Luận án tiến sĩ quản lý phát triển năng lực giáo viên mẫu giáo theo tiếp cận kĩ

Nghiên cứu nhằm làm rõ cơ sở khoa học của quản lý phát triển năng lực giáo viên mẫu giáo theo tiếp cận kĩ năng nghề. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quá trình đào tạo và bồi dưỡng giáo viên mầm non. Nghiên cứu khảo sát thực trạng tại các trường sư phạm và cơ sở giáo dục mầm non. Khách thể nghiên cứu là quản lý phát triển năng lực giáo viên mẫu giáo. Đối tượng nghiên cứu là các biện pháp quản lý phát triển năng lực theo tiếp cận kĩ năng nghề. Nghiên cứu đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý đào tạo bồi dưỡng giáo viên. Kết quả nghiên cứu phục vụ đổi mới chương trình giáo dục mầm non.

Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu tổng hợp và phân tích tài liệu. Phương pháp khảo sát thực trạng được áp dụng rộng rãi. Phỏng vấn chuyên gia giúp thu thập ý kiến sâu về năng lực sư phạm giáo viên mầm non. Quan sát hoạt động dạy học trong trường mầm non đánh giá năng lực thực tế. Phương pháp so sánh đối chiếu tiêu chuẩn năng lực giáo viên giữa các nước. Thống kê số liệu xử lý kết quả khảo sát đánh giá năng lực giáo viên. Nghiên cứu thực nghiệm kiểm chứng hiệu quả các biện pháp quản lý đề xuất. Phương pháp hệ thống đảm bảo tính khoa học và toàn diện của nghiên cứu.

Luận án làm sáng tỏ lý luận về quản lý phát triển năng lực giáo viên mẫu giáo theo tiếp cận kĩ năng nghề. Đóng góp mới là xây dựng hệ thống tiêu chuẩn năng lực giáo viên dựa trên kĩ năng nghề. Đề tài đề xuất mô hình quản lý đào tạo bồi dưỡng giáo viên mầm non hiệu quả. Ý nghĩa thực tiễn là cung cấp công cụ đánh giá năng lực giáo viên khách quan. Kết quả nghiên cứu áp dụng trong quản lý nhà trường mầm non. Giải pháp đề xuất giúp phát triển đội ngũ giáo viên mẫu giáo bền vững. Nghiên cứu góp phần đổi mới chương trình giáo dục mầm non theo hướng hiện đại.

Kĩ năng nghề là khả năng thực hiện thành thạo các thao tác hành động trong công việc. Năng lực giáo viên mầm non bao gồm kiến thức, kĩ năng và thái độ nghề nghiệp. Kĩ năng nghề giáo viên mẫu giáo gồm kĩ năng tổ chức hoạt động, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng quan sát đánh giá trẻ. Năng lực chuyên môn giáo viên mầm non đòi hỏi sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Phát triển năng lực giáo viên là quá trình liên tục, có kế hoạch. Quản lý phát triển năng lực giáo viên cần xác định rõ nội dung từng kĩ năng. Tiêu chuẩn năng lực giáo viên là cơ sở đánh giá và bồi dưỡng. Kĩ năng nghề quyết định chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ.

Lý thuyết hoạt động của A.N. Leontiev giải thích cơ chế hình thành kĩ năng nghề. Hoạt động gồm ba cấp: hoạt động, hành động và thao tác. Quản lý phát triển năng lực giáo viên dựa trên nguyên tắc lấy hoạt động làm trung tâm. Lý thuyết hệ thống của L. Von Bertalanffy đảm bảo tính toàn diện trong quản lý. Quan điểm hành vi nhấn mạnh mối quan hệ giữa quản lý và hiệu quả công việc. Quản lý đào tạo bồi dưỡng giáo viên cần áp dụng đồng bộ nhiều lý thuyết. Các lý thuyết hỗ trợ xây dựng mô hình phát triển năng lực sư phạm giáo viên mầm non. Cơ sở lý luận đảm bảo tính khoa học cho đề xuất giải pháp thực tiễn.

Đổi mới giáo dục mầm non đòi hỏi giáo viên có năng lực sư phạm toàn diện. Chương trình giáo dục mầm non mới yêu cầu giáo viên tổ chức hoạt động lấy trẻ làm trung tâm. Năng lực chuyên môn giáo viên mầm non cần đáp ứng chuẩn chương trình đào tạo. Giáo viên mẫu giáo phải có kĩ năng xây dựng môi trường giáo dục an toàn. Đánh giá năng lực giáo viên phải gắn với tiêu chuẩn nghề nghiệp quốc tế. Bồi dưỡng thường xuyên giáo viên mầm non cập nhật phương pháp dạy học mới. Quản lý nhà trường mầm non phải tạo điều kiện cho giáo viên phát triển. Phát triển đội ngũ giáo viên mẫu giáo là nhiệm vụ cấp bách của ngành giáo dục.

