Luận án Tiến sĩ: Chính sách Châu Á - Thái Bình Dương của Mỹ dưới thời Tổng thống Barack Obama (2009-2017)

ĐẠI HỌC QUÓC GIA TP.HÒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN DĂNG KHOA CHÍNH SÁCH CHÂU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG CỦA MỸ DƯỚI THỜI TỐNG THỐNG BARACK OBAMA (2009-2017) LUẬN ÁN TIÉN SĨ LỊCH sử THÊ GIÓI Thành phổ Hồ Chí Minh - năm 2022 LỜI CẢM ƠN Trước hẽt, tác giá xin dành lời cam ơn trân trọng nhât đên với gia đinh cùa mình, r r đặc biệt là hai đâng sinh thành, những người đà tạo mọi điêu kiện, hêt lòng động viên tác gia trong suôt thời gian học tập và thực hiên luận án. Tác gia xin cảm ơn quý thầy cô Khoa Lịch sứ, Trường Đại học Khoa học Xà hội & Nhân văn, Dại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh đã truyền đạt nhừng kiến thức quý bấu cũng như đâ hỗ trợ hết mình các thu tục cần thiết cho tác gia trong quá trình học tập tại Trường. Tác giả xin dành một lời tri ân đặc biệt den PGS.Nguyen Ngọc Dung, người thầy đã tận lình hướng dẫn và giúp đờ lác giâ không chi trong thời gian theo đuôi chương trình học tiên sĩ mà còn là ngọn đèn soi đường và truyền ngọn lưa dam me học thuật cho tác giả trong suốt 11 năm qua.

Cuối cùng, xin cảm on tất cả cấc anh chị em bàng hữu, dồng nghiệp và các học trò đà luôn động viên và cô vù tác giá hoàn thành bản luận án này. Nghiên cứu sinh Nguyễn Dăng Khoa LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trinh nghiên cứu cua riêng tỏi, các kết quá nghiên cứu được trinh bày trong luận án là trung thực, khách quan. Những kết qua nghiên cứu cua Luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trinh nào khác. Tôi xin cam đoan ràng các thông tin trích dản trong luận án này đều được chi rõ nguồn gôc.

Mọi sự giúp đờ, hướng dẫn thực nghiệm khoa học cua luận án đã được các tác gia và các cơ sờ giáo dục đồng ý cho phép. ỉ lồ Chí Minh, ngày 04 tháng 07 nãm 2022 Tác giả luận án NCS. Nguyền Đàng Khoa ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHÓ HÒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÀ HỘI VÀ NHÂN VÃN NGƯYẺN DÁNG KHOA CHÍNH SÁCH CHÂU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG CỦA MỸ DƯỚI THỜI TÔNG THÓNG BARACK OBAMA (2009 - 2017) Chuyên ngành: Lịch sứ thế giói Mã số; 9229011 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬTHÉ GIỚI NGƯỜI HƯỚNG DÀN KHOA HỌC: PGS. Nguyền Ngọc Dung PHÁN BIỆN * ĐỘC • LẬP: • 1.

Ngô Minh Oanh PHÁN BIỆN : 1. Ngô Minh Oanh 2. Nguyền Tiến Lực 3. Lê Phụng Hoàng Thành phố I lồ Chí Minh - năm 2022 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

2 LỜI CẨM ON. 4 DANH MỤC CHỦ VIẾT TẮT. 8 DANH MỤC BẢNG VÀ BIẺU ĐÒ. Lý do chọn đề tài.

Mục dích - mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cún. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phưong pháp luận và phưong pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận án.

Bố cục của luận án. 7 CHƯƠNG 1 TÓNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN cửu. Lịch sứ nghiên cứu vấn đề. Tình hình nghiên cứu tụi Mỹ và nước ngoải.

Tình hình nghiên cửu tại Việt Nam. Một số nhận xét về tình hình nghiên cứu đề tài. Những thành công cứu cúc tác già đi trưởc. Nhưng vấn đề tiếp tục đặt ra cho nghiên cửu cùa luận ân.

21 CHƯƠNG 2 Cơ SỚ HÌNH THÀNH CHÍNH SÁCH CHÂU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG CỦA MỸ DƯỚI NHIỆM KỲ TỐNG THONG BARACK OBAMA. Bối cảnh quốc tế và khu vực châu Á - Thái Bình Dương trước nhiệm kỳ Tổng thống Barack Obama. Bối cánh thể giời đầu thế kỳ XXI. Vai trò địa chinh trị của Cháu A - Thúi Bình Dương đầu thê ký XXI.

