Luận án tiến sĩ: Hiệu quả điều trị tổn thương động mạch vành bằng nong bóng thuốc - Nguyễn Minh Hùng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN MINH HÙNG NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ MỘT SỐ TỔN THƯƠNG ĐỘNG MẠCH VÀNH BẰNG PHƯƠNG PHÁP NONG BÓNG CÓ PHỦ THUỐC LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ========= NGUYỄN MINH HÙNG NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ MỘT SỐ TỔN THƯƠNG ĐỘNG MẠCH VÀNH BẰNG PHƯƠNG PHÁP NONG BÓNG CÓ PHỦ THUỐC Chuyên ngành: Nội tim mạch Mã số: 62720141 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN LÂN VIỆT 2.PHẠM MẠNH HÙNG HÀ NỘI ­ 2019 LƠÌ CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Minh Hùng, nghiên cứu sinh khóa 29 – Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Nội – Tim mạch, xin cam đoan: 1. Đây là luận văn do ban ̉ thân tôi trực tiêṕ thực hiện du ơ ̛ ́i sự huơ ̛ ng ́ dâñ cuả GS. Nguyễn Lân Việt và PGS.

Phạm Mạnh Hùng 2. Công trình này không trùng lặp vơí bât́ kỳnghiên cưu ́ nào khác đã được công bốtaị Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cưu ́ là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã đuợ ̛ c xác nhận và châṕ thuận cuả cơ sở nơi nghiên cưu. ́ Tôi xin hoàn toàn chiụ trách nhiệm truơ ̛ ć pháp luật vềnhưng ̃ cam kêt́ này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả Nguyễn Minh Hùng CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG ĐỀ TÀI 1. TIẾNG VIỆT BN : Bệnh nhân CT : Can thiệp ĐM : Động mạch ĐMC : Động mạch chủ ĐMV : Động mạch vành ĐMLTT : Động mạch liên thất trước ĐMLTS : Động mạch liên thất sau ĐTĐ : Điện tâm đồ BTTMCB : Bệnh tim thiếu máu cục bộ NMCT : Nhồi máu cơ tim TBMN : Tai biến mạch não XHTH : Xuất huyết tiêu hóa THA : Tăng huyết áp RLLP : Rối loạn lipit máu HSHQ : Hệ số hồi quy NC : nghiên cứu 2. TIẾNG ANH ACC : Trường môn Tim mạch Hoa Kỳ (American College of Cardiology) AHA : Hội Tim mạch Hoa Kỳ (American Heart Association) CCS : Phân loại đau thắt ngực ổn định theo Hội Tim mạch Canada (Canadian Cardiovascular Society) PTCA : Nong mạch vành qua da với bóng thường(Percutanueous Transluminal Coronary Angioplasty) BMS : Stent kim loại trần (Bare Metal Stent) DEB : Bóng phủ thuốc (Drug Eluting Balloon) PEB : Bóng phủ thuốc Paclitaxel (Paclitaxel Eluting Balloon) DES : Stent phủ thuốc (Drug Eluting Stent) BVS : Stent tự tiêu (Bioresorbable Vascular Scaffolds) IVUS : Siêu âm trong lòng mạch (IntraVascular UltraSound) OCT : Chụp cắt lớp quang học (Optical Coherence Tomography) TIMI : Phân loại dòng chảy trong động mạch vành dựa trên nghiên cứu TIMI (Thrombolysis In acute Myocardioal Infarction) TMP : Mức độ tưới máu cơ tim (TIMI myocardial perfusion) Dd : Đường kính thất trái cuối tâm trương Ds : Đường kính thất trái cuối tâm thu EF : Phân số tống máu thất trái FS : Chỉ số co ngắn cơ tim Vd : Thể tích thất trái cuối tâm trương Vs : Thể tích thất trái cuối tâm thu ISR : Tái hẹp lại trong Stent (In­Stent Restenosis) SVD : Bệnh lí mạch nhỏ (small vessel disease) TLR :Tái tưới máu lại tổn thương đích (Target Lesion Revascularisation) TLF :Thất bại tổn thương đích (Target Lesion Failure) MACE : Các biến cố tim mạch chính (Major Adverse Cardiac Events) RCT : Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có nhóm chứng (Randomized Controlled Trial) RVD : Đk mạch tham chiếu (Reference Vessel Diameter) MLD : Đk lòng mạch nhỏ nhất (Minimum luminal Diameter) DS : % mức độ hẹp (Diameter stenosis) BR : Hẹp lại trên 50% (DS>50%) (Binary restenosis). RS : % mức độ hẹp ngay sau can thiệp(Residual Stenosis) LLL : mức độ mất lòng mạch muộn) (Late Lumen Loss) BARC : Tiêu chuẩn Hiệp hội nghiên cứu Hàn lâm về chảy máu (Bleeding Academic Research Consortium) DAPT : Nghiệm pháp kháng tiểu cầu kép (dual antiplatelet therapy) MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.

