Luận án tiến sĩ: Thực trạng phát hiện, xử trí bệnh phổi thường gặp tại trạm y tế xã của tỉnh Thái Nguyên

C THÁI NGUYÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y - DƢỢC NGUYỄN TRƢỜNG GIANG G ĐẠI HỌC Y - DƢỢC THỰC TRẠNG PHÁT HIỆN, XỬ TRÍ MỘT SỐ BỆNH PHỔI THƢỜNG GẶP TẠI TRẠM Y TẾ XÃ CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN VÀ HIỆU QUẢ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CAN THIỆP LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC THÁI THÁI NGUYÊN – NĂM 2019 NGUYÊN – NĂM 2019 luan an ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y - DƢỢC NGUYỄN TRƢỜNG GIANGTHÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y - NGUYỄN TRƢỜNG GIANG THỰC TRẠNG PHÁT HIỆN, XỬ TRÍ MỘT SỐ BỆNH PHỔI THƢỜNG GẶP TẠI TRẠM Y TẾ XÃ CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN VÀ HIỆU QUẢ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CAN THIỆP Chuyên ngành: Vệ sinh Xã hội học và Tổ chức Y tế Mã số: 62.64 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS Đàm Khải Hoàn 2.TS Hoàng Hà HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS Đàm Khải H 2.TS Hoàng H THÁI NGUYÊN – NĂM 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Trƣờng Giang, nghiên cứu sinh khóa 8, Trƣờng Đại học Y Dƣợc Thái Nguyên, chuyên ngành Vệ sinh Xã hội học và Tổ chức y tế, xin cam đoan: 1. Bản Luận án này do cá nhân tôi trực tiếp thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của PGS.TS Đàm Khải Hoàn và PGS.TS Hoàng Hà. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã đƣợc công bố tại Việt Nam. Các số liệu và kết quả trình bày trong Luận án này là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã đƣợc xác nhận của cơ sở nơi nghiên cứu.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về những cam kết này. Thái Nguyên, ngày 11 tháng 6 năm 2019 Ngƣời viết cam đoan Nguyễn Trƣờng Giang Nguyễn Trƣờng Giang luan an LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn: Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau Đại học, Khoa Y tế công cộng Trƣờng Đại học Y - Dƣợc Thái Nguyên đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn tập thể giáo viên các Khoa, Bộ môn của Trƣờng Đại học Y - Dƣợc Thái Nguyên đã truyền đạt cho tôi những kiến thức về chuyên môn và nghiên cứu khoa học. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Đàm Khải Hoàn và PGS.TS Hoàng Hà đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian nghiên cứu và hoàn thành Luận án.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc Sở Y tế Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm Chƣơng trình Phòng chống lao Quốc gia, Trung tâm Phát triển sức khỏe cộng đồng - CCHD, Đảng ủy, Ban Giám đốc và toàn thể cán bộ viên chức Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Thái Nguyên đã luôn tạo điều kiện thuận lợi để tôi học tập và nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc Trung tâm y tế, Ban Giám đốc Bệnh viện, Lãnh đạo Trạm Y tế xã, Lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã, Ban Chăm sóc sức khỏe ban đầu xã của các huyện Phổ Yên, Đồng Hỷ, Phú Lƣơng, Phú Bình, Võ Nhai, Định Hóa tỉnh Thái Nguyên đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thu thập số liệu nghiên cứu để hoàn thành Luận án. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn tới: Gia đình, đồng nghiệp, bạn bè là những ngƣời luôn bên cạnh động viên, chia sẻ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu cũng nhƣ trong công việc và cuộc sống. Tác giả Nguyễn Trƣờng Giang luan an DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ đầy đủ AFB Acide Fast Bacilli (Vi khuẩn kháng a xít) NB Ngƣời bệnh BKLN Bệnh không lây nhiễm BPTG Bệnh phổi thƣờng gặp BVL&BP Bệnh viện Lao & Bệnh phổi CBYT Cán bộ y tế CLB Câu lạc bộ COPD Chronic Obstruction Pulmonary Disease (Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) Cs Cộng sự CSSK Chăm sóc sức khỏe CSSKBĐ Chăm sóc sức khỏe ban đầu CTCL Chƣơng trình chống lao CTCLQG Chƣơng trình chống lao quốc gia DOTS Directly Observed Treatment Short course (Điều trị ngắn ngày có giám sát trực tiếp) GOLD Global Initiative for Obstructive Lung Disease (Sáng kiến toàn cầu về bệnh phổi tắc nghẽn) GINA Global Initiative for Asthma (Sáng kiến toàn cầu về hen) HIV/AIDS Human Immuno Deficiency Virus/ Acquired Immunodificiency Symdrom (Vi rút gây ra suy giảm miễn dịch ở người/ Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải) HPQ Hen phế quản KAP Knowledge Attitude Practical (Kiến thức thái độ thực hành) luan an KAS Knowledge Attitude Skill (Kiến thức thái độ kỹ năng) NVYTTB Nhân viên Y tế thôn bản PAL Practical Approach to Lung Health (Phương pháp tiếp cận thực tế đối với sức khỏe phổi) PHCNHH Phục hồi chức năng hô hấp TLN Thảo luận nhóm TT-GDSK Truyền thông – Giáo dục sức khỏe TTYT Trung tâm y tế TYT Trạm y tế USAID United States Agency for International Development (Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ) WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) luan an MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC CÁC BẢNG. viii DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ………………….ix DANH MỤC HỘP………………………………………………………………………………………….…………X ĐẶT VẤN ĐỀ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………1 Chƣơng 1.

