Luận án TS Y học: Thực trạng bất thường sinh sản & ghi nhận ở Phù Cát, Bình Định

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ----------------- TRƢƠNG QUANG ĐẠT NGHI£N CøU THùC TR¹NG mét sè BÊT TH¦êNG SINH S¶N ë HUYÖN PHï C¸T - B×NH §ÞNH vµ THö NGHIÖM GHI NHËN BÊT TH¦êNG SINH S¶N ë CéNG §åNG LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC HÀ NỘI – 2015 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ----------------- TRƢƠNG QUANG ĐẠT NGHI£N CøU THùC TR¹NG mét sè BÊT TH¦êNG SINH S¶N ë HUYÖN PHï C¸T - B×NH §ÞNH vµ THö NGHIÖM GHI NHËN BÊT TH¦êNG SINH S¶N ë CéNG §åNG Chuyên ngành : Y tế công cộng Mã số : 62720301 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Trần Đức Phấn 2. Ngô Văn Toàn HÀ NỘI – 2015 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ, hỗ trợ chân tình và hiệu quả của nhiều đơn vị, cá nhân, của các thầy, cô giáo, các bạn bè đồng nghiệp gần xa và những người thân trong gia đình. Trước tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Y tế; Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học Trường Đại học Y Hà Nội đã cho phép tôi được tham dự Khoá học Nghiên cứu sinh 30 của Trường Đại học Y Hà Nội, tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi học tập và hoàn thành luận án.

Tôi xin chân thành cám ơn toàn thể Thầy, Cô, cán bộ viên chức Viện Y học Dự phòng và Y tế Công cộng và Bộ môn Y sinh học - Di truyền đã luôn quan tâm, dạy bảo, truyền đạt cho tôi những kiến thức và kinh nghiệm sâu sắc trong thời gian học tập và thực hành, đã góp ý cho tôi những kiến thức vô cùng quý báu về phương pháp và nội dung khoa học, giúp cho tôi hoàn thiện luận án. Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn: PGS. Trần Đức Phấn, PGS. Ngô Văn Toàn là những người thầy đã tận tình hướng dẫn khoa học, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn UBND tỉnh Bình Định, Sở Khoa học và Công nghệ Bình Định, Sở Y tế Bình Định, Trường Cao đẳng Y tế Bình Định, Trung tâm Y tế huyện Phù Cát - Bình Định đã hỗ trợ kinh phí và tạo mọi điều kiện thuận lợi nghiên cứu thực địa. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể viên chức Đội Bảo vệ sức khỏe bà mẹ trẻ em Kế hoạch hóa gia đình, các Trạm Y tế xã và thị trấn - Trung tâm Y tế Phù Cát đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi hoàn thành công trình nghiên cứu này. Tôi xin chân thành biết ơn cố Giáo sư Tiến sỹ Trịnh Văn Bảo đã thắp lửa cho tôi đam mê nghiên cứu khoa học. Tôi xin chân thành cảm ơn các anh, chị em, các bạn đồng nghiệp đã tham gia giúp đỡ tôi thu thập thông tin tại thực địa.

Cảm ơn các Hội đồng khoa học đã phản biện, góp ý tôi hoàn thành nội dung luận án này. Tôi luôn ghi nhớ sự chia sẻ, động viên hết lòng của gia đình, cha mẹ, vợ, con, dòng họ, bạn bè và đồng nghiệp đã giúp đỡ, cho tôi nghị lực để học tập và hoàn thành luận án này. Hà Nội, ngày 16 tháng 5 năm 2014 Bs. Trương Quang Đạt LỜI CAM ĐOAN Tôi là Trƣơng Quang Đạt, nghiên cứu sinh khóa 30 của Trƣờng Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Y tế Công cộng, xin cam đoan:  Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của Thầy: PGS.

Trần Đức Phấn và PGS.  Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã đƣợc công bố tại Việt Nam.  Các số liệu và thông tin nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã đƣợc xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về những cam kết này.

