không tốt đến lối sống của một bộ phận sinh viên.

Hơn nữa, dưới sự tác động của quá trình đô thị hoá và sự giao thoa văn hóa rộng mở, sinh viên ĐBSCL do chịu ảnh hưởng bởi những đặc điểm của văn hóa vùng Tây Nam Bộ, nên rất dễ dung nạp sự đa dạng về xã hội và văn hóa, đồng thời cũng dễ tiếp nhận những hiện tượng văn hóa ngoại lai. Từ đó trong một bộ phận không nhỏ sinh viên ĐBSCL đã xuất hiện lối sống thực dụng, chạy theo trào lưu thời thượng, thậm chí xa hoa lãng phí, mắc vào các tệ nạn xã hội. Không ít sinh viên chưa xác định rõ mục tiêu, động cơ học tập dẫn đến thiếu ý chí phấn đấu, rèn luyện, ảnh hưởng đến năng lực làm việc khi ra trường, xa rời truyền thống tích cực của dân tộc, mất niềm tin vào những điều tốt đẹp và xu thế tích cực của sự phát triển. Ngoài ra, khu vực ĐBSCL hiện nay lại đang đối mặt với các nguy cơ liên quan đến môi trường như vấn đề nguồn nước, sự xâm nhập mặn và những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu.

Sự mai một của các giá trị truyền thống cũng chịu ảnh hướng đáng kể từ sự tác động này. Sự vận động đa dạng, phức tạp của đời sống xã hội đang làm cho vấn đề giáo dục giá trị đạo đức truyền thống dân tộc đối với sinh viên ĐBSCL hiện nay trở nên bức xúc và hết sức cấp thiết. Hơn thế nữa, ở ĐBSCL, trình độ học vấn của người dân lại thuộc loại thấp nhất trong cả nước, nhận thức và tâm lý của người dân về vai trò học tập chưa cao. Điều này khiến vấn đề vốn đã bức xúc lại trở nên bức xúc hơn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam nói chung và ĐBSCL nói riêng.

Với những điều nói trên, việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên khu vực ĐBSCL hiện nay, giúp cho các em nhận thức được, có thái độ đúng và có hành vi đúng đối với vấn đề này, nhằm nâng cao lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, phẩm chất hiếu học…, góp phần xây dựng khu vực ĐBSCL ngày càng phát triển hơn đang là nhiệm vụ quan trọng đặt ra đối với xã hội nói chung và đối với nhà trường nói riêng. 3 Với môi trường giáo dục, để nâng cao chất lượng giáo dục và góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực trong bản thân lv giáo dục, thì việc phát huy những giá trị đạo đức truyền thống, tăng cường giáo dục giá trị đạo đức truyền thống dân tộc cho sinh viên tại các trường cao đẳng, đại học khu vực ĐBSCL là việc làm vô cùng quan trọng và mang nhiều ý nghĩa. Đó chính là lý do mà “Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên đồng bằng sông Cửu Long hiện nay” được chọn làm đề tài nghiên cứu của luận án này. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài a.

Mục đích: Luận án nghiên cứu thực trạng giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên ĐBSCL giai đoạn hiện nay. Đánh giá những điểm mạnh và những hạn chế của quá trình này. Trên cơ sở phát hiện những vấn đề bức xúc cần giải quyết, luận án xác định quan điểm định hướng và các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên ĐBSCL, đáp ứng nhu cầu mới về xây dựng và bảo vệ đất nước. Nhiệm vụ: Với mục đích trên, từ góc độ triết học, nhiệm vụ của luận án gồm: 1.

Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài. Hệ thống hóa và làm rõ những nội dung lý luận về giá trị đạo đức và giáo dục giá trị đạo đức truyền thống Việt Nam, làm cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu. Xác định những nét đặc thù của văn hóa vùng quy định việc giáo dục đạo đức sinh viên ĐBSCL.