Luận án tiến sĩ: Đặc điểm dịch tễ học bệnh bụi phổi silic tại Thái Nguyên và giải pháp can thiệp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN THỊ THU HUYỀN ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC BỆNH BỤI PHỔI SILIC TẠI THÁI NGUYÊN VÀ GIẢI PHÁP CAN THIỆP GIẢM NGUY CƠ LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG HÀ NỘI – 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN THỊ THU HUYỀN ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC BỆNH BỤI PHỔI SILIC TẠI THÁI NGUYÊN VÀ GIẢI PHÁP CAN THIỆP GIẢM NGUY CƠ Ngành: Y tế công cộng Mã số: 9720701 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG Người hướng dẫn khoa học: 1. Lê Thị Thanh Xuân 2. Lương Mai Anh HÀ NỘI – 2023 LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của các tập thể, cá nhân, các nhà khoa học, gia đình và bạn bè. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tôi xin được bày tỏ và gửi lời cảm ơn chân thành tới: Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo Sau đại học, Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng, Bộ môn Sức khỏe nghề nghiệp, Trường Đại học Y Hà Nội đã tạo điều kiện tốt nhất để tôi học tập và hoàn thành luận án tiến sĩ của mình.

Tập thể cán bộ hướng dẫn khoa học: Phó giáo sư - Tiến sĩ – Bác sĩ Lê Thị Thanh Xuân và Phó giáo sư - Tiến sĩ – Bác sĩ Lương Mai Anh đã hết lòng giúp đỡ, hướng dẫn và động viên cũng như tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn trân trọng tới Đảng ủy, Lãnh đạo Cục Quản lý môi trường y tế, Bộ Y tế, Phòng Quản lý sức khoẻ lao động đã tạo điều kiện tốt nhất để tôi học tập và hoàn thành luận án tiến sĩ của mình. Xin gửi lời cảm ơn tới Đảng ủy, Ban Lãnh đạo, Ban Y tế của Tổng Công ty Gang thép Thái Nguyên, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thái Nguyên đã tạo điều kiện và phối hợp để triển khai các nội dung nghiên cứu của luận án. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những người thân trong gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án.

Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thu Huyền LỜI CAM ĐOAN Tôi là: Nguyễn Thị Thu Huyền, nghiên cứu sinh khóa 37, Trường Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành: Y tế công cộng, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của: PGS. Lê Thị Thanh Xuân PGS. Lương Mai Anh 2.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 NGƯỜI CAM ĐOAN Nguyễn Thị Thu Huyền DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BNN Bệnh nghề nghiệp BPSi Bụi phổi silic BYT Bộ Y tế CNHH Chức năng hô hấp CSHQ Chỉ số hiệu quả CT Can thiệp ĐC Đối chứng FEV1 Forced expiratory volume in one second (Thể tích khí thở ra gắng sức trong giây đầu tiên) FVC Forced Vital Capacity (Dung tích sống gắng sức) HQCT Hiệu quả can thiệp ILO International Labor Organization (Tổ chức Lao động Quốc tế) MTLĐ Môi trường lao động NLĐ Người lao động RLTK Rối loạn thông khí SL Số lượng VC Vital Capacity (Dung tích sống) WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) YHDP Y học dự phòng YTCC Y tế công cộng MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.

Một số định nghĩa, khái niệm được sử dụng trong nghiên cứu. Người lao động. Chẩn đoán bệnh bụi phổi silic nghề nghiệp. Các thông số đánh giá chức năng hô hấp.

X – quang các bệnh bụi phổi theo phân loại quốc tế ILO. Đặc điểm dịch tễ học bệnh bụi phổi silic của người lao động tiếp xúc trực tiếp với bụi silic ở một số ngành nghề. Trên thế giới. Tại Việt Nam.

Một số giải pháp can thiệp giảm nguy cơ mắc bệnh bụi phổi silic. Một số nghiên cứu về giải pháp can thiệp làm giảm nguy cơ mắc bệnh bụi phổi silic. Một số giải pháp can thiệp làm giảm nguy cơ mắc bệnh bụi phổi silic ở người lao động. Giải pháp can thiệp dựa trên ứng dụng trên điện thoại thông minh trong truyền thông làm giảm nguy cơ mắc bệnh bụi phổi silic ở người lao động.

Tổng quan về địa bàn nghiên cứu. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Nghiên cứu định lượng.

Nghiên cứu định tính. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu. Biến số, chỉ số.

Biến số nghiên cứu đặc điểm dịch tễ học bệnh bụi phổi silic của người lao động. Biến số nghiên cứu đánh giá hiệu quả giải pháp can thiệp giảm nguy cơ mắc bệnh bụi phổi silic. Các chủ đề nghiên cứu định tính. Công cụ và phương pháp thu thập số liệu.

Công cụ thu thập số liệu. Phương pháp thu thập số liệu định lượng. Phương pháp thu thập số liệu định tính. Giải pháp can thiệp.

Hoạt động can thiệp áp dụng cho nhóm can thiệp. Hoạt động áp dụng cho nhóm đối chứng. Sai số và cách khắc phục. Biện pháp khắc phục.

