Luận án tiến sĩ đánh giá tiến triển bệnh glôcôm góc mở nguyên phát

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ========= NGUYỄN THỊ HÀ THANH §¸NH GI¸ TIÕN TRIÓN BÖNH GL¤C¤M GãC Më NGUY£N PH¸T LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ========= NGUYỄN THỊ HÀ THANH §¸NH GI¸ TIÕN TRIÓN BÖNH GL¤C¤M GãC Më NGUY£N PH¸T Chuyên ngành : Nhãn khoa Mã số : 62720157 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Vũ Thị Thái HÀ NỘI – 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. TS Vũ Thị Thái, người thầy đã hướng dẫn tận tình, quan tâm giúp đỡ tôi không chỉ trong quá trình thực hiện, hoàn thành luận án mà còn cả trong quá trình học tập và công tác. Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn tới GS.TS Đỗ Như Hơn, nguyên giám đốc Bệnh viện Mắt trung ương, nguyên chủ nhiệm Bộ môn Mắt trường Đại học Y Hà Nội, PGS.TS Hoàng Thị Phúc, nguyên Phó chủ nhiệm Bộ môn Mắt trường Đại học Y Hà Nội, PGS.TS Phạm Trọng Văn, chủ nhiệm Bộ môn Mắt trường Đại học Y Hà Nội, TS Đỗ Tấn, trưởng khoa Glôcôm Bệnh viện Mắt Trung Ương đã tạo điều kiện cho tôi để hoàn thành luận án này.

Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn tới các nhà khoa học trong Hội đồng chấm luận án đã cho tôi những ý kiến quý báu để luận án được hoàn thiện hơn. Tôi xin trân trọng biết ơn các thầy cô đã dìu dắt tôi trong chuyên nghành nhãn khoa cũng như trong phương pháp nghiên cứu khoa học. Tôi xin trân trọng cảm ơn: Ban giám hiệu, Phòng đào tạo Sau đại học – Trường Đại Học Y Hà Nội Ban giám đốc – Bệnh viện Mắt Trung Ương Các anh chị, bạn bè đồng nghiệp khoa Glôcôm – Bệnh viện Mắt Trung Ương đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi thực hiện và hoàn thành luận án này. Tôi xin cám ơn tình cảm tốt đẹp, sự giúp đỡ nhiệt tình của những người bạn đã dành cho tôi trong quá trình hoàn thành luận án.

Để có ngày hôm nay, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn cùng với tình cảm sâu sắc nhất tới những người thân trong gia đình, những người luôn bên tôi, chia sẻ, động viên, giúp đỡ tôi trong cuộc sống, học tập và trong suốt quá trình hoàn thành luận án này. NCS Nguyễn Thị Hà Thanh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Thị Hà Thanh, nghiên cứu sinh khóa 30 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Nhãn khoa, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. TS Vũ Thị Thái 2.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam 3. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Ngƣời viết cam đoan NCS Nguyễn Thị Hà Thanh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CÁC CHỮ VIẾT TẮT AGIS (Advanced Glaucoma Intervention Study): nghiên cứu can thiệp tiên tiến trong glôcôm CIGTS (Collaborative Initial Glaucoma Treatment Study): nghiên cứu những điều trị phối hợp ban đầu trong glôcôm EGS (Europe Glaucoma Society): hội glôcôm châu Âu EMGT(Early Manifest Glaucoma Trial): bằng chứng thử nghiệm sớm glôcôm GPA (Glaucoma Progression Analysis): phân tích tiến triển glcôcôm JGS(Japaness Glaucoma Society): hội glôcôm Nhật Bản MD (Mean Deviation): độ lệch trung bình NA: nhãn áp NTGS (Normal Tension Glaucoma Study): hội nghiên cứu glôcôm nhãn áp không cao OCT( Optical Coherrence Tomography): chụp cắt lớp quang học OHTS(Ocular Hypertension Treatment Study): hội nghiên cứu điều trị tăng nhãn áp PSD (Pattern Standard Deviation): độ lệch chuẩn mẫu TT: thị trường TK: thần kinh VFi (Visual Field index): chỉ số thị trường WGA (World Glaucoma Associate): hội glôcôm thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ ……………………………. 1 Chƣơng 1:TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Những biến đổi trong tiến triển bệnh glôcôm ……………….Những biến đổi cấu trúc trong tiến triển bệnh glôcôm …….Những biến đổi chức năng trong bệnh glôcôm ……………. Những tiêu chuẩn và phần mềm đánh giá tiến triển bệnh glôcôm. Tiêu chuẩn đánh giá tiến triển bệnh glôcôm dựa trên tổn hại cấu trúc …………………. Tiêu chuẩn đánh giá tiến triển bệnh glôcôm dựa trên tổn hại chức năng……………….

Phân mềm phân tích tiến triển bệnh glôcôm ………………. