Nghiên cứu sự thích ứng của trẻ 5-6 tuổi khi chuẩn bị vào trường phổ thông - Luận án TS

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HOC XA HOI VU THI KIEU TRANG NGHIEN CUU SU THICH UNG CUA TRE 5-6 TUOI TRONG CAC HOAT DONG CHUAN BI DEN TRUONG PHO THONG Chuyên ngành: Tâm lí học chuyên ngành Mã số: 60. 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Thu Hương Hà Nội, 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các dữ liệu và kết quả trong luận án là trung thực, chưa từng có ai công bố trong bất kỳ nghiên cứu nảo Tác giả của luận án Vũ Thị Kiều Trang. MUC LUC MỞ ĐẦU.

1 CHUONG 1: TONG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CUU VE SỰ THÍCH UNG CUA TRE 5-6 TUOI TRONG CAC HOAT DONG CHUAN BI DEN TRUONG PHO THONG 1. Những nghiên cứu về thích ứng của con người nói chung 1. Những nghiên cứu về hoạt động chuẩn bị cho trẻ 5-6 tuôi đến trường phô thông 15 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU VE SU THÍCH ỨNG CỦA TRẺ 5-6 TUỔI TRONG CÁC HOẠT ĐỘNG CHUẢN BỊ ĐẾN TRƯỜNG 3:09:00) 0007775. Lý luận về sự thích ứng của trẻ 5-6 tuổi trong các hoạt động chuẩn bị đến .23 trường phổ thông 2.

Hoạt động chuẩn bị cho trẻ 5-6 tuổi đến trường phổ thông 2. Thích ứng của trẻ 5-6 tuôi trong các hoạt động chuẩn bị đến trường phổ thông. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự thích ứng của trẻ 5-6 tuôi trong các hoạt động chuẩn bị đến trường phổ thông .---¿- 2+ +¿2++2+++EE+++EEE+eExxrerxxrrrxrrrrrrcee 58 CHUONG 3: TỎ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổ chức nghiên cứu.--¿-+©+++2++++E+++2E++tSEE+tEEE+EEEEEEEErEEEkrrrkrrrrkrrrrkrree 63 3.

Phương pháp nghiÊn CỨU. ¿(6 << 1S 91 1E E121 1 1121 1 H101 HT HT gưy 68 CHƯƠNG 4: KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU THUC TIEN VE SỰ THÍCH ỨNG CUA TRE 5-6 TUOI TRONG CAC HOAT DONG CHUAN BI DEN TRƯỜNG PHÔ THÔNG. Thực trạng thích ứng của trẻ 5-6 tuổi trong các hoạt động chuẩn bị đến trường D1101. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự thích ứng của trẻ 5-6 trong các hoạt động chuẩn bị đến trường phổ thông.

Các biện pháp tác động. ----- «Làng TH nghiệt 130 4. Phân tích trường hợp điên hình.---2: 2 ©+++2c++eczxrerzxrcrxs 131 KET LUAN VA KIEN NGHI „147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỎ. 151 DANH MUC CAC BANG BIEU Bang 2.

Các tiêu chí đánh giá sự thích Ứng. Phân bố khách thê và địa bàn nghiên CUU. Trình độ nghề nghiệp của cha mẹ và hoàn cảnh gia đình của trẻ 5-6 tuôi. Các giai đoạn nghién ctu 1uan ane.

eee 6+ + #EEsererrkrkrkrrke 67 Bảng 3. Độ tin cậy của bảng hỏi 1B dành cho giáo viên mầm non. Đánh giá các biểu hiện thích ứng ở trẻ 5-6 tuổi của giáo viên. Độ tin cậy của bảng hỏi 1B dành cho giáo viên.

Độ tin cậy của bảng hỏi dành cho phụ huynh. Mức độ thích ứng của trẻ 5-6 tuổi trong các hoạt động chuẩn bị đến trường PT. ác 1k TH TH TH TH TT HT TH TT TH TH TT TH ngờ 89 Bảng 4. Đánh giá của giáo viên về biểu hiện thích ứng của trẻ 5-6 tudi trong các hoạt động chuẩn bị đến truOng PT pm.