Thực trạng phát hiện và xử trí một số bệnh phổi thƣờng gặp. Khái niệm về một số bệnh phổi thƣờng gặp. Tình hình mắc một số bệnh phổi thƣờng gặp. Thực trạng phát hiện, xử trí một số bệnh phổi thƣờng gặp.

Một số yếu tố liên quan đến phát hiện, xử trí bệnh phổi thƣờng gặp. Yếu tố trực tiếp. Yếu tố gián tiếp. Giải pháp tăng cƣờng phát hiện, xử trí bệnh phổi thƣờng gặp.

Giải pháp chung. Giải pháp có thể áp dụng tại Thái Nguyên. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng, địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Đối tƣợng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu.

Thiết kế nghiên cứu. Phƣơng pháp chọn mẫu định lƣợng. Phƣơng pháp chọn mẫu định tính. Các biện pháp can thiệp.

Xây dựng giải pháp. Các chỉ số nghiên cứu. Tiêu chuẩn các chỉ số, khái niệm trong nghiên cứu. Công cụ và kỹ thuật thu thập số liệu.

Phƣơng pháp đánh giá. Vật liệu nghiên cứu. Phƣơng pháp khống chế sai số. Phƣơng pháp xử lý và phân tích số liệu.

Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng phát hiện, xử trí một số bệnh phổi thƣờng gặp của cán bộ trạm y tế xã tỉnh Thái Nguyên năm 2013. Thông tin về đối tƣợng nghiên cứu.

Thực trạng kỹ năng hỏi bệnh, khám, xử trí một số BPTG của CBYT xã tỉnh Thái Nguyên năm 2013. Một số yếu tố liên quan đến phát hiện, xử trí một số bệnh phổi thƣờng gặp của cán bộ trạm y tế xã tỉnh Thái Nguyên. Nhóm các yếu tố liên quan trực tiếp (bản thân CBYT xã). Nhóm các yếu tố liên quan gián tiếp.

Hiệu quả một số giải pháp nhằm cải thiện phát hiện, xử trí một số BPTG của cán bộ TYT xã tỉnh Thái Nguyên sau 2 năm can thiệp. Xây dựng giải pháp can thiệp. Hiệu quả can thiệp. Thực trạng phát hiện, xử trí một số bệnh phổi thƣờng gặp của cán bộ trạm y tế xã tỉnh Thái Nguyên năm 2013.

