Luận án phát triển đội ngũ giảng viên các trường ĐH vùng ĐBSCL - Nguyễn Văn Đệ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN VĂN ĐỆ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC ĐẠI HỌC LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2010 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện. Các nhận định, kết quả riêng và kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa được ai khác công bố trong bất cứ công trình nào. Tác giả luận án Nguyễn Văn Đệ MỤC LỤC Trang Lời cam đoan i Mục lục 1 Danh mục các cụm từ viết tắt 3 Danh mục các bảng 4 Danh mục các biểu đồ, sơ đồ 6 Mở đầu 7 Chƣơng 1. Cơ sở lí luận về phát triển ĐNGV đáp ứng yêu cầu đổi mới GDĐH 14 1.

Tổng quan về lịch sử nghiên cứu phát triển ĐNGV 14 1. Các công trình nghiên cứu trên thế giới 14 1. Các công trình nghiên cứu trong nước 16 1. Một số khái niệm sử dụng nghiên cứu đề tài 21 1.

Đội ngũ giảng viên 22 1. Phát triển đội ngũ giảng viên 23 1. Mạng lưới liên kết đội ngũ giảng viên 23 1. Chủ thể quản lí phát triển đội ngũ giảng viên 25 1.

Vai trò của các trường ĐH đối với đào tạo nguồn nhân lực trong bối 26 cảnh hội nhập 1. Trường ĐH trong hội nhập quốc tế và xu hướng toàn cầu hóa 26 1. Trường ĐH với yêu cầu đổi mới cơ bản và toàn diện GDĐH Việt 28 Nam giai đoạn 2006 - 2020 1. Giảng viên trong bối cảnh đổi mới GDĐH 29 1.

Vị trí, vai trò của người GV trong tiến trình đổi mới GDĐH 29 1. Những yêu cầu đặt ra đối với người GV và ĐNGV trong bối cảnh 31 đổi mới GDĐH 1. Phát triển ĐNGV trong bối cảnh đổi mới GDĐH 36 1. Nội dung phát triển ĐNGV 36 1.

Qui trình tiếp cận nội dung phát triển ĐNGV 47 1. Những yếu tố tác động đến hoạt động phát triển ĐNGV 49 1 1. Kinh nghiệm quốc tế về phát triển ĐNGV 52 1. Tiểu kết Chương 1 55 Chƣơng 2.

Thực trạng ĐNGV và phát triển ĐNGV các trƣờng ĐH ở 57 vùng ĐBSCL 2. Đặc điểm địa lí tự nhiên và kinh tế - xã hội vùng ĐBSCL 57 2. Đặc điểm phát triển GDĐH ở vùng ĐBSCL 61 2. Thực trạng ĐNGV và phát triển ĐNGV các trường ĐH ở vùng ĐBSCL 71 2.

Giới thiệu việc tổ chức khảo sát thực trạng ĐNGV và phát triển 72 ĐNGV các trường ĐH ở vùng ĐBSCL 2. Thực trạng ĐNGV các trường ĐH ở vùng ĐBSCL 75 2. Thực trạng phát triển ĐNGV các trường ĐH ở vùng ĐBSCL 92 2. Nhận định, đánh giá tổng quát về thực trạng ĐNGV và phát triển 100 ĐNGV các trường ĐH ở vùng ĐBSCL 2.

Tiểu kết Chương 2 108 Chƣơng 3. Giải pháp phát triển ĐNGV của các trƣờng ĐH ở vùng 109 ĐBSCL đáp ứng yêu cầu đổi mới GDĐH 3. Nguyên tắc xây dựng hệ giải pháp phát triển ĐNGV của các trường 109 ĐH ở vùng ĐBSCL 3. Hệ giải pháp phát triển ĐNGV của các trường ĐH ở vùng ĐBSCL 111 đáp ứng yêu cầu đổi mới GDĐH 3.

Nhóm giải pháp 1: Liên kết ĐNGV giữa các trường ĐH ở vùng 111 ĐBSCL tạo thành mạng lưới 3. Nhóm giải pháp 2: Phát triển số lượng ĐNGV 124 3. Nhóm giải pháp 3: Nâng cao phẩm chất và năng lực ĐNGV 128 3. Nhóm giải pháp 4: Điều chỉnh cơ cấu ĐNGV 140 3.

Nhóm giải pháp 5: Tạo động lực làm việc cho ĐNGV 143 3. Khảo nghiệm, đánh giá tác dụng thực tiễn của hệ giải pháp đề xuất 147 3. Tiểu kết Chương 3 157 Kết luận và khuyến nghị 158 Danh mục công trình của tác giả liên quan đến đề tài 161 Danh mục tài liệu tham khảo 162 Phụ lục 172 2 DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT Ban chấp hành Trung ương BCHTW Bộ môn BM Cao đẳng Sư phạm CĐSP Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNH, HĐH Đại học ĐH Đại học Quốc gia ĐHQG Đại học Sư phạm ĐHSP Đại học và Cao đẳng ĐH&CĐ Đào tạo, bồi dưỡng ĐT, BD Đội ngũ giảng viên ĐNGV Đồng bằng sông Cửu Long ĐBSCL Giáo sư, Phó giáo sư GS, PGS Giảng viên GV Giáo dục đại học GDĐH Giáo dục và Đào tạo GD&ĐT Khoa học và Công nghệ KH&CN Khoa học - Kĩ thuật KH - KT Kinh tế - Xã hội KT - XH Quản lí giáo dục QLGD Nghiên cứu khoa học NCKH Nhà xuất bản NXB Phương pháp dạy học PPDH Sinh viên SV Xã hội chủ nghĩa XHCN 3 DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang Bảng 2.1 Qui mô SV các trường ĐH từ 2004 đến 2008 62 Bảng 2.2 Kết quả SV tốt nghiệp giai đoạn từ 2004 đến 2008 63 Bảng 2.3 Xếp loại học tập của SV giai đoạn 2004 đến 2008 64 Bảng 2.4 Thống kê các hoạt động NCKH từ 2004 đến 2008 67 Bảng 2.5 Thống kê số phiếu hỏi khảo sát phần thực trạng 73 Bảng 2.6 Thống kê cơ cấu tỉ lệ GV và cán bộ nhân viên 75 Bảng 2.7 Tình hình tăng qui mô GV và SV từ 2004 đến 2008 76 Bảng 2.8 Thống kê nhu cầu GV các trường ĐH năm 2008 77 Bảng 2.9 Thống kê cơ cấu ĐNGV theo nhóm ngành đào tạo 79 Bảng 2.10 Thống kê độ tuổi ĐNGV 80 Bảng 2.11 Thống kê nhận định chung về chất lượng ĐNGV 82 Bảng 2.12 Thống kê tỉ lệ học vị và học hàm của ĐNGV 83 Bảng 2.13 Thống kê ĐNGV theo thành phần chính trị chủ yếu 204 Bảng 2.14 Thống kê trình độ lí luận chính trị ĐNGV 204 Bảng 2.15 Thống kê trình độ ngoại ngữ của ĐNGV 205 Bảng 2.16 Thống kê trình độ tin học của ĐNGV 205 4 Bảng 2.17 Phẩm chất đạo đức và thái độ nghề nghiệp ĐNGV 206 Bảng 2.18 Kiến thức chuyên môn và kiến thức bổ trợ ĐNGV 206 Bảng 2.19 Đánh giá năng lực sư phạm ĐNGV 207 Bảng 2.20 Đánh giá năng lực nghiên cứu khoa học ĐNGV 208 Bảng 2.21 Năng lực cung ứng dịch vụ cho xã hội của ĐNGV 209 Bảng 2.22 Khả năng tự phát triển của ĐNGV 209 Bảng 2.23 Nhận định một số vấn đề về thực trạng ĐNGV 210 Bảng 2.24 Đánh giá hoạt động phát triển ĐNGV 92 Bảng 3.1 Qui hoạch nhu cầu GV từng trường ĐH vùng ĐBSCL 116 Bảng 3.2 Qui hoạch nhu cầu ĐNGV theo nhóm ngành đào tạo 117 Bảng 3.3 Dự báo qui mô SV cho từng trường ĐH 211 Bảng 3.4 Dự báo qui mô SV theo nhóm ngành đào tạo 211 Bảng 3.5 Đội ngũ có học vị khoa học ở ngoài trường ĐH 212 Bảng 3.6 Kết quả lượng hóa điểm số về tính cấp thiết 148 Bảng 3.7 Kết quả lượng hóa điểm số về tính khả thi 149 Bảng 3.8 Đánh giá của các nhóm đối tượng về tính cấp thiết 226 Bảng 3.9 Đánh giá của các nhóm đối tượng về tính khả thi 228 Bảng 3.10 Đánh giá về hiệu quả đổi mới PPDH của ĐNGV 154 5 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ STT Tên sơ đồ Trang Sơ đồ 1.1 Xác định phương tiện thực hiện quản lí nguồn nhân lực 25 Sơ đồ 1.2 Sơ đồ quản lí nguồn nhân lực của Leonard Nadle 37 Sơ đồ 1.3 Về xây dựng tổ chức biết học hỏi trong nhà trường 43 Sơ đồ 1.4 Xây dựng qui hoạch phát triển ĐNGV 44 Sơ đồ 1.5 Các bước tiếp cận nội dung phát triển ĐNGV 48 Sơ đồ 1.6 Các thành tố ảnh hưởng đến tính đồng thuận của ĐNGV 51 Sơ đồ 1.7 Mối liên hệ nhu cầu - nhân cách - cơ hội của ĐNGV 52 Sơ đồ 3.1 Cơ cấu tổ chức Ban điều phối chung mạng liên kết ĐNGV 114 Sơ đồ 3.2 Cơ chế hoạt động của mạng lưới liên kết ĐNGV 115 Sơ đồ 3.3 Qui trình tổ chức thực hiện mạng lưới liên kết ĐNGV 123 Sơ đồ 3.4 Những nội dung cơ bản về ĐT, BD GV vùng ĐBSCL 130 Sơ đồ 3.5 Các bước tổ chức hoạt động ĐT, BD ĐNGV 139 6 MỞ ĐẦU 1. LÍ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI Luận án này chúng tôi nghiên cứu vấn đề: “Phát triển đội ngũ giảng viên các trường đại học ở vùng ĐBSCL đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học”, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và yêu cầu về mặt lí luận.

