Luận án tiến sĩ: Thiết kế tình huống học tập đánh giá năng lực tính toán tiểu học

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH PHẠM THỊ KIM CHÂU THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG CÁC TÌNH HUỐNG HỌC TẬP HỖ TRỢ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC TÍNH TOÁN CỦA HỌC SINH CUỐI CẤP TIỂU HỌC QUA CÁC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGHỆ AN - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH PHẠM THỊ KIM CHÂU THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG CÁC TÌNH HUỐNG HỌC TẬP HỖ TRỢ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC TÍNH TOÁN CỦA HỌC SINH CUỐI CẤP TIỂU HỌC QUA CÁC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Toán Mã số: 9140111 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: 1. PHẠM XUÂN CHUNG NGHỆ AN - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả được nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kì công trình nào khác. Tác giả luận án Phạm Thị Kim Châu MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ DANH MỤC CÁC HÌNH DANH MỤC CÁC BẢNG MỞ ĐẦU.

Lí do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Những đóng góp của luận án. Những luận điểm đưa ra bảo vệ.

Cấu trúc của luận án. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN. Hoạt động trải nghiệm của học sinh cuối cấp tiểu học. Quan niệm hoạt động trải nghiệm của học sinh cuối cấp tiểu học.

Học qua trải nghiệm. Hoạt động tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học. Quan niệm hoạt động tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học. Hoạt động tính toán bên ngoài và bên trong của học sinh cuối cấp tiểu học.

Tri thức thúc đẩy hoạt động tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học. Năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học. Quan niệm năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học. Các thành tố năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học.

Các biểu hiện năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học. Tình huống học tập hỗ trợ đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm. Quan niệm tình huống học tập hỗ trợ đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm. Đặc trưng của tình huống học tập hỗ trợ đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm.

Cách sử dụng tình huống học tập hỗ trợ đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm. Phiếu trợ giúp. Đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm. Quan niệm đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm.

Phương pháp đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm. Công cụ đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm. Thực trạng việc thiết kế và sử dụng tình huống học tập hỗ trợ đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua các hoạt động trải nghiệm. Thực trạng nhận thức của giáo viên về quan niệm năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học.

Thực trạng nhận thức của giáo viên về các biểu hiện năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học. Thực trạng việc đổi mới đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học. Thực trạng việc sử dụng phương pháp và công cụ đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm trên tình huống học tập. Thực trạng việc thiết kế và sử dụng tình huống học tập hỗ trợ giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm.

Thực trạng năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học trong hoạt động tính toán. Kết luận chương 1. THIẾT KẾ VÀ THỬ NGHIỆM TÌNH HUỐNG HỌC TẬP HỖ TRỢ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC TÍNH TOÁN CỦA HỌC SINH CUỐI CẤP TIỂU HỌC QUA CÁC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM. Quy trình thiết kế tình huống học tập hỗ trợ đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm.

Đề xuất quy trình. Thiết kế một số tình huống học tập cụ thể hỗ trợ đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm. Quy trình thử nghiệm tình huống học tập nhằm khảo sát các hoạt động tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm. Căn cứ đề xuất quy trình.

Đề xuất quy trình. Thử nghiệm một số tình huống học tập cụ thể nhằm khảo sát các hoạt động tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm. Kết luận chương 2. SỬ DỤNG TÌNH HUỐNG HỌC TẬP HỖ TRỢ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC TÍNH TOÁN CỦA HỌC SINH CUỐI CẤP TIỂU HỌC QUA CÁC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM.

Quy trình sử dụng tình huống học tập hỗ trợ đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học. Sử dụng các tình huống học tập cụ thể hỗ trợ đánh giá năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học. Sử dụng tình huống học tập phân số trên mô hình. Sử dụng tình huống học tập đếm số tam giác.

Sử dụng tình huống học tập tính diện tích tam giác. Sử dụng tình huống học tập chia bánh. Sử dụng tình huống học tập bán vải. Định hướng cải thiện năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học qua hoạt động trải nghiệm trên tình huống học tập.

Định hướng cải thiện năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học trong hoạt động thiết kế tình huống học tập của giáo viên. Định hướng cải thiện năng lực tính toán của học sinh cuối cấp tiểu học trong hoạt động dạy học. Kết luận chương 3. 143 NHỮNG CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

144 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 145 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN Viết tắt Viết đầy đủ CNTT Công nghệ thông tin ĐG Đánh giá GDĐT Giáo dục và đào tạo GDPT Giáo dục phổ thông GQVĐ Giải quyết vấn đề GV Giáo viên HS Học sinh HS1 Học sinh 1 HS2 Học sinh 2 HS3 Học sinh 3 HS4 Học sinh 4 HSCCTH Học sinh cuối cấp tiểu học KHGD Khoa học giáo dục NL Năng lực NLTT Năng lực tính toán PL Phụ lục THCS Trung học cơ sở THHT Tình huống học tập THPT Trung học phổ thông Tr Trang DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1. Quy trình biến đổi vấn đề. Quá trình mô hình hoá toán học.

Quy trình thiết kế THHT. Quy trình nghiên cứu bài học. Quy trình thử nghiệm THHT. Quy trình sử dụng THHT hỗ trợ đánh giá NLTT của HSCCTH.

102 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Đưa vườn rau về một góc miếng đất. Khảo sát các trường hợp đặc biệt. Cắt, ghép để tính diện tích hình thang.

Chuyển đổi hình thức đối tượng để quy lạ về quen. Vẽ hình tròn vào dãy hình. Chia một tam giác thành hai tam giác có diện tích bằng nhau. Thực hiện phép chia với số bị chia có chữ số 0.

Vẽ tam giác theo số đo cho sẵn. Bảy số tự nhiên liên tiếp. Ốp gạch bờ tường. Tính giá trị biểu thức.

Đếm số hình tròn. Tính nhanh giá trị biểu thức. Tính toán diện tích mỗi tờ giấy. Tính toán số cây hai bên đường.

Mô hình số cây trên một đoạn đường. Liệt kê các tam giác. Thực hiện phép chia hai số có tận cùng là các chữ số 0. Giải thích phép nhân phân số.

Các mô hình dùng để gấp hoặc vẽ, tô màu, tìm tổng nhanh. Sản phẩm thao tác trên mô hình. Dãy hình tháp tam giác. Mô hình diện tích các tam giác.

Các phương án tính toán chia 03 hình cho 04 bạn. Sản phẩm phân số trên mô hình. Nhóm 1 lớp Bốn/4 Trường Lê Văn Tám với THHT phân số trên mô hình. Nhóm 2 lớp Bốn/4 Trường Lê Văn Tám với THHT phân số trên mô hình.

Nhóm 3 lớp Bốn/4 Trường Lê Văn Tám với THHT phân số trên mô hình. Nhóm 1 lớp Bốn/2 Trường Chu Văn An với THHT phân số trên mô hình. Nhóm 2 lớp Bốn/2 Trường Chu Văn An với THHT phân số trên mô hình. Nhóm 3 lớp Bốn/2 Trường Chu Văn An với THHT phân số trên mô hình.

HS lớp Bốn/4 Trường Lê Văn Tám với THHT số tam giác. HS lớp Năm/1 Trường Lê Văn Tám với THHT diện tích tam giác. Nhóm 1 lớp Năm/3 Trường Lê Quý Đôn với THHT diện tích tam giác. Nhóm 2 lớp Năm/3 Trường Lê Quý Đôn với THHT diện tích tam giác.

Nhóm 3 lớp Năm/3 Trường Lê Quý Đôn với THHT diện tích tam giác. HS lớp Bốn/4 Trường Lê Văn Tám với THHT chia bánh. Nhóm 1 lớp Bốn/4 Trường Lê Văn Tám với THHT bán vải. Nhóm 3 lớp Bốn/4 Trường Lê Văn Tám với THHT bán vải.

Nhóm 2 lớp Bốn/4 Trường Lê Văn Tám với THHT bán vải. Nhóm 1, nhóm 4 lớp Bốn/2 Trường Lê Quý Đôn với THHT bán vải. Nhóm 2 lớp Bốn/2 Trường Lê Quý Đôn với THHT bán vải. Nhóm 3 lớp Bốn/2 Trường Lê Quý Đôn với THHT bán vải.

HS Lê Thuý Vy với THHT phân số trên mô hình. HS Lương Thảo Nguyên với THHT phân số trên mô hình. HS Huỳnh Nhật Yến Vy với THHT đếm số tam giác. HS Phạm Hà Minh Anh với THHT đếm số tam giác.

HS Dương Nguyễn Ánh Ngọc với THHT tính diện tích tam giác. HS Nguyễn Hoàng Tuấn Bảo với THHT tính diện tích tam giác. HS Hồ Như Phượng với THHT chia bánh. HS Lê Thiên Mỹ với THHT chia bánh.

HS Lê Trần Hồng Ngọc với THHT bán vải. HS Trịnh Minh Hà với THHT bán vải. 132 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Bảng quan sát hành vi sử dụng các phép tính, công thức, quy tắc, quy trình.

Bảng quan sát hành vi sử dụng công cụ toán .