Luận án tiến sĩ: Giải phẫu nụ cười hài hòa người Kinh 18-25 - ĐH Y Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHẠM THỊ THANH BÌNH NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU NỤ CƯỜI VÀ XÂY DỰNG MỘT SỐ TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ NỤ CƯỜI HÀI HOÀ CỦA NGƯỜI KINH ĐỘ TUỔI 18-25 LUẬN ÁN TIẾN SĨ RĂNG HÀM MẶT HÀ NỘI – 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ----***---- PHẠM THỊ THANH BÌNH NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU NỤ CƯỜI VÀ XÂY DỰNG MỘT SỐ TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ NỤ CƯỜI HÀI HOÀ CỦA NGƯỜI KINH ĐỘ TUỔI 18-25 Chuyên ngành: Răng hàm mặt Mã số: 62720601 LUẬN ÁN TIẾN SĨ RĂNG HÀM MẶT Người hướng dẫn khoa học: 1. Hà Anh Đức 2. Hoàng Việt Hải HÀ NỘI – 2021 luan an LỜI CẢM ƠN Em xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo Sau đại học và các Phòng, Ban liên quan của trường Đại học Y Hà Nội đã đào tạo và hỗ trợ em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Em xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô của Viện Đào tạo Răng hàm mặt, phòng Đào tạo – Quản lý khoa học và các Phòng, Ban liên quan của Viện đã đào tạo và hỗ trợ em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến thầy PGS. Trương Mạnh Dũng, chủ nhiệm Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Quốc gia: “Nghiên cứu đặc điểm nhân trắc đầu mặt ở người Việt Nam để ứng dụng trong Y học”. Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới hai người Thầy hướng dẫn: TS. Hà Anh Đức và PGS.

Hoàng Việt Hải đã luôn tận tình hướng dẫn, dìu dắt em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu; chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm cũng như động viên em trong cuộc sống để em có thể hoàn thiện được luận án này. Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến PGS. Tống Minh Sơn, PGS. Nguyễn Thị Thu Phương, PGS.

Võ Trương Như Ngọc đã đóng góp những ý kiến vô cùng quý báu cho luận án của em. Em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban Giám hiệu, các thầy cô giáo, các trợ lý nghiên cứu tại các điểm nghiên cứu hai tỉnh Hà Nội và Bình Dương đã giúp đỡ và tạo điều kiện để em hoàn thành việc thu thập số liệu cho luận án. Xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới 1270 đối tượng nghiên cứu là các sinh viên tại các điểm nghiên cứu, các sinh viên, cán bộ, giáo viên các trường, các chuyên gia trong các lĩnh vực răng hàm mặt, chỉnh nha, phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ, giải phẫu - nhân trắc học, hoạ sĩ đã cung cấp những thông tin quí báu để em hoàn thành luận án này. Cuối cùng, em xin gửi lời biết ơn sâu sắc tới chồng, con và gia đình cùng bạn bè, đồng nghiệp đã luôn sát cánh, ủng hộ, động viên, khích lệ em trong suốt thời gian làm luận án.

Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Nghiên cứu sinh Phạm Thị Thanh Bình luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi là Phạm Thị Thanh Bình, nghiên cứu sinh khóa 35, Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Răng Hàm Mặt, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Hà Anh Đức và PGS. Hoàng Việt Hải.

Để thực hiện luận án này, tôi đã được Viện Đào tạo Răng hàm mặt, Chủ nhiệm đề tài nghiên cứu khoa học cấp Quốc gia “Nghiên cứu đặc điểm nhân trắc đầu mặt ở người Việt Nam để ứng dụng trong Y học” cho phép tôi được tham gia nghiên cứu và sử dụng số liệu của đề tài. Nghiên cứu này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp nhận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Nghiên cứu sinh Phạm Thị Thanh Bình luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BS : Bác sĩ BV RHM TW : Bệnh viện Răng hàm mặt trung ương CB : Cán bộ CĐYT : Cao đẳng y tế CN GP – NTH : Chuyên ngành Giải phẫu – Nhân trắc học CN PTTH – HM : Chuyên ngành Phẫu thuật tạo hình – Hàm mặt CN RHM – CN : Chuyên ngành Răng hàm mặt – Chỉnh nha CS : Chỉ số CSYT : Cơ sở y tế ĐHY : Đại học y ĐTNC : Đối tượng nghiên cứu GV : Giáo viên HH : Học viện HH : hài hòa KTS : Kỹ thuật số KTV : Kỹ thuật viên NCHH : Nụ cười hài hòa PTTM : Phẫu thuật thẩm mỹ RHM : Răng hàm mặt XQ : X quang YTCC : Y tế công cộng luan an MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN. Lịch sử nghiên cứu nụ cười. Giải phẫu nụ cười và các yếu tố ảnh hưởng.

Các yếu tố giải phẫu của nụ cười. Yếu tố thần kinh - cơ. Khớp cắn và vai trò khớp cắn trong giải phẫu nụ cười. Mọc răng thụ động không hoàn toàn.

Yếu tố tâm lý – xã hội. Phân loại nụ cười. Phân loại theo cảm xúc khi cười. Phân loại theo giai đoạn cười.

Phân loại nụ cười theo Tjan. Các phương pháp phân tích thẩm mỹ nụ cười. Đo trực tiếp trên lâm sàng. Đo trên ảnh chụp.