Biểu hiện thích ứng về mặt nhận thức của trẻ 5-6 tuổi trong các hoạt động chuẩn bị đến trường PT. Biểu hiện thích ứng về mặt nhận thức của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động CHO. Biểu hiện thích ứng về mặt nhận thức của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động học SH TH TT TT TT TT HH HT TT TT TT TT TT TH TH T111 T114 TT TT Tnhh 99 Bảng 4. Biểu hiện thích ứng về nhận thức của trẻ 5-6 tuổi trong sinh hoạt hàng 0 ốốốốốố.

Biéu hiện thích ứng về mặt cảm xúc của trẻ 5-6 tuôi trong các hoạt động chuẩn bị đến trường PT. Biểu hiện thích ứng về cảm xúc của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động chơi. Biểu hiện thích ứng về cảm xúc của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động học. Biểu hiện thích ứng về cảm xúc của trẻ 5-6 tuổi trong sinh hoạt hàng Bảng 4.

Biểu hiện thích ứng về mặt hành vi của trẻ 5-6 tuôi trong các hoạt động chuẩn bị đến trường PT. Biểu hiện thích ứng về hành vi của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động chơi. Biểu hiện thích ứng về hành vi của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động học. Biểu hiện thích ứng về hành vi của trẻ 5-6 tuổi trong sinh hoạt hàng Bảng 4.

So sánh sự khác biệt về các biểu hiện thích ứng giữa trẻ ở thành thị và H030 01. Biểu hiện thích ứng của trẻ 5-6 tuổi trong các hoạt động chuẩn bị đến trường phô thông thời điểm đầu năm học. Tương quan giữa 4 yếu tố ảnh hưởng và các biểu hiện thích ứng. Ảnh hưởng của các yếu tô đơn nhất và hỗn hợp đến sự thích ứng chung 125 Bảng: 4.

Ảnh hưởng của các yếu tố độc lập và hỗn hợp đến từng biêu hiện thích 0. Danh mục các bài tập tác động cho N. Danh mục các bài tập tác động cho H. Danh mục các bài tập tác động cho H.--5ccc«ccerkeerercer 143 DANH MỤC SƠ ĐÒ, ĐÒ THỊ Đồ thị 3.

Sự phân bố điểm thích ứng chung của trẻ 5-6 tuổi trong các hoạt động chuẩn bị đến trường phổ thông .----2¿+¿©++£2+++EE+++EE+++EEEverkrrrrxerrrrrcee 72 Đồ thị 4. Kết quả đánh giá của giáo viên và phụ huynh về các biểu hiện thích ứng của trẻ 5-6 tuổi. HH rêu 95 Đồ thị 4. Sự biến đổi các biểu hiện thích ứng của trẻ 5-6 tuổi trong các hoạt động chuẩn bị đến trường phô thông thời điểm đầu năm học.1: Mối tương quan giữa các biểu hiện thích ứng của trẻ Sơ đồ 4.2: Mối tương quan giữa các yếu tố ảnh hưởng đến sự thích ứng của trẻ.

So sánh điểm số trên từng biểu hiện thích ứng của 3 trường hợp. 145 DANH MỤC CÁC CHU VIET TAT DLC Độ lệch chuẩn DTB Diém trung binh MD Mức độ PT Phô thông TB Trung bình TD Téng diém MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài 1. Trước cuộc sống xã hội đang vận động và biến đổi không ngừng như hiện nay, để tồn tại và phát triển được, mỗi con người cần phải có sự thích ứng tốt.

Ở mọi cá nhân, mọi lứa tuổi khác nhau, có khả năng thâm nhập vào các điều kiện hoạt động, biết nắm bắt, thay đổi cho phù hợp với những quy tắc và yêu cầu của hoạt động nghĩa là phải có sự thích ứng với hoạt động. Như vậy, thích ứng là một trong những điều kiện để con người tham gia vào đời sống xã hội đầy biến động một cách có hiệu quả. Do vậy, việc nghiên cứu sự thích ứng là một trong những vấn đề mà tâm lý học ứng dụng rất quan tâm. Nhiều công trình nghiên cứu tâm lý học trước đây đã cho thấy, sự thích ứng, ngoải việc giúp cho mọi công việc đạt hiệu quả cao hơn, tăng năng suất lao động xã hội còn giúp giảm stress và góp phần tích cực vào quá trình phát triển nhân cách con người.