Thông tin về đối tƣợng nghiên cứu. Thực trạng kỹ năng hỏi bệnh, khám, xử trí một số BPTG của CBYT xã tỉnh Thái Nguyên năm 2013. Một số yếu tố liên quan đến phát hiện, xử trí một số bệnh phổi thƣờng gặp của cán bộ trạm y tế xã tỉnh Thái Nguyên. Nhóm các yếu tố liên quan trực tiếp (bản thân CBYT xã).

Nhóm các yếu tố liên quan gián tiếp. Hiệu quả một số giải pháp nhằm cải thiện phát hiện, xử trí một số BPTG của cán bộ TYT xã tỉnh Thái Nguyên sau 2 năm can thiệp. Xây dựng giải pháp can thiệp. Hiệu quả can thiệp.

Những đóng góp mới của đề tài…………………. Hạn chế của đề tài. 134 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC. TÀI LIỆU THAM KHẢO.

luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Phân bố CBYT xã theo tuổi, giới. Thời gian công tác của đối tƣợng nghiên cứu. CBYT xã thực hành hỏi bệnh.

CBYT xã thực hành khám bệnh. CBYT xã xử trí sau khi hỏi bệnh, khám bệnh. CBYT xã thực hiện hƣớng dẫn NB lấy đờm xét nghiệm lao phân theo thời gian công tác, trình độ chuyên môn. KAS phát hiện, xử trí BPTG của CBYT xã.

KAP phòng, chống một số BPTG của ngƣời dân. Một số yếu tố khác gián tiếp liên quan đến năng lực xử trí BPTG của CBYT xã. Đặc điểm chung của CBYT trong nghiên cứu can thiệp. Đặc điểm về kiến thức phát hiện, xử trí một số BPTG của CBYT xã trƣớc can thiệp.

Đặc điểm về thái độ của CBYT xã về phát hiện, xử trí một số BPTG trƣớc can thiệp. Đặc điểm về kỹ năng phát hiện, xử trí một số BPTG của CBYT xã trƣớc can thiệp. Kết quả tập huấn phát hiện, xử trí một số BPTG cho CBYT xã nhóm can thiệp. Kết quả tập huấn tăng cƣờng trách nhiệm của cán bộ Ban BSSKBĐ, lãnh đạo thôn, bản trong công tác phòng, chống BPTG.

Kết quả giám sát các hoạt động xử trí BPTG tại xã. Kết quả hoạt động truyền thông phòng, chống một số BPTG trong 2 năm can thiệp. Kết quả xây dựng phòng Quản lý bệnh phổi mạn tính. 80 luan an Bảng 3.

Kết quả xây dựng mô hình Câu lạc bộ “Hơi thở xanh”. Kiến thức của CBYT 2 nhóm sau can thiệp. Thái độ của CBYT 2 nhóm sau can thiệp. Kỹ năng của CBYT 2 nhóm sau can thiệp.

Hiệu quả can thiệp đối với kiến thức, thái độ, kỹ năng của CBYT xã về phát hiện, xử trí một số BPTG. Thay đổi KAP của ngƣời dân về phòng, chống BPTG. Hiệu quả can thiệp đối với ngƣời dân về phòng, chống một số BPTG. Số lƣợng NB HPQ, COPD thu nhận, quản lý tại CMU tích lũy hàng năm (tính đến 31/12/2016).

Kết quả xây dựng mô hình CLB “Hơi thở xanh” tại BVL&BP tỉnh và các xã của 2 huyện can thiệp (tính đến 31/12/2016). Kết quả sinh hoạt CLB “Hơi thở xanh” ở BVL&BP tỉnh và các xã của 2 huyện can thiệp trong 2 năm can thiệp. Kết quả hoạt động xét nghiệm phát hiện lao tại 2 huyện can thiệp trƣớc và sau can thiệp. Kết quả phát hiện lao phổi có bằng chứng vi khuẩn học và lao phổi AFB(-) tại 2 huyện can thiệp trƣớc và sau can thiệp.

Kết quả hoạt động phát hiện HPQ, COPD tại 2 huyện can thiệp trƣớc và sau can thiệp .