Luận án tiến sĩ: Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và yếu tố nguy cơ tắc động mạch phổi cấp ở bệnh nhân đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN QUANG ĐỢI NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ NGUY CƠ TẮC ĐỘNG MẠCH PHỔI CẤP Ở BỆNH NHÂN ĐỢT CẤP BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ======== NGUYỄN QUANG ĐỢI NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ NGUY CƠ TẮC ĐỘNG MẠCH PHỔI CẤP Ở BỆNH NHÂN ĐỢT CẤP BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH Chuyên ngành: Nội Hô Hấp Mã số: 62720144 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Hoàng Hồng Thái 2. Chu Thị Hạnh HÀ NỘI - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Quang Đợi, nghiên cứu sinh khóa 32 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Nội hô hấp, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thầy, Cô: PGS.

Hoàng Hồng Thái và PGS. Chu Thị Hạnh. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Người viết cam đoan Nguyễn Quang Đợi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AUC Area Under the Curve Diện tích dưới đường biểu diễn CAT COPD Asssessment Test Bảng điểm đánh gía triệu chứng ở bệnh nhân COPD CI Confidence Interval Khoảng tin cậy CLS Cận lâm sàng COPD Chronic Obstructive Pulmonary Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính Disease CRP C Reactive Protein Protein phản ứng C CS Cộng sự CTEPH Chronic Thromboembolic Tăng áp động mạch phổi do huyết Pulmonary Hypertension khối mạn tính CT-PA Computed Tomographic Chụp cắt lớp vi tính động mạch Pulmonary Angiography phổi cản quang ELISA Quantitative Enzyme-Linked Định lượng miễn dịch hấp phụ Immuno Sorbent Assay gắn enzym FEU Fibrinogen Equivalent Units Đơn vị tương đương fibrinogen FEV1 Forced Expiratory Volume in One Thể tích thở ra gắng sức trong Second giây đầu tiên FVC Forced Vital Capacity Dung tích sống gắng sức GOLD Global Strategy for Diagnosis, Chiến lược toàn cầu về chẩn Management and Prevention Of đoán, quản lý, phòng ngừa bệnh COPD phổi tắc nghẽn mạn tính HKTMS Huyết khối tĩnh mạch sâu HR Hazard Ratio Tỷ số rủi ro HU Housfield Đơn vị đo tỷ trọng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com IL Interleukin Interleukin LS Lâm sàng mMRC Modified Medical Research Thang điểm đánh giá khó thở sửa Council Dyspnea Scale đổi NPV Negative predictive value Trị số dự báo âm tính NT-proBNP N-terminal pro-Brain Natriuretic Peptide bài Natri Peptide OR Odds Ratio Tỷ số chênh PADUA Đại học Padua - Italia PESI Pulmonary Embolism Severity Chỉ số nặng tắc động mạch phổi Index PIOPED Prospective Investigation On Nghiên cứu tiến cứu chẩn đoán Pulmonary Embolism Diagnosis tắc động mạch phổi PPV Positive Predictive Value Trị số dự báo dương tính ROC Receiver Operating Characteristic Đường biểu diễn RR Relative Risk Nguy cơ tương đối Se Sensitivity Độ nhạy Sp Specificity Độ đặc hiệu TĐMP Tắc động mạch phổi TĐMP (+) Có tắc động mạch phổi TĐMP (-) Không tắc động mạch phổi TNT-hs Troponin T - high sensitive Troponin T độ nhạy cao TTHKTM Thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch VC Vital Capacity Dung tích sống WL Window Level Mức giữa cửa sổ WW Window Width Độ rộng cửa sổ YTNC Yếu tố nguy cơ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN. Đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Gánh nặng của đợt cấp COPD. Phân loại mức độ nặng của đợt cấp COPD. Rối loạn quá trình đông máu ở bệnh nhân đợt cấp COPD. Vai trò của thuốc lá đến tình trạng đông máu và các biến cố huyết khối ở bệnh nhân COPD.

Tắc động mạch phổi trong đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Mối liên quan giữa đợt cấp COPD và TĐMP. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng TĐMP ở bệnh nhân đợt cấp COPD. Tỷ lệ TĐMP ở bệnh nhân đợt cấp COPD.

Yếu tố nguy cơ TĐMP ở bệnh nhân đợt cấp COPD. Biến chứng của TĐMP cấp nếu không được chẩn đoán và điều trị. Những vấn đề cần được nghiên cứu thêm. Tắc động mạch phổi cấp.

Dịch tễ học huyết khối tĩnh mạch sâu và tắc động mạch phổi. Sinh lý bệnh tắc động mạch phổi. Tiếp cận chẩn đoán tắc động mạch phổi cấp. Tổng quan tình hình nghiên cứu TĐMP ở bệnh nhân đợt cấp COPD.

Trên thế giới. Tại Việt Nam. 43 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu.

44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Cỡ mẫu nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn loại trừ đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn đánh giá các chỉ số, biến số nghiên cứu.

Tiêu chuẩn chẩn đoán COPD. Đánh giá triệu chứng ở bệnh nhân COPD. Đánh giá COPD theo các nhóm ABCD. Tiêu chuẩn chẩn đoán đợt cấp COPD.

Tiêu chuẩn chẩn đoán đợt cấp COPD do nhiễm trùng. Chẩn đoán đợt cấp COPD không do nhiễm trùng. Tiêu chuẩn chẩn đoán mức độ nặng trong đợt cấp COPD. Tiêu chuẩn đánh giá tình trạng suy hô hấp.