5 TỔNG QUAN TÀI LIỆU. TÌNH HÌNH BỆNH LÍ ĐỘNG MẠCH VÀNH TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM5 1. Trên thế giới. Tại Việt Nam.

TÁI HẸP SAU CAN THIỆP ĐMV. Định nghĩa: Tái hẹp trong Stent (ISR) là sự giảm đường kính trong lòng Stent theo thời gian do tăng sản lớp nội mạc mạch máu mới. Trên hình ảnh chụp mạch, tái hẹp được định nghĩa khi hẹp lại ≥50% tại vị trí đặt Stent hoặc trong vòng 5mm tới hai đầu Stent. Tái hẹp trên lâm sàng để chỉ định tái can thiệp lại tổn thương đích (TLR), với tiêu chuẩn về mặt hình ảnh chụp mạch (hẹp lại từ 50% đk lòng mạch) sẽ có thêm một trong các tiêu chuẩn sau: có triệu chứng lâm sàng của cơn đau thắt ngực tái phát, hình ảnh thiếu máu cơ tim (thay đổi hình ảnh ĐTĐ, hay nghiệm pháp gắng sức dương tính), bằng chứng về tình trạng thiếu máu cơ tim với các thăm dò không xâm định hướng [phân suất dự trữ vành FFR < 0,8; hình ảnh siêu âm nội mạch IVUS cho diện tích vùng cắt ngang < 4mm2 (vị trí thân chung < 6mm2)] hoặc tái hẹp ≥ 70% bất kể có triệu chứng hay không [26], [90].

Phân loại tái hẹp trong Stent. Cơ chế của tái hẹp ĐMV (Sơ đồ 1. Đáp ứng sinh học trong tái hẹp ĐMV. Các yếu tố ảnh hưởng tái hẹp ĐMV.

Các phương pháp phòng chống tái hẹp ĐMV. BỆNH LÍ MẠCH MÁU NHỎ (SVD). Các can thiệp cho mạch nhỏ với bóng thường và BMS. Can thiệp mạch nhỏ với Stent phủ thuốc.

BVS trong can thiệp mạch nhỏ. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC VÀ QUỐC TẾ VỀ BÓNG PHỦ THUỐC. Tổn thương mạch vành chưa can thiệp (De novo disease):. Bệnh lí mạch nhỏ (SVD Small vessel disease).

PEB cho tất cả các dạng tổn thương. Tổn thương chỗ phân nhánh. Can thiệp PEB ở bệnh nhân tiểu đường. Tắc mạch vành mạn tính.

Tái hẹp trong Stent. 43 CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân.Tiêu chuẩn loại trừ. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu can thiệp, một nhóm, có so sánh trước sau can thiệp và theo dõi dọc. Cỡ mẫu: Nghiên cứu áp dụng cỡ mẫu một tỷ lệ. Thời gian và địa điểm tiến hành nghiên cứu: trên thực tế tiến hành nghiên cứu, chúng tôi đã lấy toàn bộ được 60 bệnh nhân có đủ tiêu chuẩn nghiên cứu và đủ số liệu trước và sau can thiệp nong bóng phủ thuốc tại Viện tim mạch Việt Nam – Bệnh viện Bạch Mai, từ 12/2009 đến 10/2014. Trang thiết bị nghiên cứu.

QUY TRÌNH TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU. Chuẩn bị bệnh nhân. Phương pháp can thiệp nong bóng phủ thuốc (paclitaxel). Theo dõi sau can thiệp nong bóng phủ thuốc.

Biến chứng sau can thiệp nong bóng phủ thuốc và xử trí. CHỈ TIÊU NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung đối tượng nghiên cứu:. Các chỉ tiêu nghiên cứu hiệu quả: (bao gồm các tiêu chí an toàn và tiêu chí kết quả của phương pháp nong bóng phủ thuốc paclitaxel).

Đánh giá các yếu tố liên quan ảnh hưởng đến mức độ hẹp lại: [(tính theo % hẹp của đường kính lòng mạch(DS) và mức độ mất lòng mạch muộn(LLL), tại vị trí can thiệp với bóng phủ thuốc paclitaxel trước đó)]. CÁC TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN.Tiêu chuẩn chẩn đoán Tăng huyết áp (THA) [23]. Tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn lipit máu {24]:. Tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường ( WHO 1999), dựa vào một trong 3 tiêu chí: [25].

