Nghiên cứu tỉ lệ loãng xương, mật độ xương và nguy cơ gãy xương liên quan hội chứng chuyển hóa ở người cao tuổi - Luận văn Thạc sĩ Y học

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------------------------------ NGÔ TUẤN ANH TỈ LỆ LOÃNG XƢƠNG VÀ MỐI LIÊN QUAN GIỮA MẬT ĐỘ XƢƠNG, NGUY CƠ GÃY XƢƠNG VỚI HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA Ở NGƢỜI CAO TUỔI LUẬN VĂN BÁC SĨ NỘI TRÚ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------------------------------ NGÔ TUẤN ANH TỈ LỆ LOÃNG XƢƠNG VÀ MỐI LIÊN QUAN GIỮA MẬT ĐỘ XƢƠNG, NGUY CƠ GÃY XƢƠNG VỚI HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA Ở NGƢỜI CAO TUỔI CHUYÊN NGÀNH: LÃO KHOA MÃ SỐ: NT 62 72 20 30 LUẬN VĂN BÁC SĨ NỘI TRÚ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. NGUYỄN ĐỨC CÔNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021. LỜI CAM ĐOAN ---oOo--- Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.

Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào. Tác giả luận văn Ngô Tuấn Anh. MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. i DANH MỤC ĐỐI CHIẾU ANH VIỆT.

ii DANH MỤC BẢNG. iii DANH MỤC SƠ ĐỒ .v DANH MỤC BIỂU ĐỒ .v DANH MỤC HÌNH .1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU .3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Loãng xương. Dịch tễ học.

Cơ chế bệnh sinh. Yếu tố nguy cơ. Các mô hình dự báo nguy cơ gãy xương. Mô hình FRAX.

Mô hình Garvan. Hội chứng chuyển hóa. Dịch tễ học. Cơ chế bệnh sinh và yếu tố nguy cơ.

Hội chứng chuyển hóa và loãng xương, nguy cơ gãy xương. Cơ chế bệnh sinh. Nghiên cứu mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa với loãng xương. Nghiên cứu mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa và nguy cơ gãy xương theo mô hình FRAX .28 CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Dân số mục tiêu. Dân số chọn mẫu. Tiêu chuẩn nhận vào.

Tiêu chuẩn loại trừ. Thiết kế nghiên cứu. Kỹ thuật chọn mẫu. Phương pháp thu thập số liệu.

Chọn đối tượng, hỏi bệnh sử và thăm khám lâm sàng. Các xét nghiệm sinh hóa. Đánh giá nguy cơ gãy xương theo mô hình FRAX. Các biến số nghiên cứu.

Các biến số nghiên cứu. Định nghĩa các biến số nghiên cứu. Kiểm soát sai lệch số liệu. Quản lý và xử lý số liệu.

Quản lý số liệu. Xử lý số liệu. Đạo đức nghiên cứu .45 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm của dân số nghiên cứu.

Đặc điểm nhân khẩu – xã hội, nhân trắc. Đặc điểm các yếu tố nguy cơ loãng xương. Đặc điểm hội chứng chuyển hóa và các thành tố của chúng. Đặc điểm mật độ xương và nguy cơ gãy xương.

Tỉ lệ loãng xương ở bệnh nhân có và không có hội chứng chuyển hóa. Mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa với loãng xương. Mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa và các thành tố hội chứng chuyển hóa với loãng xương. Mối liên quan giữa các yếu tố khác với loãng xương.

Mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa và loãng xương xét trong mối liên quan với các yếu tố khác ở nữ giới. Mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa và loãng xương xét trong mối liên quan với các yếu tố khác ở nam giới. Mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa với nguy cơ gãy xương theo mô hình FRAX. Mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa và các thành tố hội chứng chuyển hóa với nguy cơ gãy xương cao theo mô hình FRAX.

Mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa và các thành tố hội chứng chuyển hóa với nguy cơ gãy cổ xương đùi và nguy cơ gãy xương chính theo mô hình FRAX .68 CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm dân số nghiên cứu. Đặc điểm nhân khẩu – xã hội, nhân trắc. Đặc điểm các yếu tố nguy cơ loãng xương.

Đặc điểm các thành tố của hội chứng chuyển hóa. Đặc điểm mật độ xương và nguy cơ gãy xương. Tỉ lệ loãng xương ở nhóm có và không có hội chứng chuyển hóa. Mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa, các yếu tố nguy cơ khác với loãng xương.

Mối liên quan giữa các đặc điểm nhân trắc, nhân khẩu học, hội chứng lão hóa với loãng xương. Mối liên quan giữa các yếu tố nguy cơ loãng xương với loãng xương. Mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa và các thành tố hội chứng chuyển hóa với loãng xương. Mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa và nguy cơ gãy xương theo mô hình FRAX.

Mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa với nguy cơ gãy xương. Mối liên quan giữa các thành tố hội chứng chuyển hóa với nguy cơ gãy xương .97 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI .100 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC Phụ lục 1: phiếu thu thập số liệu Phụ lục 2: bản thông tin dành cho người tham gia và chấp thuận tham gia nghiên cứu Phụ lục 3: đánh giá nguy cơ gãy xương theo mô hình FRAX. i DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT TÊN VIẾT TẮT TÊN ĐẦY ĐỦ BN Bệnh nhân BV ĐHYD Bệnh viện Đại Học Y Dược CSTL Cột sống thắt lưng CXĐ Cổ xương đùi HCCH Hội chứng chuyển hóa LX Loãng xương MĐX Mật độ xương NCT Người cao tuổi NC Nghiên cứu NCGX Nguy cơ gãy xương TIẾNG ANH BMI Body Mass Index CRP C-reactive protein DEXA Dual Energy X-ray Absorptiometry FRAX Fracture Risk Assessment Tool HDL-C High-density lipoprotein-cholesterol IDF International Diabetes Federation ISCD International Society for Clinical Densitometry NCEP/ATP III National Cholesterol Education Program Adult Treatment Panel III WHO World Health Organization. ii DANH MỤC ĐỐI CHIẾU ANH VIỆT TÊN VIẾT TẮT TÊN ĐẦY ĐỦ BMI Chỉ số khối cơ thể CRP Protein phản ứng C DEXA Đo độ hấp thụ tia X năng lượng kép FRAX Công cụ đánh giá nguy cơ gãy xương IDF Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế ISCD Hội đo mật độ xương quốc tế NCEP/ATP III Chương trình giáo dục quốc gia về cholesterol-Báo cáo lần thứ 3 điều trị cho người trưởng thành WHO Tổ chức Y tế Thế giới.

iii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Nguyên nhân LX thứ phát. Tiêu chuẩn chẩn đoán LX theo WHO 1994. Chỉ định điều trị LX theo Hội Loãng xương Hoa Kỳ.

Tiêu chuẩn chẩn đoán HCCH theo WHO. Tiêu chuẩn chẩn đoán HCCH theo IDF. Tiêu chuẩn chẩn đoán HCCH cho người Châu Á theo NCEP/ATP III. Các NC về mối liên quan giữa HCCH và LX.

NC mối liên quan giữa HCCH và NCGX theo mô hình FRAX. Các biến số trong NC. Đặc điểm nhân khẩu, chỉ số sinh trắc và trình độ học vấn. Đặc điểm hội chứng lão hóa, các bệnh thường gặp trong dân số NC.

Đặc điểm các yếu tố nguy cơ LX trong dân số NC. Đặc điểm HCCH và các thành tố HCCH trong dân số NC. Đặc điểm MĐX và NCGX trong dân số NC. Mối liên quan giữa HCCH và LX.

Mối liên quan giữa các thành tố HCCH và LX. Mối liên quan giữa tuổi, chỉ số sinh trắc, xã hội với LX. Mối liên quan giữa hội chứng lão hóa, các bệnh thường gặp với LX. Mối liên quan giữa các yếu tố nguy cơ của LX với LX.

Mối liên quan giữa MĐX với LX. Phân tích hồi quy logistic đa biến khảo sát LX và các yếu tố liên quan ở nữ. Phân tích hồi quy logistic đa biến* khảo sát mối liên quan của số lượng thành tố HCCH với LX ở nữ. Phân tích hồi quy logistic đa biến khảo sát LX và các yếu tố liên quan ở nam.

Phân tích hồi quy logistic đa biến* khảo sát mối liên quan của số lượng thành tố HCCH với LX ở nam. Mối liên quan giữa HCCH và NCGX cao theo mô hình FRAX. Mối liên quan giữa các thành tố của HCCH và NCGX cao theo mô hình FRAX. Mối liên quan giữa các yếu tố trong mô hình FRAX và NCGX cao.

Mối liên quan giữa MĐX và NCGX cao. Phân tích hồi quy logistic đa biến khảo sát NCGX cao và các yếu tố liên quan ở nữ. Phân tích hồi quy logistic đa biến khảo sát NCGX cao và các yếu tố liên quan ở nam. Mối liên quan giữa HCCH và nguy cơ gãy CXĐ và NCGX chính.

Hệ số tương quan Pearson* giữa các thành tố HCCH với nguy cơ gãy CXĐ và NCGX chính theo mô hình FRAX. Hồi quy tuyến tính đa biến khảo sát nguy cơ gãy CXĐ và NCGX chính với các yếu tố liên quan ở nữ. Hồi quy tuyến tính đa biến khảo sát nguy cơ gãy CXĐ và NCGX chính với các yếu tố liên quan ở nam. Sơ đồ tiến hành nghiên cứu .35 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.

Tỉ lệ LX ở nhóm có và không có HCCH. Tỉ lệ LX ở nhóm có và không có HCCH ở nữ. Tỉ lệ LX ở nhóm có và không có HCCH ở nam. Mối liên quan giữa số lượng thành tố HCCH với LX ở nữ.

Mối liên quan giữa số thành tố HCCH với LX ở nam. Phân nhóm tuổi của 2 nhóm có và không có LX ở nữ. Phân nhóm tuổi của 2 nhóm có và không có LX ở nam .56 DANH MỤC HÌNH Hình 1. Hình ảnh học vi thể của xương bình thường và xương bị LX.

Mô hình FRAX. Mô hình Garvan. Cơ chế bệnh sinh của HCCH. LX và tăng đường huyết, tăng huyết áp.

Máy đo mật độ xương DEXA Hologic Discovery Wi. 1 MỞ ĐẦU Loãng xương (LX) là một bệnh lý xương chuyển hóa được đặc trưng bởi giảm khối lượng và hư hại cấu trúc xương, dẫn đến tăng nguy cơ gãy xương (NCGX) [68]. Tuổi thọ con người ngày càng gia tăng dẫn đến tỉ lệ LX cũng tăng dần, đặc biệt ở người cao tuổi (NCT). Theo thống kê ở Mỹ vào năm 2010, có khoảng 10,2 triệu NCT bị LX và dự tính đến năm 2020, con số này vào khoảng 14 triệu NCT [112].

Ở Việt Nam, nghiên cứu (NC) của tác giả Trần Thị Thanh Tú thực hiện vào năm 2020 ghi nhận tỉ lệ LX ở NCT còn khá cao. Cụ thể, tỉ lệ LX ở NCT là 43,6%, trong đó ở nữ giới cao tuổi là 45,2% và ở nam giới cao tuổi là 26,3% [6]. Gãy xương là hậu quả nghiêm trọng nhất của LX, làm gia tăng tỉ lệ tử vong, giảm chất lượng cuộc sống và tăng chi phí điều trị [38].