Luận án tiến sĩ: Cấu trúc năng lực đánh giá giáo dục của giáo viên tiểu học - Đỗ Thị Hướng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐỖ THỊ HƢỚNG CẤU TRÚC NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC CỦA GIÁO VIÊN TIỂU HỌC LUẬN ÁN TIẾN SĨ ĐO LƢỜNG ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC Mã số: 9 14 01 15 HÀ NỘI – 2020 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐỖ THỊ HƢỚNG CẤU TRÚC NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC CỦA GIÁO VIÊN TIỂU HỌC LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: ĐO LƢỜNG ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC Mã số: 9 14 01 15 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. TS Nguyễn Công Khanh 2. TS Lê Thị Thu Hiền HÀ NỘI – 2020 2 LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn PGS.TS Nguyễn Công Khanh và PGS.TS Lê Thị Thu Hiền, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn, tƣ vấn, hỗ trợ tác giả trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tác giả xin cảm ơn trƣờng Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội, đặc biệt là khoa Quản trị chất lƣợng, đã giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và hoàn thành luận án.

Tác giả xin chân thành cảm ơn các thầy cô là những chuyên gia trong lĩnh vực đo lƣờng đánh giá, các Sở Giáo dục & Đào tạo, các trƣờng Tiểu học và các thầy/cô là giáo viên tiểu học tại các trƣờng tác giả khảo sát đã tạo điều kiện thuận lợi, hợp tác để tác giả hoàn thành đợt khảo sát đạt kết quả tốt nhất. Tác giả xin chân thành cảm ơn sự động viên, giúp đỡ và ủng hộ nhiệt tình của gia đình, ngƣời thân, bạn bè, đồng nghiệp trong trong thời gian tác giả thực hiện luận án. Hà Nội, ngày 20 tháng 5 năm 2020 Tác giả luận án ĐỖ THỊ HƢỚNG i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án với tiêu đề Cấu trúc năng lực đánh giá giáo dục của giáo viên tiểu học hoàn toàn là kết quả của chính bản thân tôi và chƣa đƣợc công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào của ngƣời khác. Trong quá trình thực hiện luận án, tôi đã thực hiện nghiêm túc các quy tắc đạo đức nghiên cứu.

Các kết quả trình bày trong luận án là sản phẩm nghiên cứu, khảo sát của tôi. Tất cả các tài liệu tham khảo sử dụng trong luận án đều đƣợc trích dẫn tƣờng minh, theo đúng quy định. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính trung thực của số liệu và các nội dung khác trong luận án của mình. Hà Nội, ngày 20 tháng 5 năm 2020 Tác giả luận án ĐỖ THỊ HƢỚNG ii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN.

i LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC CÁC BẢNG.

vii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ. xi MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu.

Đối tƣợng, khách thể và phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Những luận điểm cần bảo vệ. Phƣơng pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu của luận án.