Hà Nội, ngày 16 tháng 5 năm 2014 Trƣơng Quang Đạt DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT aHR Adjusted hazard ratio - Tỷ số nguy hại hiệu chỉnh aOR Adjusted Odds ratio - Tỷ số chênh hiệu chỉnh BTSS Bất thƣờng sinh sản BVBMTSS Bảo vệ bà mẹ trẻ sơ sinh BVSKBMTE&KHHGĐ Bảo vệ sức khỏe bà mẹ trẻ em và kế hoạch hóa gia đình CĐHHTCT Chất độc hóa học trong chiến tranh CI Confidence interval - Khoảng tin cậy cs Cộng sự DE Design effect - Hệ số thiết kế DTBS Dị tật bẩm sinh ECLAMC Latin American Collaborative Study of Congenital Malformations - Nghiên cứu phối hợp ở Mỹ Latinh về DTBS EDCs Endocrine disrupting chemicals - Các chất phá vỡ nội tiết EUROCAT European Concerted Action on Congenital Anomalies and Twins - Hành động phối hợp của châu Âu về DTBS và sinh đôi HR Hazard ratio - Tỷ số nguy hại ICBDMS International Clearinghouse for Birth Defect Monitoring System - Hệ thống giám sát DTBS quốc tế ICD-10 International Classification of Diseases - Bảng phân loại bệnh tật của TCYTTG lần thứ 10 KHM/KHVM Khe hở môi hoặc khe hở vòm miệng hoặc cả 2 NSAIDs Non-steroidal anti-inflammatory drug - Các thuốc kháng viêm nonsteroides NST Nhiễm sắc thể OR Odds ratio - Tỷ số chênh PKĐKKV Phòng khám đa khoa khu vực PKSKSS Phòng khám sức khỏe sinh sản PR Prevalence ratio - Tỷ số hiện mắc RR Relative risk - Nguy cơ tƣơng đối SL Số lƣợng ST Sẩy thai STLT Sẩy thai liên tiếp TBVTV Thuốc bảo vệ thực vật TCL Thai chết lƣu TCYTTG Tổ chức Y tế thế giới MỤC LỤC Trang LỜI CẢM ƠN LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG DANH MỤC BIỂU ĐỒ DANH MỤC SƠ ĐỒ/HÌNH ĐẶT VẤN ĐỀ. 3 TỔNG QUAN TÀI LIỆU. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN BẤT THƢỜNG SINH SẢN. Các nhóm bất thƣờng sinh sản.

Nguyên nhân chung của bất thƣờng sinh sản. NGHIÊN CỨU TỶ LỆ VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN BTSS. TÌNH HÌNH THU THẬP THÔNG TIN VỀ BTSS. Khái quát về hệ thống thông tin báo cáo trong ngành y tế.

Tình hình thu thập thông tin về bất thƣờng sinh sản ở cộng đồng. MỘT SỐ NÉT VỀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU. 34 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. MÔ TẢ TỶ LỆ BTSS VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN BTSS Ở HUYỆN PHÙ CÁT - BÌNH ĐỊNH.

Đối tƣợng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. THỬ NGHIỆM GHI NHẬN MỘT SỐ THÔNG TIN VỀ BTSS Ở CỘNG ĐỒNG.

Đối tƣợng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. ĐỊNH NGHĨA CÁC CHỈ SỐ, BIẾN SỐ NGHIÊN CỨU.

Các biến số phụ thuộc. Các biến số độc lập. Các chỉ số liên quan ghi nhận thông tin về BTSS ở cộng đồng. SAI SỐ VÀ KHỐNG CHẾ SAI SỐ.

ĐẠO ĐỨC NGHIÊN CỨU. PHƢƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU. 50 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. TỶ LỆ BTSS VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN BTSS Ở HUYỆN PHÙ CÁT.

Một số đặc điểm của đối tƣợng nghiên cứu. Tần số và khuynh hƣớng bất thƣờng sinh sản. Một số yếu tố liên quan đến BTSS ở huyện Phù Cát. THỬ NGHIỆM GHI NHẬN THÔNG TIN VỀ BTSS Ở CỘNG ĐỒNG76 3.

Kết quả ghi nhận thông tin về BTSS của huyện Phù Cát. Một số đặc điểm thông tin về BTSS của huyện Phù Cát. TỶ LỆ BTSS VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN BTSS Ở HUYỆN PHÙ CÁT. Tần số và khuynh hƣớng bất thƣờng sinh sản.