Phân tích số liệu. Số liệu nghiên cứu định lượng. Số liệu trong nghiên cứu định tính. Đạo đức trong nghiên cứu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Mô tả đặc điểm của đối tượng nghiên cứu thời điểm trước can thiệp. Đặc điểm dịch tễ học của bệnh bụi phổi silic tại một số cơ sở sản xuất có nguy cơ cao tại tỉnh Thái Nguyên năm 2018-2019. Tỷ lệ hiện mắc bệnh bụi phổi silic của người lao động.

Phân tích mối liên quan giữa một số yếu tố với tỷ lệ hiện mắc và mức độ biểu hiện bệnh bụi phổi silic ở người lao động. Đánh giá giải pháp can thiệp giảm nguy cơ mắc bệnh bụi phổi silic ở nhà máy luyện Thép của Công ty cổ phần gang thép Thái Nguyên. Kết quả đánh giá trước can thiệp. Đánh giá của đối tượng được thực hiện giải pháp can thiệp ở nhà máy luyện thép.

Sự thay đổi kiến thức của người lao động về bệnh bụi phổi silic sau thời gian can thiệp. Sự thay đổi thái độ của người lao động về bệnh bụi phổi silic sau thời gian can thiệp. Sự thay đổi thực hành của người lao động về phòng tránh bệnh bụi phổi silic sau thời gian can thiệp. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu thời điểm trước can thiệp.

Đặc điểm dịch tễ học của bệnh bụi phổi silic tại một số cơ sở sản xuất có nguy cơ cao tại tỉnh Thái Nguyên năm 2018-2019. Tỷ lệ hiện mắc bệnh bụi phổi silic của đối tượng nghiên cứu. Mối liên quan giữa một số yếu tố với tỷ lệ hiện mắc và mức độ biểu hiện bệnh bụi phổi silic ở người lao động. Hiệu quả giải pháp can thiệp giảm nguy cơ mắc bệnh bụi phổi silic.

Kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống bệnh bụi phổi silic của người lao động trước khi can thiệp. Hiệu quả giải pháp can thiệp Truyền thông giáo dục người lao động phòng chống bệnh bụi phổi silic qua ứng dụng phần mềm trên điện thoại thông minh. Tính bền vững và khả năng nhân rộng của chương trình can thiệp. Bàn luận về hạn chế của đề tài.

131 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Giá trị giới hạn tiếp xúc tối đa cho phép bụi silic. 4 tại nơi làm việc. Hướng dẫn chẩn đoán các hội chứng rối loạn thông khí.

Các cấp độ dự phòng. Số lượng phỏng vấn sâu đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm nhân khẩu học của đối tượng nghiên cứu. Tình hình sức khoẻ, tiếp cận dịch vụ y tế.

62 của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ người lao động có tình trạng mắc bệnh hô hấp và bệnh nghề nghiệp. Tình trạng hút thuốc và sử dụng khẩu trang của người lao động. Môi trường làm việc qua cảm nhận của người lao động.

Phân bố tỷ lệ mắc bệnh bụi phổi silic theo một số đặc điểm. Tỷ lệ các loại kích thước và mật độ đám mờ trên phim X – quang của người lao động mắc bệnh bụi phổi silic. Thực trạng chức năng hô hấp của người lao động. Mối liên quan giữa tình trạng mắc bệnh bụi phổi silic của người lao động ở nhà máy luyện thép với một số yếu tố (n=309).

Phân tích mối liên quan giữa tình trạng mắc bệnh bụi phổi silic của người lao động ở nhà máy luyện gang với một số yếu tố (n=358). Kiến thức chung của người lao động về bệnh bụi phổi silic – trước can thiệp. Kiến thức của người lao động về dấu hiệu gợi ý mắc bệnh và hậu quả của bệnh bụi phổi silic – trước can thiệp. Kiến thức của người lao động về biện pháp phòng tránh bệnh bụi phổi silic - trước can thiệp.

Kiến thức của người lao động về các yếu tố ảnh hưởng đến việc mắc bệnh bụi phổi silic - trước can thiệp. Thái độ của người lao động về bệnh bụi phổi silic. Thực hành phòng chống bệnh bụi phổi silic của người lao động. Tần suất sử dụng các loại bảo hộ lao động của người lao động.

Nhu cầu tìm hiểu về bệnh bụi phổi silic của người lao động trước can thiệp. Đánh giá phần mềm truyền thông phòng chống bệnh bụi phổi silic ngay sau khi sử dụng (n=309). Sự thay đổi kiến thức của người lao động về bệnh bụi phổi silic. Sự thay đổi kiến thức của người lao động về dấu hiệu gợi ý mắc bệnh bụi phổi silic và hậu quả của bệnh.

Sự thay đổi kiến thức của người lao động về biện pháp phòng tránh bệnh bụi phổi silic. Sự thay đổi kiến thức của người lao động về các yếu tố ảnh hưởng đến việc mắc bệnh bụi phổi silic. Sự thay đổi thái độ của người lao động về bệnh bụi phổi silic. Sự thay đổi thực hành của người lao động phòng chống bệnh bụi phổi silic.