8 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẤU TRÚC NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC CỦA GIÁO VIÊN TIỂU 9 HỌC.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề.1 Đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học sinh.2 Cấu trúc năng lực đánh giá giáo dục của giáo viên.3 Các yếu tố ảnh hƣởng đến năng lực đánh giá giáo dục.2 Các yếu tố ảnh hƣởng đến năng lực đánh giá giáo dục của giáo 41 viên tiểu học.3 Quy định của một số nƣớc trên thế giới về năng lực đánh giá 44 giáo dục của giáo viên.4 Những quy định chung và quy định về năng lực đánh giá giáo 46 dục ở Việt Nam.5 Yêu cầu khi đánh giá học sinh tiểu học.6 Đề xuất cấu trúc năng lực đánh giá giáo dục cho giáo viên tiểu 54 học ở Việt Nam.7 Vận dụng lý thuyết hệ thống.8 Khung lý thuyết nghiên cứu. 61 CHƢƠNG 2: THIẾT KẾ VÀ KHẢO NGHIỆM CẤU TRÚC NĂNG 64 LỰC ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC CỦA GIÁO VIÊN TIỂU HỌC.1 Thiết kế nghiên cứu.1 Quy trình tổ chức nghiên cứu.2 Phỏng vấn bán cấu trúc lần 1 .3 Thao tác hoá khái niệm.4 Xây dựng bộ công cụ.2 Thử nghiệm và hoàn chỉnh bộ công cụ khảo sát.1 Thử nghiệm lần 1.2 Thử nghiệm lần 2.3 Điều tra chính thức.1 Chọn mẫu khảo sát.2 Độ tin cậy của công cụ khảo sát.3 Phỏng vấn bán cấu trúc lần 2.4 Quan sát giờ giảng của giáo viên tiểu học. 84 CHƢƠNG 3: ĐÁNH GIÁ CẤU TRÚC NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ 86 GIÁO DỤC CỦA GV TIỂU HỌC QUA THỰC TIỄN.1 Mối quan hệ giữa các năng lực thành phần của năng lực đánh giá 86 giáo dục.1 Tƣơng quan giữa các năng lực thành phần với năng lực đánh 86 giá giáo dục.2 Vai trò của các năng lực thành phần trong cấu trúc năng lực 87 đánh giá giáo dục.3 Tƣơng quan giữa các item với các năng lực thành phần.2 Thực trạng năng lực đánh giá giáo dục của giáo viên tiểu học.1 Thực trạng năng lực lập kế hoạch đánh giá.2 Thực trạng năng lực xây dựng công cụ đánh giá.3 Thực trạng năng lực triển khai thực hiện đánh giá.4 Thực trạng năng lực sử dụng kết quả đánh giá.5 Thực trạng năng lực phản hồi kết quả đánh giá.6 Thực trạng năng lực tự học và nghiên cứu về đánh giá giáo dục 114 3.3 Các yếu tố ảnh hƣởng đến năng lực đánh giá giáo dục.1 Nhóm các yếu tố ảnh hƣởng liên quan đến hồ sơ cá nhân của 118 giáo viên tiểu học.2 Nhóm các yếu tố ảnh hƣởng liên quan đến cá nhân giáo viên 124 tiểu học và môi trƣờng giáo dục.4 Nhận định về kết quả nghiên cứu của luận án.5 Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực đánh giá giáo dục cho giáo 127 viên tiểu học.1 Xây dựng thang đo năng lực đánh giá giáo dục rút gọn.2 Xây dựng bảng hỏi các yếu tố ảnh hƣởng đến năng lực đánh 132 giá giáo dục của giáo viên tiểu học rút gọn.3 Xây dựng các mức độ năng lực đánh giá giáo dục cho giáo viên 135 tiểu học.4 Hƣớng dẫn sử dụng công cụ tự đánh giá năng lực đánh giá giáo 137 dục cho giáo viên tiểu học. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.