Phân tích thẩm mỹ khuôn mặt trên ảnh chuẩn hóa. Tổng quan các nghiên cứu nụ cười ở trong và ngoài nước. Tổng quan các nghiên cứu trên thế giới gần đây. Tổng quan các nghiên cứu trong nước.

Các quan điểm thẩm mỹ nụ cười. Quan điểm chung về thẩm mỹ nụ cười – Khái niệm nụ cười hài hòa 29 1. Các yếu tố của nụ cười không hài hòa. Những thay đổi quan điểm về thẩm mỹ nụ cười của người Việt Nam qua các thời kỳ.

Khái niệm Visagism – quan điểm mới trong thẩm mỹ con người. Một vài đặc điểm về hai thành phố Hà Nội và Bình Dương. Tổng quan về nghiên cứu định tính. 41 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn. Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm, thời gian nghiên cứu. Phương tiện nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Bảng thống kê các biến số.

Xử lý số liệu và kiểm soát sai số. Xử lý và phân tích số liệu. Sai số và cách khống chế sai số. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu.

72 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu. Nghiên cứu định lượng. Nghiên cứu định tính.

Đặc điểm hình thái nụ cười trên ảnh cười chuẩn hoá. Các khoảng cách trên mặt phẳng ngang. Các khoảng cách trên mặt phẳng đứng. Đặc điểm đường cười.

Đặc điểm hình dạng cung cười. Đặc điểm hình dạng đường cong môi trên khi cười. Sự hiển thị răng hàm lớn thứ nhất hàm trên khi cười. Mức hiển thị răng hàm dưới khi cười.

So sánh đặc điểm giải phẫu của nhóm có nụ cười hài hòa và không hài hòa. Tỉ lệ nụ cười hài hòa trong nghiên cứu. So sánh các kích thước giữa nhóm hài hòa và không hài hòa. So sánh các tỉ lệ giữa nhóm hài hòa và không hài hòa .So sánh các đặc điểm về hình dạng đường cong môi trên, đường cười, cung cười và mức độ hiển thì của răng hàm lớn thứ nhất hàm trên, răng hàm dưới giữa nhóm hài hòa và không hài hòa.

Tương quan giữa các tỉ lệ kích thước và điểm đánh giá mức độ hài hòa của nụ cười. So sánh kết quả đánh giá nụ cười hài hòa của 4 nhóm chuyên gia 90 3. Quan điểm nụ cười đẹp – nụ cười hài hoà. Quan điểm của những người không có chuyên môn.

Quan điểm của những người có chuyên môn. Nội dung kết quả của nghiên cứu định tính có thể được tóm tắt như sau 115 Chương 4: BÀN LUẬN. Nghiên cứu định lượng. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu.

Đặc điểm giải phẫu nụ cười trên ảnh chuẩn hóa. So sánh đặc điểm giải phẫu nụ cười hài hòa và không hài hòa. Tỉ lệ nụ cười hài hòa trong nghiên cứu. Nghiên cứu định tính.

Đặc điểm chung của nghiên cứu. Các biến số của nghiên cứu định tính. Khái niệm về “nụ cười đẹp” và “nụ cười hài hòa”. Quan điểm thẩm mỹ về nụ cười hài hoà.

152 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ. 153 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Thống kê các thông số trên mặt phẳng ngang .2: Thống kê các thông số trên mặt phẳng đứng dọc .3: Thống kê các tỉ lệ .4: Thống kê các biến định tính. Bảng thống kê các biến số. Đặc điểm chung của đối tượng tham gia nghiên cứu.

Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu định tính. Các khoảng cách trên mặt phẳng ngang. Các khoảng cách trên mặt phẳng đứng. Các loại đường cười.

Hình dạng cung cười. Tỉ lệ đường cong môi trên dương, âm khi cười. Sự hiển thị của răng hàm lớn thứ nhất hàm trên khi cười. Mức hiển thị răng hàm dưới khi cười.

Tỉ lệ nụ cười hài hòa trong nghiên cứu. So sánh các tỉ lệ. Bảng so sánh các loại đường cười. Bảng so sánh hình dạng cung cười.

So sánh đường cong môi trên (flc). So sánh mức hiển thị răng hàm lớn thứ nhất hàm trên khi cười 86 Bảng 3. So sánh mức hiển thị răng hàm dưới khi cười. Mối tương quan giữa các tỉ lệ kích thước và điểm đánh giá mức độ hài hòa của nụ cười.

87 luan an Bảng 3. Quan điểm của những người không chuyên môn. Quan điểm của những người có chuyên môn. So sánh các kích thước với nghiên cứu của Nguyễn Thanh Nga và Neha Grover.

So sánh kích thước thân răng cửa giữa hàm trên phải với nghiên cứu khác. So sánh tỉ lệ chiều cao/ độ rộng miệng khi cười với các nghiên cứu khác. So sánh các loại đường cười với các nghiên cứu khác. So sánh các loại đường cười trong nhóm có nụ cười hài hoà .131 luan an DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.

Tương quan giữa tỉ lệ chiều cao nụ cười/ Độ rộng miệng khi cười (SH/SW) và điểm đánh giá mức độ hài hòa của nụ cười. Tương quan giữa VDW/SW và điểm đánh giá mức độ hài hòa của nụ cười.