Luận án tiến sĩ: Siêu âm Doppler ống tĩnh mạch trong chẩn đoán suy thai ở thai chậm phát triển trong tử cung - Đào Thị Hoa

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé y tÕ trêng ®¹i häc y hµ néi §µo ThÞ hoa nghiªn cøu SI£U ¢M doppler èng tÜnh m¹ch TRONG chÈn ®o¸n suy thai ë thai chËm ph¸t triÓn trong tö cung LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC hµ néi Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé y tÕ trêng ®¹i häc y hµ néi §µo ThÞ hoa nghiªn cøu SI£U ¢M doppler èng tÜnh m¹ch TRONG chÈn ®o¸n suy thai ë thai chËm ph¸t triÓn trong tö cung Chuyên ngành : Sản phụ khoa Mã số : 62720131 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Viết Tiến PGS. Trần Danh Cường hµ néi LỜI CẢM ƠN Nhờ sự giúp đỡ của nhiều tập thể và cá nhân, gia đình và cùng với nỗ lực của bản thân tôi đã hoàn thành luận án này. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến: GS.

Nguyễn Viết Tiến, PGS. Trần Danh Cường, Thầy đã luôn động viên, tạo mọi điều kiện thuận lợi và cho tôi những lời khuyên quý giá khi tôi thực hiện nghiên cứu và hoàn thành luận án. Xin trân trọng cảm ơn GS. Phan Trường Duyệt, người Thầy luôn tận tâm chỉ bảo cho tôi trong quá trình hoàn thiện nghiên cứu luận án.

Xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào sau Đại học và các thầy cô bộ môn Phụ Sản trường Đại học Y Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập tại trường. Xin trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô trong Hội đồng chấm luận án cấp cơ sở và phản biện đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu cho luận án của tôi được hoàn thiện. Xin trân trọng cảm ơn Ban giám đốc, tập thể các thầy thuốc và nhân viên khoa Sản bệnh lý, Khoa Đẻ, Khoa phẫu thuật GMHS, Khoa sơ sinh, Phòng Kế hoạch tổng hợp Bệnh viện Phụ sản Trung ương đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn tới các bệnh nhân trong nghiên cứu của tôi đã đồng ý tham gia vào nghiên cứu để tôi thực hiện được nghiên cứu này.

Cuối cùng, với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, anh chị em và bạn bè luôn động viên, khích lệ sẻ chia giúp tôi cố gắng học tập trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án. Đào Thị Hoa LỜI CAM ĐOAN Tôi là: Đào Thị Hoa Sinh ngày 14 tháng 9 năm 1974 Nơi công tác: khoa Khám Bệnh, bệnh viện Phụ sản Trung ương Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác ở cả trong nước và ngoài nước. Nếu như có ai phát hiện ra tôi sao chép kết quả nghiên cứu của bất cứ tác giả nào, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm và chịu mọi hình thức kỷ luật.

Tác giả luận án Đào Thị Hoa CÁC CHỮ VIẾT TẮT CPTTTC : Chậm phát triển trong tử cung ĐMC : Động mạch chủ ĐMR : Động mạch rốn ĐMNG : Động mạch não giữa CSNR : Chỉ số não rốn ĐMTC : Động mạch tử cung OTM : Ống tĩnh mạch ÔĐM : Ống động mạch TM : Tĩnh mạch TMR : Tĩnh mạch rốn BPV : Bách phân vị TT : Tim thai PIV : Chỉ số xung (Pulsatility Index for Veins) RI : Chỉ số kháng (Resistance index) PFI : Chỉ số tưới (Perfusion Index) DVI : Chỉ số ống tĩnh mạch (Ductus Index for Veins) TAMX : Thời gian trung bình có tốc độ tối đa (Time averaged maximum velocity) S/D : Systolic/diastolic SD : Độ lệch chuẩn (Standard Deviation) Se : Độ nhạy (Sensitivity) Sp : Độ đặc hiệu (Specificity) PV(+) : Giá trị chẩn đoán dương tính (Predictive Value positive) PV(-) : Giá trị chẩn đoán âm tính (Predictive Value Negative) AUC : Diện tích dưới đường cong ROC ROC : Receiver Operating Characteristic KQ : Kết quả NC : Nghiên cứu MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. THAI CHẬM PHÁT TRIỂN TRONG TỬ CUNG. Chẩn đoán thai CPTTTC 4 1. Nguyên nhân thai CPTTTC 6 1.