Sự thích ứng chỉ xuất hiện khi con người gặp phải môi trường, hoàn cảnh sống mới hoặc xuất hiện những trở ngại, khó khăn trong cuộc sống đòi hỏi con người phải vượt qua. Khi các cá nhân có được sự thích ứng với môi trường sống mới họ sẽ tồn tại và phát triển trong môi trường đó. Theo nghiên cứu của J.Piaget [53], đặc trưng của cả hoạt động sinh học và hoạt động tâm lý là tổ chức kinh nghiệm nhằm tạo ra sự thích nghỉ giữa cơ thể với môi trường. Ông cũng định nghĩa “thích nghỉ là sự thay đổi hoặc sửa lại cho hợp với một sơ đồ, một ý tưởng hay một quan niệm hiện có để theo một kiến thức mới” và ông tin rằng trẻ em học bằng cách tự sửa cho hợp với hoàn cảnh, để tồn tại và phát triên bao gồm đồng hoá và điều ứng [11, tr.

Thật vậy, trẻ em nói chung và trẻ 5 - 6 tuổi nói riêng là một thành phần trong nhóm xã hội yếu thế. Trẻ non nớt về thê chất, yêu đuối vé tinh than va dé dang gap phải những khó khăn, trở ngại, những nguy hiểm trong cuộc sống. Trong khi đó, trẻ càng nhỏ thì tốc độ phát triên cả về thé chat, tam ly càng rõ rệt và nhanh chóng. Đặc biệt, 6 tuổi là thời điểm trẻ chuyển qua một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời đó là việc vào học ở trường phổ thông.

Trẻ bước vào một môi trường xã hội mới, với những hoạt động mới. Chính vì vậy, việc trẻ 5-6 tuổi có được sự thích ứng nhằm vượt qua những khó khăn, sự yếu thế của bản thân để hòa nhập, ton tại và phát triển trong môi trường xã hội mới là một điều hết sức quan trọng. Chuẩn bị cho trẻ 5-6 tuổi vào học ở trường phổ thông được các bậc cha mẹ và nhà trường hết sức quan tâm. Đề án phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ mầm non 5 tuổi giai đoạn 2010 - 2015 của Bộ giáo dục và đào tạo đã ban hành và đi vào thực tiễn với mục tiêu: chuẩn bị tốt về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thâm mỹ, tiếng Việt và tâm lý sẵn sàng đi học, bảo đảm chất lượng để trẻ em vào lớp 1 [60].

Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay, vẫn còn có bậc cha mẹ quan niệm rằng chuẩn bị cho trẻ vào lớp I chủ yếu là dạy cho các cháu biết đọc, biết viết, biết làm vài phép tính. Quan niệm đó dẫn đến tình trạng “nhồi nhét” kiến thức, cho trẻ 5 tuổi học trước kiến thức lớp 1, gây ra áp lực học tập khiến trẻ so di hoc. Bên cạnh đó, nhiều trẻ em do không được chuẩn bị chu đáo các điều kiện cần thiết cho hoạt động học tập, nên khi bước vào lớp l trẻ gặp nhiều khó khăn, bỡ ngỡ, khó thích ứng với cuộc sống và hoạt động mới ở trường phổ thông [1]. Những khó khăn tâm lý mà trẻ đầu lớp I thường gặp phải đó là: khó khăn trong việc thực hiện nề nếp sinh hoạt và học tập, sự tự chủ khi chuyên trạng thái từ học sang chơi và ngược lại.

Do đó, giúp trẻ có được một tâm thế sẵn sảng, một hành trang đầy đủ về mặt kiến thức để có thể thích ứng nhanh nhất với hành trình mới này cần đến sự chuẩn bị công phu, tỷ mỷ của cha mẹ, cô giáo và những nhà nghiên cứu. Trong thực tế, có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu về sự thích ứng của trẻ khi bước vào học lớp I [45], hay những khó khăn tâm ly của trẻ khi học ở lớp I [21], những nội dung chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 [64]. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào về sự thích ứng của trẻ 5-6 tuổi trong các hoạt động chuẩn bị đến trường phô thông.