Về mặt lí luâ ̣n Sự phát triển của kinh tế tri thức và quá trình toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ, đã làm thay đổi căn bản tư duy kinh tế, chính trị - xã hội trên phạm vi toàn thế giới theo xu hướng hội nhập cùng phát triển. Toàn cầu hóa cũng tạo ra những điều kiện thuận lợi thúc đẩy giao lưu, hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao và tiếp nhận công nghệ đào tạo tiên tiến giữa các trường ĐH trên thế giới. Một “thế giới phẳng” với những điều kiện thuận lợi hơn bao giờ hết cho phép các trường ĐH cung cấp, tìm kiếm, trao đổi, xử lí và sử dụng thông tin phục vụ giảng dạy, nghiên cứu. Trong quá trình thay đổi đó chiều đo nội tại của quốc tế hóa giáo dục là việc đổi mới chương trình giáo dục, PPDH, hoạt động nghiên cứu và hợp tác trong phạm vi của một nước nhằm hướng tới tính quốc tế và liên thông văn hóa trong GD&ĐT.

Còn chiều đo bên ngoài của quốc tế hóa giáo dục là sự dịch chuyển xuyên biên giới của bốn nhân tố cơ bản: người học, nhà giáo, chương trình và cơ sở giáo dục. Nghĩa là, quá trình quốc tế hóa giáo dục đã tác động mạnh mẽ đến sự phát triển GDĐH, tạo ra nhiều cơ hội và thách thức đối với các cơ sở đào tạo ĐH ở cả các nước phát triển cũng như các nước đang phát triển; tính cạnh tranh trong GDĐH, mà gốc rễ là cạnh tranh quốc tế về khoa học kĩ thuật trở nên rõ ràng và gay gắt hơn. Để có thể thích ứng với xu thế của toàn cầu hóa, sự phát triển của KH&CN và nền kinh tế tri thức, các trường ĐH phải không ngừng đổi mới theo một chiến lược nhất quán với tầm nhìn rộng. Đồng thời, tập trung xây dựng và phát triển năng lực cốt lõi và những năng lực phân biệt của ĐNGV để tạo lợi thế cạnh tranh bền vững, lâu dài; tăng cường đáp ứng nhu cầu KT - XH của quốc gia; lấy người học làm trung tâm trong quá trình đào tạo theo hướng cung cấp cho SV kiến thức phù hợp với thời đại và đòi hỏi của thị trường.