Nghiên cứu giá trị tiên lượng chỉ số xung tĩnh mạch phổi và Doppler ĐMP ở thai chậm tăng trưởng

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC PHẠM MINH SƠN NGHIÊN CỨU GIÁ TRỊ TIÊN LƯỢNG CỦA CHỈ SỐ XUNG TĨNH MẠCH PHỔI VÀ CÁC CHỈ SỐ DOPPLER ĐỘNG MẠCH PHỔI CHÍNH Ở NHỮNG THAI CHẬM TĂNG TRƯỞNG TRONG TỬ CUNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HUẾ - 2024 ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC PHẠM MINH SƠN NGHIÊN CỨU GIÁ TRỊ TIÊN LƯỢNG CỦA CHỈ SỐ XUNG TĨNH MẠCH PHỔI VÀ CÁC CHỈ SỐ DOPPLER ĐỘNG MẠCH PHỔI CHÍNH Ở NHỮNG THAI CHẬM TĂNG TRƯỞNG TRONG TỬ CUNG CHUYÊN NGÀNH: Sản Phụ khoa Mã số: 9 72 01 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. NGUYỄN VŨ QUỐC HUY TS. TRẦN ĐÌNH VINH HUẾ - 2024 Lời Cảm Ơn Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến: - Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học của Trường Đại học Y Dược Huế - Đại học Huế đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. - Ban Giám đốc, Phòng Tổ chức, Phòng Kế hoạch tổng hợp của Bệnh viện Phụ sản Nhi Đà Nẵng đã tạo mọi kiện thuận lợi cho tôi có cơ hội được theo học chương trình nghiên cứu sinh và hoàn thành luận án này.

Cao Ngọc Thành, Ban chủ nhiệm và quý thầy cô của Bộ môn Phụ Sản - Trường Đại học Y Dược Huế đã chỉ dạy, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập. Phạm Chí Kông và các Khoa thuộc khối Phụ Sản của Bệnh viện Phụ sản Nhi Đà Nẵng đã hết sức hỗ trợ tôi để toàn bộ số liệu nghiên cứu được thu thập một cách thuận lợi nhất. - Khoa Xét nghiệm, Khoa Nhi sơ sinh, Phòng Công nghệ thông tin, Bộ phận Quản lý lưu trữ bệnh án của Bệnh viện Phụ sản Nhi Đà Nẵng đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi có thể thu thập số liệu trong quá trình nghiên cứu. - Ban Chủ nhiệm và quý đồng nghiệp của Khoa Chẩn đoán trước sinh – Bệnh viện Phụ sản Nhi Đà Nẵng đã gánh vác mọi công việc của tôi trong suốt thời gian tôi theo học chương trình đào tạo nghiên cứu sinh.

- Quý đồng nghiệp, quý thân hữu đã luôn động viên, khích lệ tôi trong suốt thời gian học tập. - Các sản phụ cũng như gia đình các sản phụ đã nhiệt tình hợp tác, cho phép tôi được thu thập số liệu để hoàn thành nghiên cứu. Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Gs. Nguyễn Vũ Quốc Huy đã tận tình hướng dẫn, chỉ dạy, đưa tôi đến những giới hạn mới và cao hơn với chính bản thân tôi trong nghiên cứu khoa học, công bố quốc tế cũng như hoàn thành luận án.

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Ts. Trần Đình Vinh đã tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi được theo đuổi ước mơ học tập và nghiên cứu, cũng như đã chỉ dạy để luận án này được hoàn thành. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Giáo sư Pierre Bernard, Université catholique de Louvain, Cliniques Universitaires Saint-Luc đã trao cho tôi cơ hội được tu nghiệp trong lĩnh vực y học mẹ và thai nhi. Đó cũng là khởi nguồn cho những ý tưởng nghiên cứu của bản thân tôi sau này.