Tiêu chuẩn chẩn đoán tắc động mạch phổi. Phân tầng nguy cơ tử vong do tắc động mạch phổi. Tiêu chuẩn chẩn đoán các rối loạn nhịp tim, suy tim, suy vành, tăng huyết áp. Tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu nghiên cứu. Thu thập số liệu cho mục tiêu 1. Thu thập số liệu cho mục tiêu 2.

Thu thập số liệu cho mục tiêu 3. Phương tiện nghiên cứu và quy trình kỹ thuật. Xét nghiệm D- dimer. Chụp cắt lớp vi tính động mạch phổi.

53 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các thăm dò cận lâm sàng khác. Tổng hợp các biến số và chỉ số nghiên cứu. Xử lý số liệu.

Quy trình nghiên cứu. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. 66 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng tắc động mạch phổi ở bệnh nhân đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Đặc điểm lâm sàng .Đặc điểm cận lâm sàng. Tỷ lệ và yếu tố nguy cơ TĐMP trong đợt cấp COPD. Tỷ lệ TĐMP trong đợt cấp COPD.

Yếu tố nguy cơ TĐMP trong đợt cấp COPD. Giá trị của xét nghiệm D-dimer và các thang điểm Wells, Geneva cải tiến trong chẩn đoán TĐMP ở bệnh nhân đợt cấp COPD. Giá trị của xét nghiệm D-dimer. Giá trị của thang điểm Wells.

Giá trị của thang điểm Geneva cải tiến. So sánh thang điểm Wells và Geneva cải tiến trong đánh giá nguy cơ lâm sàng TĐMP. 104 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng tắc động mạch phổi cấp ở bệnh nhân đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Đặc điểm lâm sàng. Đặc điểm cận lâm sàng .Tỷ lệ và yếu tố nguy cơ TĐMP trong đợt cấp COPD.Tỷ lệ TĐMP trong đợt cấp COPD. 128 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các yếu tố nguy cơ độc lập gây TĐMP ở bệnh nhân đợt cấp COPD.

Kết quả thang điểm Padua trong đánh giá nguy cơ TĐMP ở bệnh nhân đợt cấp COPD. Giá trị của xét nghiệm D-dimer và các thang điểm Wells, Geneva cải tiến trong chẩn đoán TĐMP ở bệnh nhân đợt cấp COPD. Giá trị của xét nghiệm D-dimer. Giá trị của thang điểm Wells.

Giá trị của thang điểm Geneva cải tiến. So sánh mức độ phù hợp giữa thang điểm Wells và Geneva cải tiến trong đánh giá nguy cơ lâm sàng TĐMP. 150 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO BỆNH ÁN MINH HỌA BỆNH ÁN NGHIÊN CỨU PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Phân loại mức độ nặng đợt cấp COPD theo Anthonisen và CS 1987.

Phân loại mức độ nặng đợt cấp COPD theo Burge S, Wedzicha JA năm 2003. Thang điểm Wells. Thang điểm Geneva cải tiến. Các biến số và chỉ số nghiên cứu.

Phiên giải ý nghĩa của hệ số kappa. Phiên giải ý nghĩa diện tích dưới đường cong ROC. Số đợt cấp/năm. Đánh giá triệu chứng theo bảng điểm CAT và mMRC.

Triệu chứng cơ năng. Triệu chứng thực thể. Đặc điểm Xquang phổi. Tổn thương phổi trên CT-PA.

Đặc điểm khí máu. Đặc điểm siêu âm tim. Liên quan giữa tuổi và TĐMP. Liên quan gữa độ tuổi trung bình và giới với TĐMP.

Liên quan giữa tiền sử hút thuốc và TĐMP. Liên quan giữa số đợt cấp/năm và TĐMP. Liên quan giữa thời gian mắc bệnh và TĐMP. Liên quan giữa mức độ tắc nghẽn và TĐMP.

Liên quan giữa điểm CAT và tình trạng TĐMP. Liên quan giữa thang điểm mMRC và TĐMP. Liên quan giữa phân nhóm COPD và TĐMP. 81 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Liên quan giữa nguyên nhân đợt cấp và TĐMP. Liên quan giữa bệnh đồng mắc và TĐMP. Liên quan giữa triệu chứng cơ năng và TĐMP. Liên quan giữa triệu chứng thực thể và TĐMP.

Các bảng điểm dự báo nguy cơ lâm sàng. Tổn thương trên x quang phổi. Các tổn thương phổi trên CT-PA. Vị trí huyết khối.

Liên quan kết quả siêu âm tim với TĐMP. Kết quả công thức máu. Kết quả sinh hóa máu. Kết quả xét nghiệm miễn dịch.

Kết quả giá trị trung bình khí máu với TĐMP. Phân loại kết quả khí máu với TĐMP. Các biến đổi điện tim. Phân tích hồi quy Logistic đơn biến.

Phân tích hồi quy Logistic đa biến. Thang điểm Padua và TĐMP. Nồng độ D-dimer tại ngưỡng giá trị điểm cắt 2,1mg/l FEU. Thang điểm Wells 3 mức.

Thang điểm Wells 3 mức với tình trạng TĐMP. So sánh thang điểm Wells 3 mức với ngưỡng điểm cắt nồng độ D-dimer = 2,1 mg/l FEU. Thang điểm Wells 2 mức với TĐMP. Kết hợp xét nghiệm D-dimer với thang điểm Wells trong loại trừ TĐMP.

Thang điểm Geneva 3 mức trong nhóm nghiên cứu. 101 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.