Tiêu chuẩn chẩn đoán nghiện hút thuốc lá mức độ thực thể theo thang điểm Fagerstrom thu gọn (trả lời 2 câu hỏi sau):[187]. THU THẬP VÀ XỬ LÝ SỐ LIỆU. ĐẠO ĐỨC NGHIÊN CỨU. 66 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA CÁC ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Đặc điểm lâm sàng của nhóm nghiên cứu. Đặc điểm cận lâm sàng của nhóm nghiên cứu. KẾT QUẢ CAN THIỆP NONG BÓNG PHỦ THUỐC.

Về mặt hình ảnh chụp ĐMV chọn lọc. Kết quả can thiệp nong bóng phủ thuốc. KẾT QUẢ THEO DÕI DỌC THEO THỜI GIAN. Kết quả theo dõi lâm sàng.

Theo dõi các biến cố tim mạch chính. Tái hẹp lại sau can thiệp ĐMV. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MỨC ĐỘ HẸP LẠI ĐMV SAU NONG BÓNG PHỦ THUỐC. Tuổi và giới.

Các yếu tố nguy cơ bệnh mạch vành. Ảnh hưởng của yếu tố viêm CRP hs:. Yếu tố về vị trí và số lượng nhánh ĐMV tổn thương. Yếu tố về đặc điểm tổn thương ĐMV.

ĐẶC ĐIỂM CHUNG NHÓM NGHIÊN CỨU. Tuổi và giới. 95 Nhóm bệnh nhân nghiên cứu có độ tuổi trung bình là cao tuổi (tuổi trung bình là 64,1 9,09), trong đó nam giới chiếm đa số (85%). Nhóm tái hẹp trong Stent có độ tuổi trung bình xu hướng cao hơn so với nhóm tổn thương mạch nhỏ ( với độ tuổi trung bình lần lượt là 66,9 8,69 (thấp nhất là 51, cao nhất là 82) và 61,3 8,79 (thấp nhất là 40, cao nhất là 75 tuổi)).

Như vậy trong nghiên cứu này, bệnh lí mạch vành hay gặp hơn ở nam giới và xuất hiện khá sớm từ khoảng 40 tuổi trở lên; tỉ lệ tái hẹp sau can thiệp mạch vành bắt đầu gặp ở nhóm bệnh nhân trên 50 tuổi và có xu hướng tăng nhiều hơn ở nhóm bệnh nhân trên 70 tuổi (Biểu đồ 3. Mức độ đau thắt ngực trên lâm sàng theo phân loại CCS .11 chỉ ra mức độ cải thiện rõ rệt triệu chứng đau thắt ngực theo thời gian. Trước can thiệp có 83 % bệnh nhân có mức độ CCS độ II và III, sau 6 tháng chỉ còn 20% bệnh nhân có mức độ CCS độ II và 80% các bệnh nhân theo thời gian có mức độ CCS độ I. Đặc điểm cận lâm sàng nhóm nghiên cứu.

cho thấy phân nhóm tổn thương mạch nhỏ có chỉ số men tim tăng cao hơn so với phân nhóm tái hẹp trong Stent, do trong nhóm tổn thương mạch nhỏ có tỉ lệ gặp ở bệnh nhân có NMCT cao hơn (gặp ở 30% trong nhóm SVD so với 10% trong nhóm ISR). Có 9 BN trong nhóm tổn thương mạch nhỏ có được đặt Stent trong cùng thủ thuật nhưng ở các vị trí mạch khác. Do một số bệnh nhân có tổn thương nhiều nhánh nên vừa được đặt Stent vừa được nong bóng phủ thuốc trong cùng thủ thuật, các BN được nong bóng phủ thuốc là các tổn thương mạch nhỏ và tái hẹp trong Stent. Chỉ số CRPhs có xu hướng tăng hơn trong phân nhóm tổn thương mạch nhỏ, tính chung cho nhóm nghiên cứu cho thấy có sự tăng của chỉ số CRPhs với mức tăng trung bình là 0,91 2,26.

Kết quả này cho thấy có sự gợi ý về mức tăng của chỉ số CRPhs với mức độ tổn thương của động mạch vành. KẾT QUẢ CHỤP ĐMV CỦA BỆNH NHÂN ĐƯỢC CAN THIỆP BẰNG BÓNG PHỦ THUỐC PACLITAXEL. Vị trí tổn thương và số nhánh tổn thương ĐMV. Đặc điểm tổn thương ĐMV.

Dòng chảy ĐMV trước can thiệp .