Cuối cùng, luận án này xin được gửi tặng cha mẹ và gia đình của tôi, nếu không có sự hậu thuẫn của những người thân yêu thì quá trình học tập và nghiên cứu không thể thành hiện thực. Huế, tháng 9 năm 2024 Phạm Minh Sơn LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu trong luận án là trung thực, chính xác, khách quan và chưa từng được các nhà khoa học khác công bố dưới bất kỳ mọi hình thức. Tác giả luận án Phạm Minh Sơn CÁC TỪ VIẾT TẮT AC : Abdominal Circumference – Chu vi vòng bụng ACOG : The American College of Obstetricians and Gynecologists - Hội sản phụ khoa Mỹ AEDF : Absent End Diastolic Flow – Mất dòng chảy cuối thì tâm trương AT : Acceleration Time – Thời gian tăng tốc AT/ET : Acceleration Time / Ejection Time – Thời gian tăng tốc / Thời gian tống máu AUC : Area Under the Curve – Vùng dưới đường cong BPD : Biparietal Diameter – Đường kính lưỡng đỉnh BPV : Bách phân vị BPV 3th : Bách phân vị thứ 3 BPV 5th : Bách phân vị thứ 5 BPV 10th : Bách phân vị thứ 10 BPV 95th : Bách phân vị thứ 95 CI : Confidence Interval – Khoảng tin cậy CS : cộng sự CSNO : chỉ số nước ối CTG : Cardio Toco Graphy – Biểu đồ ghi cơn go tử cung và nhịp tim thai ĐMNG : Động mạch não giữa ĐMP : Động mạch phổi ĐMR : Động mạch rốn ET : Ejection Time – Thời gian tống máu FIGO : The International Federation of Gynecology and Obstetrics - Liên đoàn sản phụ khoa quốc tế TCTT : Thai chậm tăng trưởng FL : Femur Length – Chiều dài xương đùi HC : Head Circumference – Chu vi vòng đầu ISUOG : The International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology - Hội siêu âm sản phụ khoa quốc tế NICU : Neonatal Intensive Care Unit – Đơn vị chăm sóc sơ sinh tích cực OR : Odds Ratio – Tỷ số Odds PI : Pulsatility Index – Chỉ số xung P thai : Trọng lượng thai nhi REDF : Reversal End Diastolic Flow - Đảo ngược dòng chảy cuối thì tâm trương ROC : Receiver Operating Characteristic – Biểu đồ ROC SGA : Small for Gestational Age – Thai nhỏ so tuổi thai SMFM : The Society for Maternal - Fetal Medicine Hội y học mẹ và thai nhi TLTN : Trọng lượng thai nhi TMP : Tĩnh mạch phổi MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.

Định nghĩa và phân loại thai chậm tăng trưởng. Bệnh nguyên thai chậm tăng trưởng. Sinh bệnh học. Các nguy cơ của thai kỳ có thai chậm tăng trưởng.

Dự báo sớm thai chậm tăng trưởng. Phát hiện thai chậm tăng trưởng. Quản lý thai chậm tăng trưởng. Các can thiệp nội khoa.

Đặc điểm của tim và phổi ở thai chậm tăng trưởng. Một số nghiên cứu đã công bố về mối liên quan giữa các chỉ số Doppler của hệ tuần hoàn phổi thai chậm tăng trưởng với kết cục thai kỳ. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tiến hành. Thu thập và xử lý số liệu. Đạo đức nghiên cứu.

Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu. Các chỉ số doppler của tĩnh mạch phổi và động mạch phổi ở thai tăng trưởng bình thường và thai chậm tăng trưởng. Giá trị tiên lượng của chỉ số xung tĩnh mạch phổi và các chỉ số Doppler động mạch phổi thai nhi đối với sức khỏe thai và trẻ sơ sinh ở thai chậm tăng trưởng 72 Chương 4. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu.