Hậu quả của thai CPTTTC 6 1. Sinh lý tuần hoàn thai nhi. Đặc điểm tuần hoàn thai. Tuần hoàn tử cung - thai 9 1.

Suy thai mạn, cơ chế điều chỉnh tuần hoàn và thai CPTTTC. Ống tĩnh mạch và tuần hoàn thai. Giải phẫu và sinh lý OTM 12 1. Vai trò của OTM trong tuần hoàn thai 12 1.

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ, THĂM DÒ THAI. Phương pháp đánh giá sự tăng trưởng của thai 13 1. Trắc đồ sinh lý liên quan đến tình trạng thai 14 1. Thăm dò nhịp TT trên Monitoring sản khoa 15 1.

Phương pháp soi ối 18 1. Thăm dò chẩn đoán hình ảnh bằng siêu âm – Doppler mạch máu 18 1. SIÊU ÂM DOPPLER TRONG THĂM DÒ SỨC KHỎE THAI TRÊN THAI CHẬM PHÁT TRIỂN TRONG TỬ CUNG. Ứng dụng hiệu ứng Doppler trong thăm dò sức khỏe thai 19 1.

Các phương pháp phân tích Doppler 21 1. Doppler thăm dò hệ động mạch thai 23 1. Doppler ống tĩnh mạch 31 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Đối tượng nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu 42 2.

Tiêu chuẩn chọn mẫu42 2. Phương pháp nghiên cứu.1 Thiết kế nghiên cứu 43 2. Công thức tính cỡ mẫu 43 2. Phương tiện nghiên cứu 44 2.

Tiến hành nghiên cứu 45 2. Kết quả nghiên cứu và đánh giá 53 2. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU.60 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm nhóm nghiên cứu. Tuổi bệnh nhân 62 3. Tuổi thai khi nhập viện 62 3. Cách sinh của sản phụ nhóm nghiên cứu 63 3.

Kết quả thai nghén – sơ sinh. Trọng lượng sơ sinh 63 3. pH máu động mạch rốn. Chia nhóm kết quả nghiên cứu theo kết quả thai nghén và sơ sinh.

Chỉ số Appgar. Giới tính sơ sinh và cân nặng theo nhóm. Diễn Biến sơ sinh 66 3. Các đặc điểm nhóm nghiên cứu theo kết quả thai nghén và sơ sinh.

Tuổi thai trung bình khi nhập viện 67 3. Bệnh lý khi vào viện 68 3. Kết quả siêu âm đánh giá tình trạng và đặc điểm nước ối thai nhi 69 3. Kết quả cho mục tiêu 1 của nghiên cứu: xác định giá trị chẩn đoán suy thai của siêu âm Doppler OTM trên thai CPTTTC.

Đặc điểm và giá trị sóng a 70 3. Kết quả thăm dò sóng S 73 3. Kết quả thăm dò sóng D 76 3. Kết quả chỉ số xung PI 79 3.

Kết quả chỉ số kháng RI 82 3. Kết quả chỉ số tưới PFI 84 3. Chỉ số ÔTM (DIV) của Doppler OTM 86 3. Kết quả chỉ số a/S 86 3.

Kết quả chỉ số S/a 89 3. Kết quả chỉ số S/D 91 3. Giá trị chẩn đoán suy thai của vận tốc các sóng, tỷ lệ trong thăm dò siêu âm Doppler OTM 93 3. Kết quả cho mục tiêu 2 của nghiên cứu: so sánh giá trị chẩn đoán suy thai của siêu âm Doppler OTM với siêu âm Doppler một số mạch máu khác.

Kết quả siêu âm Doppler các động mạch 97 3. Giá trị Doppler ĐMR98 3. Giá trị tiên lượng kết quả thai của Doppler ĐMNG 99 3. Giá trị Doppler ĐMTC 99 3.