Sự trôi dậy cùa Trung Quốc. Tình hình nước Mỹ trước nhiệm kỳ Tống thống Barack Obama. Tình hình kinh tể Mỹ và cuộc đại khùng hoảng 2008. Chính trị nước Mỹ vù cuộc hâu cử nam 2008.

Vị thẻ cùa Mỹ trên thẻ giời. Khái quát chính sách châu Á - Thái Bình Diroĩig duói nhiệm kỳ cúa Tổng thống Bill Clinton và Tống thống George w. Dưới nhiệm kỳ cua Tông thống Bill Clinton (1993 - 2000). Dưới nhiệm kỳ của Tông thống George vv.

Nhân tố Barack Obama và nội các trong việc hình thành chính sách châu Á - Thái Bình Dương mới. Sơ lược về tiêu sư và tính cách cá nhàn cua Tỏng thong Barack Obama. Quan điểm đổi ngoại cua Dang Dân ch ũ và Barack Obama. Vai trò cùa nội các trong việc hình thành chinh sách đôi ngoại Mỹ dưới nhiệm kỳ Obama.

Dường loi chinh sách cùa Tông thong Barack Obama. So’ lưọc quá trình hoạch định và điều chính chính sách châu Á - Thái Bình Duong của Mỹ qua hai nhiệm kỳ của Tống thống Obama. Nhiệm kỳ đầu tiên (2009 - 2013). Nhiệm kỳ thừ hai (2013 - 2017).

65 CHƯƠNG 3 MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ THỤC TIỄN TR1ÉN KHAI CHÍNH SÁCH CHÂU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG CỦA MỸ DƯỚI THỜI TÔNG THỐNG BARACK OBAMA. Mục tiêu và nội dung của chính sách. Mục tiêu của chinh sách. Nội dung cùa chinh sách.

Sự triển khai chính sách trong lĩnh vực chính trị - ngoại giao. Tăng cường quan hệ song phương với đồng minh. Thiết lập quan hệ song phương với các đôi tác chù chốt. Cúng cỏ và can dự vào thê chê đa phương khu vực.

Thiẻt lập môi quan hệ "dặc biệt " với Trung Quắc.Sự triển khai chính sách trong lĩnh vực kinh tế. Chinh sách kinh tế song phương với các nước trong khu vực. Hợp tác kinh tể với ASEAN. Hợp tác kinh tế với APEC.

Đàm phán Hiệp định Đồi tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP). Sự triền khai chính sách trong lĩnh vực an ninh - quân sự. Tái bổ tri - duy trì và mớ rộng các căn cứ quán sự. Hợp tác quân sự song phương.

Tham gia vào việc giai quyết các van dê an ninh khu vực. Sự triển khai chính sách trong lĩnh vục dân chù - nhân quyền, các vấn đề toàn cầu và ngoại giao công chúng. Phổ biên van dê dân chù - nhân quyên. Kêu gọi giai quyết các vấn đề toàn cầu.

Tăng cường các hoạt dộng ngoại giao công chúng. 145 CHƯƠNG 4 ĐÁNH GIẢ CHÍNH SÁCH CHÂU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG CỦA MỸ DƯỚI THỜI TỐNG THÓNG BARACK OBAMA VÀ NHỮNG TÁC DỘNG CỦA CHÍNH SÁCH ĐÓI VỚI KHU vực. Đánh giá chính sách châu Á - Thái Bình Dương dưói nhiêm kỳ Tổng thống Barack Obama. Những kết quả đạt được.

Nhừng mặt hạn chế. Phán úng cúa các quốc gia đối vói chính sách châu Á - Thái Bình Duong cúa Mỹ. Phan ứng cua các đông mình và đôi tức chú yêu. Phàn ứng cùa Trung Quốc.

Tác động của chính sách châu Á - Thái Bình Duong của Mỹ dưới thòi Tống thống Barack Obama đối vói khu vực. Tác động tích cực. Tác đụng tiêu cực. Nhũng trở ngại còn tồn tại đối vói chính sách Châu Á - Thái Bình Dưong sau nhiệm kỳ của Tông thống Barack Obama.