Các chỉ số Doppler của tĩnh mạch phổi và động mạch phổi chính ở thai tăng trưởng bình thường và thai chậm tăng trưởng.3 Giá trị tiên lượng của chỉ số xung tĩnh mạch phổi và các chỉ số Doppler động mạch phổi thai nhi đối với sức khỏe thai và trẻ sơ sinh ở thai chậm tăng trưởng. 124 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 125 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ. 146 DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Phân loại BMI của người mẹ theo chuẩn của tổ chức y tế dành cho người châu Á và khuyến nghị về tăng cân trong thai kỳ theo Viện y học Mỹ .2: Phân loại CTG theo FIGO .3: Bảng điểm đánh giá chỉ số Apgar .4: Giá trị chẩn đoán của một xét nghiệm .5: Phân nhóm giá trị của phương pháp chẩn đoán bằng diện tích dưới đường biểu diễn ROC.1: So sánh một số đặc điểm chung giữa hai nhóm nghiên cứu .2: Phân nhóm thai chậm tăng trưởng theo trọng lượng và tuổi thai .3: Mối liên quan giữa phương pháp sinh với phân loại tăng trưởng thai nhi .4: So sánh đặc điểm kết cục thai kỳ ở thời điểm ngay sau sinh theo phân loại tăng trưởng .5: Mối liên quan giữa kết cục sơ sinh bất lợi với phân loại tăng trưởng thai nhi .6: Mối liên quan giữa các đặc điểm của kết cục sơ sinh bất lợi với phân loại tăng trưởng thai nhi .7: Mối liên quan giữa các đặc điểm của kết cục sơ sinh bất lợi với mức độ nặng của thai chậm tăng trưởng .8: So sánh chỉ số xung động mạch rốn theo phân loại tăng trưởng thai nhi và kết cục sơ sinh .9: So sánh tỷ số não – bánh nhau và tỷ số rốn - não theo phân loại tăng trưởng thai nhi .10: Công thức hồi quy của các chỉ số Doppler của tĩnh mạch phổi theo tuổi thai .11: Các công thức hồi quy cho các chỉ số Doppler của động mạch phổi thai nhi theo tuổi thai.12: Đặc điểm tỷ số AT/ET và chỉ số xung của động mạch phổi theo tăng trưởng thai nhi .13: Phân bố số lượng thai chậm tăng trưởng theo pH động mạch rốn (điểm cắt: 7,20) kết hợp PI tĩnh mạch phổi (điểm cắt: BPV 95th) .14: Giá trị chẩn đoán và tiên lượng của chỉ số xung tĩnh mạch phổi trên BPV 95th đối với pH máu động mạch rốn < 7,20 ở thai chậm tăng trưởng .15: So sánh sự phù hợp của các mô hình hồi quy tuyến tính trong tiên lượng pH máu động mạch rốn ở thai chậm tăng trưởng .16: Phân tích vai trò của các biến số trong các mô hình hồi quy đa biến để tiên lượng pH máu động mạch rốn ở thai chậm tăng trưởng .18: Giá trị chẩn đoán và tiên lượng của tỷ số AT/ET động mạch phổi dưới BPV 5th đối với suy hô hấp ở thai chậm tăng trưởng .19: Các biến số trong mô hình hồi quy logistic đối với tiên lượng suy hô hấp sơ sinh ở thai chậm tăng trưởng .1: So sánh tuổi thai phụ giữa các nghiên cứu .2: So sánh giá trị trung bình của chỉ số xung động mạch rốn ở một số nghiên cứu .3: Phương trình hồi quy tính vận tốc đỉnh tâm thu của tĩnh mạch phổi theo tuổi thai của các nghiên cứu .4: Phương trình hồi quy tính vận tốc đỉnh tâm trương của tĩnh mạch phổi theo tuổi thai của các nghiên cứu .5 So sánh sự tương quan của các chỉ số Doppler tĩnh mạch phổi thai nhi ở 2 mẫu nghiên cứu trên cùng một quần thể .6: Đặc điểm của vận tốc đỉnh thì tâm thu động mạch phổi trong các nghiên cứu .7: Đặc điểm về sự tương quan giữa thời gian tăng tốc của động mạch phổi với tuổi thai trong các nghiên cứu .8: Đặc điểm về sự tương quan giữa thời gian tống máu của động mạch phổi với tuổi thai trong các nghiên cứu .9: Sự tương quan giữa tỷ số AT/ET của động mạch phổi với tuổi thai trong các nghiên cứu .