So sánh giá trị chẩn đoán suy thai của thăm dò Doppler OTM với siêu âm Doppler các động mạch khác 100 Chương 4: BÀN LUẬN. ĐẶC ĐIỂM CỦA NHÓM NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu. Đặc điểm nhóm thai phụ tham gia nghiên cứu 104 4.

Trọng lượng sơ sinh. pH máu động mạch rốn. Lý do không dùng chỉ số Apgar mà chọn xét nghiệm khí máu ĐMR làm tiêu chuẩn để chẩn đoán suy thai 111 4. Kết quả thai và sơ sinh 112 4.

Đặc điểm nhóm nghiên cứu theo tình trạng thai và sơ sinh. Giá trị chẩn đoán suy thai của Doppler OTM. Giá trị chẩn đoán, tiên lượng kết quả thai và so sánh giữa siêu âm Doppler OTM và Doppler các động mạch. ĐMR và giá trị của các chỉ số Doppler ĐMR trong tiên lượng kết quả thai133 4.

ĐMNG và giá trị của các chỉ số Doppler động mạch não trong tiên lượng thai 137 4. Chỉ số não rốn (CSNR) và giá trị trong tiên lượng thai 139 4. Động mạch tử cung (ĐMTC) 140 4. So sánh giá trị chẩn đoán kết quả thai giữa siêu âm Doppler các động mạch và OTM143 KẾT LUẬN .154 CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Diễn biến sơ sinh. Liên quan giữa tiền sử nội khoa và KQ thai - sơ sinh. Giá trị các sóng Doppler OTM. Liên quan giữa giá trị TB sóng a với kết quả sơ sinh.

Điểm cắt tiên lượng kết quả thai của giá trị sóng a. Liên quan sóng S và KQ sơ sinh. Điểm cắt tiên lượng kết quả thai của sóng S trong thăm dò Doppler OTM. Trung bình sóng D theo tuổi thai và tình trạng sơ sinh.

Điểm cắt tiên lượng KQ thai của sóng D trong thăm dò Doppler OTM78 Bảng 3. Trung bình giá trị chỉ số PI theo kết quả thai. Điểm cắt tiên lượng kết quả thai của chỉ số xung PI trong thăm dò Doppler OTM. Giá trị trung bình chỉ số kháng RI và kết quả thai.

Điểm cắt tiên lượng suy thai của chỉ số kháng RI trong thăm dò Doppler OTM. Giá trị trung bình chỉ số tưới PFI và KQ sơ sinh. Điểm cắt tiên lượng suy thai của chỉ số tưới PFI trong thăm dò Doppler OTM. Giá trị trung bình chỉ số DIV và KQ thai.

Điểm cắt tiên lượng kết quả thai của giá trị tỷ lệ a/S trong thăm dò Doppler OTM. Trung bình giá trị chỉ số S/a và kết quả thai nghén. Điểm cắt tiên lượng kết quả thai của giá trị tỷ lệ S/a trong thăm dò Doppler OTM. Điểm cắt tiên lượng KQ thai của chỉ số S/D trong thăm dò Doppler OTM.

So sánh giá trị chẩn đoán suy thai của các giá trị vận tốc, tỷ lệ các sóng trong siêu âm Doppler OTM. Hệ số tương quan giữa pH máu ĐMR sơ sinh với giá trị các sóng, chỉ số, tỷ lệ trong siêu âm Doppler OTM. Giá trị chẩn đoán kết quả thai của sóng a, chỉ số xung PI của Doppler OTM.24: Liên quan giữa giá trị PI với kết quả thai và sơ sinh. Giá trị a với kết quả thai thai và sơ sinh.

Tỷ lệ bất thường siêu âm Doppler trong nhóm nghiên cứu. Giá trị tiên lượng kết quả thai của Doppler ĐMR. Giá trị Doppler ĐMNG. Giá trị Doppler ĐMTC bên phải.

Giá trị Doppler ĐMTC bên trái.31: Bất thường siêu âm Doppler và KQ thai. Giá trị chẩn đoán suy thai khi kết hợp siêu âm Doppler một ĐM với Doppler OTM.