Chương trình đào tạo giáo viên mầm non chưa cập nhật theo yêu cầu đổi mới. Nội dung đào tạo nặng lý thuyết, nhẹ thực hành kĩ năng nghề. Phương pháp dạy học trong trường sư phạm còn truyền thống, thiếu sáng tạo. Quản lý đào tạo bồi dưỡng giáo viên chưa gắn với nhu cầu thực tế. Sinh viên sư phạm thiếu cơ hội thực tập tại trường mầm non chất lượng. Đánh giá kết quả học tập chưa trọng số vào năng lực hành nghề. Tiêu chuẩn năng lực giáo viên trong đào tạo chưa rõ ràng, cụ thể. Năng lực chuyên môn giáo viên mầm non sau tốt nghiệp còn hạn chế nhiều mặt. Quản lý chương trình đào tạo cần đổi mới căn bản theo hướng thực hành.

Bồi dưỡng thường xuyên giáo viên mầm non chưa đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực. Nội dung bồi dưỡng thiếu tính thực tiễn, chưa gắn với kĩ năng nghề cụ thể. Hình thức bồi dưỡng chủ yếu là tập trung, chưa đa dạng hóa phương thức. Quản lý đào tạo bồi dưỡng giáo viên thiếu kế hoạch dài hạn và hệ thống. Đánh giá năng lực giáo viên sau bồi dưỡng chưa được quan tâm đúng mức. Giáo viên mẫu giáo thiếu động lực tham gia bồi dưỡng thường xuyên. Nguồn lực cho bồi dưỡng giáo viên mầm non còn hạn chế về kinh phí và giảng viên. Quản lý nhà trường mầm non chưa tạo điều kiện cho giáo viên học tập nâng cao. Phát triển đội ngũ giáo viên mẫu giáo cần giải pháp bồi dưỡng hiệu quả hơn.

Nguyên nhân khách quan là cơ chế chính sách chưa đồng bộ cho phát triển năng lực giáo viên. Nguồn lực đầu tư cho đào tạo bồi dưỡng giáo viên mầm non còn hạn chế. Chương trình giáo dục mầm non thay đổi nhanh, đào tạo chưa theo kịp. Nguyên nhân chủ quan là nhận thức về tiếp cận kĩ năng nghề chưa đầy đủ. Quản lý nhà trường mầm non thiếu năng lực tổ chức đánh giá năng lực giáo viên. Đội ngũ giảng viên sư phạm thiếu kinh nghiệm thực tiễn tại trường mầm non. Cơ chế phối hợp giữa cơ sở đào tạo và trường mầm non chưa hiệu quả. Tiêu chuẩn năng lực giáo viên chưa được xây dựng đầy đủ theo kĩ năng nghề. Quản lý phát triển năng lực giáo viên thiếu công cụ và phương pháp hiện đại.

Biện pháp thứ nhất là chỉ đạo đổi mới việc xác định mục tiêu đào tạo giáo viên mẫu giáo. Mục tiêu đào tạo phải hướng vào phát triển kĩ năng nghề thực tế. Năng lực chuyên môn giáo viên mầm non cần được cụ thể hóa thành kĩ năng quan sát được. Quản lý đào tạo bồi dưỡng giáo viên phải lấy kết quả nghề nghiệp làm thước đo. Tiêu chuẩn năng lực giáo viên là cơ sở xây dựng mục tiêu đào tạo mới. Chương trình giáo dục mầm non đặt ra yêu cầu cụ thể về kĩ năng giáo viên. Quản lý nhà trường mầm non phải tham gia vào quá trình xác định mục tiêu đào tạo. Phát triển đội ngũ giáo viên mẫu giáo bắt đầu từ mục tiêu đào tạo đúng đắn. Đánh giá năng lực giáo viên dựa trên mức độ đạt mục tiêu kĩ năng nghề.

Biện pháp thứ hai là chỉ đạo xác định kiến thức cốt lõi và các thao tác hành động cụ thể. Mỗi kĩ năng nghề giáo viên mầm non cần phân tích thành các thao tác nhỏ. Quản lý phát triển năng lực giáo viên dựa trên hệ thống kĩ năng được chuẩn hóa. Năng lực sư phạm giáo viên mầm non được xây dựng từ nền tảng kiến thức cốt lõi. Kĩ năng chăm sóc trẻ gồm các thao tác: quan sát, đánh giá, can thiệp kịp thời. Kĩ năng tổ chức hoạt động gồm: lập kế hoạch, tổ chức, điều phối và đánh giá. Quản lý đào tạo bồi dưỡng giáo viên phải bám sát hệ thống thao tác hành động. Tiêu chuẩn năng lực giáo viên phải liệt kê đầy đủ các thao tác nghề nghiệp. Phát triển năng lực giáo viên theo từng bước, từ đơn giản đến phức tạp.

Biện pháp thứ ba là quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học trong trường sư phạm. Phương pháp dạy học phải hướng vào mục tiêu phát triển kĩ năng hành nghề. Quản lý đào tạo bồi dưỡng giáo viên áp dụng phương pháp học qua thực hành. Năng lực chuyên môn giáo viên mầm non phát triển qua mô phỏng tình huống thực tế. Phương pháp dạy học theo dự án giúp giáo viên rèn luyện nhiều kĩ năng đồng thời. Quản lý nhà trường sư phạm phải đầu tư cơ sở vật chất cho thực hành. Đánh giá năng lực giáo viên sinh viên qua sản phẩm thực hành, không chỉ lý thuyết. Chương trình đào tạo giáo viên mầm non tăng thời gian thực hành lên 60%. Phát triển đội ngũ giáo viên mẫu giáo chất lượng cao nhờ phương pháp dạy học hiện đại.

