Luận án Tiến sĩ: Trầm cảm ở bệnh nhân nhồi máu não ổ khuyết - Đặng Việt Hùng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y ĐẶNG VIỆT HÙNG NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG, YẾU TỐ NGUY CƠ, RỐI LOẠN TRẦM CẢM Ở BỆNH NHÂN NHỒI MÁU NÃO Ổ KHUYẾT TRÊN LỀU TIỂU NÃO LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI, NĂM 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y ĐẶNG VIỆT HÙNG NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG, YẾU TỐ NGUY CƠ, RỐI LOẠN TRẦM CẢM Ở BỆNH NHÂN NHỒI MÁU NÃO Ổ KHUYẾT TRÊN LỀU TIỂU NÃO CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC THẦN KINH Mã số: 9720159 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Minh Hiện HÀ NỘI, NĂM 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, tất cả những số liệu do chính tôi thu thập và kết quả trong luận án này chưa có ai công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào khác. Tôi xin đảm bảo tính khách quan, trung thực của các số liệu và kết quả xử lý số liệu trong nghiên cứu này. Tác giả luận án NCS Đặng Việt Hùng MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ ĐẶT VẤN ĐỀ.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Sơ lược cơ sở giải phẫu, sinh lý và sinh hóa hệ thần kinh.1 Hệ động mạch cảnh trong.2 Các vòng nối động mạch.3 Sinh lý và sinh hóa hệ thần kinh. Đặc điểm giải phẫu chức năng não liên quan đến các rối loạn tâm thần. Tổn thương thùy trán. Tổn thương thùy đỉnh.

Tổn thương thùy thái dương. Tổn thương thùy chẩm. Một số triệu chứng và hội chứng Thần kinh- Tâm thần. Nghiên cứu về nhồi máu não ổ khuyết.

Cơ chế bệnh sinh. Giải phẫu bệnh. Lâm sàng đột quỵ nhồi máu não ổ khuyết. Hình ảnh nhồi máu não ổ khuyết trên phim chụp sọ não.

Các xét nghiệm huyết học và sinh hóa. Các yếu tố nguy cơ ở bệnh nhân đột quỵ. Nhóm không thay đổi được. Nhóm có thể thay đổi được.

Rối loạn trầm cảm. Khái niệm về trầm cảm và trầm cảm thực tổn. Dịch tễ học trầm cảm. Đặc điểm lâm sàng của trầm cảm.

Nghiên cứu về trầm cảm sau đột quỵ. Triệu chứng của trầm cảm sau đột quỵ. Các dấu hiệu đặc trưng của trầm cảm sau đột quỵ. Nguyên nhân chính của trầm cảm sau đột quỵ.

Hậu quả của trầm cảm sau đột quỵ não. Một số nghiên cứu về trầm cảm và đột quỵ nhồi máu não trong và ngoài nước.41 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Số bệnh nhân nghiên cứu.

Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Nghiên cứu lâm sàng. Nghiên cứu cận lâm sàng. Xử lý các số liệu nghiên cứu.

Đạo đức trong nghiên cứu.54 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu. Nghiên cứu về ổ tổn thương trên phim chẩn đoán hình ảnh.

Các yếu tố nguy cơ của đối tượng nghiên cứu. Nghiên cứu các triệu chứng trầm cảm theo ICD 10. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí tổn thương. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và các hội chứng của nhồi máu não ổ khuyết.

83 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Về đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Trình độ học vấn của đối tượng nghiên cứu. Thời điểm xuất hiện đột quỵ nhồi máu não ổ khuyết.

Thời gian từ khi xảy ra đột quỵ đến khi tới viện. Thời điểm khởi phát trong năm. Hoàn cảnh xảy ra nhồi máu não ổ khuyết. Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm khởi phát bệnh. Triệu chứng khởi phát của đối tượng nghiên cứu. Các hội chứng lâm sàng của nhồi máu não ổ khuyết. Về ổ tổn thương trên phim hình ảnh.

Số ổ khuyết trên phim. Vị trí ổ khuyết. Sự phân bố tổn thương trên bán cầu não. Đường kính ổ khuyết não.

Các yếu tố nguy cơ của đối tượng nghiên cứu. Tần suất xuất hiện các yếu tố nguy cơ. Tình trạng tăng huyết áp của đối tượng nghiên cứu. Yếu tố đái tháo đường của đối tượng nghiên cứu.

Nghiên cứu về rối loạn lipid máu của đối tượng nghiên cứu. Các triệu chứng trầm cảm theo ICD 10. Triệu chứng đặc trưng của trầm cảm. Triệu chứng phổ biến của trầm cảm.

Mức độ trầm cảm của bệnh nhân nhồi máu não ổ khuyết. Mức độ trầm cảm và vị trí hình ảnh học sọ não. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở bao trong. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở nhân bèo.

Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở đồi thị, nhân đuôi. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở thuỳ trán. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở thuỳ chẩm 115 4. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở thuỳ thái dương.

Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở bán cầu não. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và số lượng ổ nhồi máu. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và các hội chứng của nhồi máu não ổ khuyết.122 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐÊ TÀI LUẬN ÁN .123 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1 BN Bệnh nhân 2 CHT Cộng hưởng từ 3 CI Confident Interval (Khoảng tin cậy) 4 CLVT Cắt lớp vi tính 5 CS Cộng sự 6 ĐTĐ Đái tháo đường 7 ĐM Động mạch HDL- C High density lipoprotein cholesterol: Cholesterol 8 trọng lượng phân tử cao ICD International Classification Of Diseases: Phân loại 9 bệnh quốc tế 10 LS Lâm sàng LDL- C Low density lipoprotein cholesterol: Cholesterol 11 trọng lượng phân tử thấp NIHSS National Institutes of Health Stroke Scale : Thang 12 điểm đột quỵ não của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ 13 NMNOK Nhồi máu não ổ khuyết 14 NMN Nhồi máu não NCEP National cholesterol education program: Chương 15 trình giáo dục cholesterol Quốc gia 16 SL Số lượng TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ TIA Transient Ischemic Attack: Cơn thiếu máu não cục 17 bộ thoảng qua TOAST Trial of Org 10172 in Acute Stroke Treatment: Thử 18 nghiệm 10172 trong điều trị đột quỵ cấp tính 19 VXĐM Vữa xơ động mạch DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 2.1 Phân loại nguyên nhân nhồi máu não theo TOAST. Phân độ tăng huyết áp theo mức huyết áp.

Đánh giá các rối loạn lipit máu theo NCEP ATP III. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo tuổi, giới. Thời điểm xuất hiện nhồi máu não. Thời gian xảy ra đột quỵ đến khi tới viện.

Đặc điểm khởi phát bệnh. Triệu chứng khởi phát của đối tượng nghiên cứu. Triệu chứng giai đoạn toàn phát đối tượng nghiên cứu. Các hội chứng lâm sàng của nhồi máu não ổ khuyết.

Phân bố số ổ nhồi máu trên phim. Phân bố tổn thương trên bán cầu não. Số ổ tổn thương ở thuỳ trán. Số ổ tổn thương ở thuỳ thái dương.

Số ổ tổn thương ở đồi thị bao trong. Đường kính ổ khuyết não. Tần suất các yếu tố nguy cơ. Thời gian phát hiện của bệnh nhân tăng huyết áp.

Sự tuân thủ điều trị ở những bệnh nhân tăng huyết áp. Thời gian phát hiện bệnh đái tháo đường. Sự tuân thủ điều trị đái tháo đường. Các rối loạn Lipid máu.

Triệu chứng chủ yếu của trầm cảm. Triệu chứng hay gặp của trầm cảm. Mức độ trầm cảm.70 Bảng Tên bảng Trang 3. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở bao trong.

Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở nhân bèo. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở đồi thị. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở nhân đuôi. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở vành tia.

Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở thuỳ trán. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở thuỳ chẩm. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở thuỳ thái dương. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở bán cầu trái.

Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí ổ khuyết ở bán cầu phải. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và vị trí tổn thương 2 bán cầu. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và số lượng ổ nhồi máu. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và liệt nửa người đơn độc.

Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và rối loạn vận động, cảm giác. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và liệt nhẹ nửa người, thất điều. Mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và rối loạn cảm giác đơn độc. Nghiên cứu mối liên quan giữa mức độ trầm cảm và các hội chứng ổ khuyết.

87 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang 3. Phân bố về trình độ học vấn. Phân bố về nghề nghiệp. Thời gian khởi phát trong năm.

Hoàn cảnh xảy ra nhồi máu não. Nghiên cứu về số ổ khuyết trên phim chụp.63 DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình ảnh Tên hình ảnh Trang 1. Động mạch não trước, não giữa, não sau. Hình ảnh tổn thương thùy trán.

Hình ảnh tổn thương thùy đỉnh. Hình ảnh tổn thương thùy thái dương. Hình ảnh tổn thương thùy chẩm.11 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Đột quỵ não luôn là vấn đề thời sự của ngành y tế ở tất cả các quốc gia trên toàn thế giới, vì đột quỵ não có tỷ lệ mắc, tỷ lệ tử vong và tàn phế rất cao, ảnh hưởng nhiều đến kinh tế, tâm lý của gia đình và xã hội. Ở Mỹ, đột quỵ não là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ ba sau bệnh tim mạch và ung thư, đồng thời đột quỵ não cũng là nguyên nhân số một gây tàn tật ở người trưởng thành [1].

Trong các thể đột quỵ não, nhồi máu não có tỷ lệ cao nhất 80- 85%, chảy máu não chiếm tỉ lệ 15- 20%. Theo Nguyễn Văn Chương, nhồi máu não ổ khuyết chiếm 16,67% tổng số bệnh nhân đột quỵ nói chung và 21,93% số bệnh nhân nhồi máu não [2]. và CS nhồi máu não ổ khuyết chiếm tỉ lệ 25% trong số bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não [3]. Trầm cảm sau đột quỵ đã được các nhà tâm thần học công nhận từ hơn 100 năm nay, nhưng các nghiên cứu có hệ thống chưa được thực hiện cho đến tận những năm 1970.