Một số yếu tố liên quan đến bất thƣờng sinh sản. THỬ NGHIỆM GHI NHẬN THÔNG TIN VỀ BTSS Ở CỘNG ĐỒNG. Kết quả và những ƣu điểm của ghi nhận thông tin về BTSS ở cộng đồng 120 4. Những hạn chế khi ghi nhận thông tin về BTSS ở cộng đồng.

TỶ LỆ BẤT THƢỜNG SINH SẢN VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN BẤT THƢỜNG SINH SẢN Ở PHÙ CÁT - BÌNH ĐỊNH. Tỷ lệ bất thƣờng sinh sản ở Phù Cát. Một số yếu tố liên quan đến bất thƣờng sinh sản ở Phù Cát. THỬ NGHIỆM GHI NHẬN THÔNG TIN VỀ BẤT THƢỜNG SINH SẢN Ở CỘNG ĐỒNG.

137 CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 139 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 165 ĐIỀU TRA THỰC TRẠNG BẤT THƢỜNG SINH SẢN Ở CỘNG ĐỒNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN. 1 PHƢƠNG PHÁP CHỌN MẪU CHÙM VỚI 30 CHÙM.

1 THÔNG BÁO VỀ TÌNH HÌNH SINH SẢN CỦA XÃ. 1 PHIẾU THÔNG BÁO TRƢỜNG HỢP SẨY THAI. 2 PHIẾU THÔNG BÁO TRƢỜNG HỢP THAI CHẾT LƢU. 3 PHIẾU THÔNG BÁO TRƢỜNG HỢP SINH CON DỊ TẬT BẨM SINH.

195 DANH SÁCH ĐỐI TƢỢNG XÉT NGHIỆM NHIỄM SẮC THỂ. 195 PHỤ LỤC 5 HÌNH ẢNH MỘT SỐ BỆNH NHÂN ĐƢỢC TƢ VẤN CAN THIỆP DANH MỤC BẢNG Tên bảng Nội dung Trang Bảng 1. Định nghĩa thai chết lƣu ở một số nƣớc. Một số đặc điểm dân số của huyện Phù Cát (năm 2011).

Một số đặc điểm của đối tƣợng nghiên cứu và tỷ lệ mẹ bị BTSS. Một số đặc điểm đối tƣợng nghiên cứu. Đặc điểm số thai và số con sinh sống của đối tƣợng nghiên cứu. Tỷ lệ phụ nữ từng bị bất thƣờng sinh sản.

Tỷ lệ BTSS/số thai và số con sinh sống. Tỷ lệ các loại DTBS theo hệ cơ quan (16. Tỷ lệ BTSS/số thai/giai đoạn thời gian. Tỷ lệ BTSS/số thai từ năm 2007 đến 2011.

Một số đặc trƣng của phụ nữ và ST. Tiền sử BTSS của phụ nữ và ST ở lần mang thai thứ 2. Một số đặc điểm của chồng và ST. Bệnh tật của chồng, phụ nữ và ST.

Tuổi cha, mẹ và ST. Thứ tự lần mang thai và ST. Tiền sử ST, TCL của gia đình và ST. Bệnh tật của gia đình và ST.

Hồi quy logistic đa biến một số đặc điểm của chồng, phụ nữ và ST. Một số đặc trƣng của phụ nữ và TCL. Tiền sử BTSS của phụ nữ và TCL ở lần mang thai thứ 2. Một số đặc điểm của chồng và TCL.

Bệnh tật của chồng, phụ nữ và TCL. Tuổi cha, mẹ và TCL. Thứ tự lần mang thai và TCL. Tiền sử ST, TCL của gia đình và TCL.

Bệnh tật của gia đình và TCL. Hồi quy logistic đa biến một số đặc điểm của chồng, phụ nữ và TCL. Một số đặc trƣng của phụ nữ và sinh con DTBS. Tiền sử BTSS của mẹ và sinh con DTBS ở lần mang thai thứ 2.

Một số đặc điểm của chồng và sinh con DTBS. Bệnh tật của chồng, phụ nữ và sinh con DTBS .