Hạn chế và hƣớng nghiên cứu tiếp theo. 147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN 148 QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. TÀI LIỆU THAM KHẢO. 163 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nội dung ĐG Đánh giá ĐGGD Đánh giá giáo dục GD & ĐT Giáo dục và Đào tạo GV Giáo viên GVTH Giáo viên tiểu học HS Học sinh VN Việt Nam vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1 Mô hình phát triển GV chuyên nghiệp.2 Tổng hợp nghiên cứu đề xuất khung năng lực ĐGGD ở VN.3 Tóm tắt các tiêu chuẩn quy định về trình độ kiểm tra ĐGGD 44 của GV ở Hoa Kỳ.4 Tóm tắt các nguyên tắc thực hành đánh giá HS trong lớp học 45 của Canada.5 Nhiệm vụ đánh giá HS của GVTH thông qua Thông tƣ 22.6 Đề xuất các năng lực thành phần trong cấu trúc năng lực 55 ĐGGD.7 Nội hàm các năng lực thành phần.1 Xây dựng tiêu chí, chỉ báo từng năng lực thành phần của 68 năng lực ĐGGD.2 Xây dựng tiêu chí, chỉ báo cho nhóm các yếu tố ảnh hƣởng 75 liên quan đến cá nhân GVTH và môi trƣờng giáo dục.3 Hệ số Cronback’s Alpha năng lực ĐGGD của GVTH thử 80 nghiệm lần 2.4 Hệ số Cronback’s Alpha bảng hỏi các yếu tố ảnh hƣởng đến 80 năng lực ĐGGD của GVTH thử nghiệm lần 2.5 Kết quả phân tích nhân tố EFA thang đo năng lực ĐGGD lần 2 81 Bảng 2.6 Thống kê số lƣợng mẫu trong nghiên cứu chính thức .7 Hệ số Cronback Alpha của thang đo ĐGGD.8 Hệ số Cronback Alpha của bảng hỏi các yếu tố ảnh hƣởng 83 đến năng lực ĐGGD của GVTH.1 Ma trận hệ số tƣơng quan giữa 6 năng lực thành phần với 87 năng lực ĐGGD.2 Mức độ phù hợp của mô hình và tầm quan trọng của các biến 88 Bảng 3.3 Kết quả phân tích nhân tố khám phá với năng lực lập kế 89 hoạch đánh giá.4 Kết quả phân tích nhân tố khám phá với năng lực xây dựng 90 công cụ đánh giá.5 Kết quả phân tích nhân tố khám phá với năng lực triển khai 91 thực hiện đánh giá.6 Kết quả phân tích nhân tố khám phá với năng lực sử dụng 92 kết quả đánh giá.7 Kết quảphân tích nhân tố khám phá với năng lực phản hồi 93 kết quả đánh giá.8 Kết quả phân tích nhân tố khám phá với năng lực tự học và 94 nghiên cứu ĐGGD.9 Kết quả phân tích nhân tố khám phá của thang đo năng lực 95 ĐGGD.10 Quy ƣớc tính các nhóm điểm.11 Phân loại năng lực lập kế hoạch đánh giá của GVTH theo 102 khu vực điểm.12 Phân loại năng lực xây dựng công cụ đánh giá của GVTH 104 theo khu vực điểm.13 Phân loại năng lực triển khai thực hiện đánh giá của GVTH 107 theo các khu vực điểm.14 Phân loại năng lực sử dụng kết quả đánh giá của GVTH 110 theo các khu vực điểm.15 Phân loại năng lực phản hồi kết quả đánh giá của GVTH 113 theo các khu vực điểm.16 Phân loại năng lực tự học và nghiên cứu ĐGGD của GVTH 115 theo các khu vực điểm.17 So sánh sự khác biệt điểm trung bình về năng lực ĐGGD 118 của GVTH theo vị trí, nhiệm vụ.18 So sánh sự khác biệt điểm trung bình về năng lực ĐGGD 119 của GVTH theo trình độ đào tạo.19 So sánh sự khác biệt điểm trung bình về năng lực ĐGGD 119 của GVTH theo số năm dạy học.20 So sánh sự khác biệt điểm trung bình về năng lực ĐGGD 120 của GVTH về tập huấn, bồi dƣỡng.21 So sánh sự khác biệt điểm trung bình về năng lực ĐGGD 121 của GVTH ở khu vực thành phố, nông thôn và miền núi.22 So sánh sự khác biệt điểm trung bình về năng lực ĐGGD 121 của GV các trƣờng tiểu học trong từng tỉnh/thành phố .23 So sánh sự khác biệt điểm trung bình năng lực ĐGGD của 123 GVTH giữa trƣờng công lập và tƣ thục.24 Ma trận hệ số tƣơng quan giữa 4 yếu tố ảnh hƣởng với năng 124 lực ĐGGD của GVTH.25 Mức độ phù hợp của mô hình và tầm quan trọng của các 125 biến.26 Mức độ phù hợp của mô hình và tầm quan trọng của các 128 biến trong thang đo năng lực lập kế hoạch đánh giá.27 Mức độ phù hợp của mô hình và tầm quan trọng của các 128 biến trong thang đo năng lực xây dựng công cụ đánh giá.28 Mức độ phù hợp của mô hình và tầm quan trọng của các 129 biến trong thang đo năng lực triển khai thực hiện đánh giá.29 Mức độ phù hợp của mô hình và tầm quan trọng của các 130 biến trong thang đo năng lực sử dụng kết quả đánh giá.