Biện pháp thứ tư là quản lý đổi mới công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập. Đánh giá năng lực giáo viên phải trọng số vào kĩ năng hành nghề thực tế. Quản lý đào tạo bồi dưỡng giáo viên áp dụng đa dạng hình thức đánh giá. Tiêu chuẩn năng lực giáo viên là thước đo khách quan kết quả học tập. Phương pháp đánh giá qua hồ sơ năng lực giúp giáo viên tự đánh giá phát triển. Quản lý nhà trường sư phạm phải xây dựng ngân hàng câu hỏi đánh giá kĩ năng. Năng lực chuyên môn giáo viên mầm non được đánh giá qua tình huống thực tế. Chương trình đào tạo giáo viên phải gắn kết giữa học tập và đánh giá năng lực. Phát triển đội ngũ giáo viên mẫu giáo chất lượng nhờ đánh giá công bằng, chính xác.

Biện pháp thứ năm là huy động các trường mầm non tham gia đào tạo giáo viên. Quản lý nhà trường mầm non phải trở thành đối tác đào tạo của trường sư phạm. Năng lực sư phạm giáo viên mầm non phát triển mạnh trong môi trường thực tế. Trường mầm non là nơi giáo viên rèn luyện kĩ năng nghề hiệu quả nhất. Quản lý đào tạo bồi dưỡng giáo viên cần xây dựng mạng lưới trường thực hành chất lượng. Bồi dưỡng thường xuyên giáo viên mầm non nên tổ chức tại chính trường mầm non. Phát triển đội ngũ giáo viên mẫu giáo nhờ cơ chế mentor từ giáo viên kinh nghiệm. Chương trình giáo dục mầm non thực tế là tài liệu đào tạo tốt nhất. Đánh giá năng lực giáo viên phải có sự tham gia đánh giá từ trường mầm non.

Quản lý phát triển năng lực giáo viên cần cơ chế chính sách đồng bộ. Phát triển đội ngũ giáo viên mẫu giáo đòi hỏi đầu tư nguồn lực thỏa đáng. Quản lý đào tạo bồi dưỡng giáo viên phải có cơ chế khuyến khích, động viên. Tiêu chuẩn năng lực giáo viên phải gắn với chế độ lương thưởng, thăng tiến. Bồi dưỡng thường xuyên giáo viên mầm non cần kinh phí ổn định từ ngân sách. Quản lý nhà trường mầm non phải xây dựng văn hóa học tập suốt đời. Năng lực chuyên môn giáo viên mầm non được công nhận qua hệ thống chứng chỉ nghề. Chương trình giáo dục mầm non đổi mới cần chính sách thu hút giáo viên giỏi. Đánh giá năng lực giáo viên phải minh bạch, công khai để giáo viên tin tưởng.

Quản lý phát triển năng lực giáo viên mẫu giáo theo tiếp cận kĩ năng nghề là cần thiết. Năng lực chuyên môn giáo viên mầm non phải gắn liền với kĩ năng nghề cụ thể. Quản lý đào tạo bồi dưỡng giáo viên cần đổi mới theo hướng lấy thực hành làm trung tâm. Phát triển đội ngũ giáo viên mẫu giáo đòi hỏi sự phối hợp nhiều bên liên quan. Tiêu chuẩn năng lực giáo viên phải cụ thể, đo lường được và cập nhật thường xuyên. Chương trình giáo dục mầm non đổi mới phải đi đôi với đổi mới đào tạo giáo viên. Đánh giá năng lực giáo viên phải công bằng, toàn diện và có tính phát triển. Bồi dưỡng thường xuyên giáo viên mầm non là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài. Quản lý nhà trường mầm non phải tạo môi trường thuận lợi cho giáo viên phát triển.

Kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng tiêu chuẩn năng lực giáo viên theo kĩ năng nghề. Chương trình đào tạo giáo viên mầm non cần tăng thời gian thực hành lên 70%. Quản lý đào tạo bồi dưỡng giáo viên phải áp dụng công nghệ thông tin hiện đại. Phát triển đội ngũ giáo viên mẫu giáo cần cơ chế tuyển dụng và đãi ngộ thỏa đáng. Đánh giá năng lực giáo viên phải trở thành hoạt động thường xuyên trong nhà trường. Bồi dưỡng thường xuyên giáo viên mầm non cần đổi mới nội dung và phương thức. Quản lý nhà trường mầm non phải xây dựng kế hoạch phát triển năng lực cho từng giáo viên. Năng lực sư phạm giáo viên mầm non phải được đánh giá qua kết quả chăm sóc giáo dục trẻ. Hợp tác quốc tế trong đào tạo giáo viên mầm non cần được tăng cường.