171 TÀI LIỆU THAM KHẢO.196 DANH Mưc CHỮ VIẾT TẤT Từ viết tắt tiếng Việt Tiếng Việt CHDCND Cộng hòa Dân chu Nhân dân CHND Cộng hòa Nhân dân LHQ Liên Hiệp Quốc XHCN Xã hội Chù nghĩa TBCN Ttr bán Chu nghĩa Từ viết tắt tiếng /Inh Tiếng Anh Tiếng Việt ADB Asian Development Bank Ngân hàng Phát triên Châu Á Asian Infrastructure Ngân hàng Đầu tư Hạ lang AIIB Investment Bank Châu Á Australia - New Zealand - Hiệp ước Úc - New Zealand - ANZUS United State Treaty Mỹ Asia Pacific Economic Tồ chức Hợp tác Kinh tế APEC Cooperation Châu Á - Thái Binh Dương ARF ASEAN Regional Forum Diễn đàn khu vực ASEAN Association of Southeast Hiệp hội các quốc gia Đông ASEAN Asian Nation Nam Á Sáng kiến Vành dai - Con BRI Belt - Road Initiative đường Hiệp định thương mại song BTA Bilateral Trade Agreement phương Code of Conduct in the Quy tắc ứng xứ cua các bên ờ coc South China Sea biên Đông Tuyên bô ứng xư cua cấc ben DOC Declaration of Conduct ờ biên Đông Hội nghị Thượng dinh Dông EAS East Asia Summit Á EU European Union Liên minh châu Âu Chính sách An Độ Dirưng - FOIP Free and open Indo-Pacific Thái Bình Dương: Tự do và Rộng mờ Freedom of Navigation Hoạt động tuân tra Tự do FONOP Operation Hàng hai FTA Free Trade Agreement Hiệp định thương mại tự do IMF International Monetary Fund Quỳ Tiền lệ The giới North Atlantic Treaty Tố chức Hiệp ước Bắc Đại NATO Organization Tây Dương Newly Industrialized NIC Các nước Công nghiệp mới Country Permanent Normal Trade Quy chế Thương mại Bình PNTR Regulation thường Vĩnh viền Regional Comprehensive Hiệp định Đối lác Kinh tế RCEP Economic Partnership Toàn diên Khu vực Southeast Asia Treaty Tô chức Hiệp ước Đỏng Nam SEATO Á Organization Treaty of Amity and Hiệp ước Thân thiện và Hợp TAC Cooperation in Southeast tác khu vực Đông Nam Á Asia Trans-Pacific Partnership Hiệp định đối tác xuyên Thái TPP Agreement Bình Dương Transatlantic Trade and Hiệp định thương mại tự do TTIP Investment Partnership xuyên Đại Tây Dương Dạo luật Quan hệ với Đài TRA Taiwan Relations Act Loan United Nations Convention Công ước cua Liên Hiệp UNCLOS on Law of the Sea Quốc về Luật biến USD United States Dollar Dồng đô-la Mỹ WB World Bank Ngân hàng Thế giới WTO World Trade Organization TỐ chức Thương mại The giới DANH MỤC BÁNG VÀ BIẺƯ ĐÒ Biểu dồ 2. Tăng trường GDP của Trung Quốc tù’ 2003 — 2018. Tăng trưởng GDP cùa Mỹ từ 1980 - 2015. Sự phản chia thứ bậc sức mạnh trong trật tự thê giới.

Giá trị xuât nhập khâu của Mỹ và các nước châu A — Thái Bình Dương năm 2008 và 2012. Giá trị đâu tư vào thị trường chừng khoán châu A - Thái Bình Dương cùa Mỹ vào nam 2008 và 2012. Thương mại hàng hóa giữa Mỹ và Trung Quôc trong nhiệm kỳ cùa Tong thong Obama. Dóng góp cua TPP và sự tâng trưởng cua các nước thành viên.

Các thành viên TPP và RCEP. So sánh giừa TPP vù RCEP tinh đến nấm 2017. Mức độ nhận thức các cá nhàn sau khi hoàn tát chương trình trao đòi vãn hóa-giáo dục Mỹ (2015 - 2016). Phàn ứng cua người dán các nước trước chính sách Xoay trục.

Ti lệ ung hộ Mỹ của người dân châu A — Thái Bình Dương. Phàn ửng của người dàn các nước trên thế giời về TPP và sự ling hộ trong quan hệ kình tế với Mỹ (so sánh vời Trung Quắc). Quan diêm của người dán châu A - Thái Bỉnh Dương về sự hiện diện quân sự của Mỹ và tỉ lệ tin tường Mỹ sẽ có các hành đọng quán sự nếu xày ra xung đột với Trung Quốc. Phản ứng của người dân các nước trân thế giới ve chinh sách của Mỹ trong các ván đâ toàn cảu.

Lý do chọn đề tài Trong nưa sau cua the ky XX, châu Á - Thái Binh Dương là một trong những khu vực có vị trí địa - chính trị khá quan trọng trong chiến lược cùa các cường quốc.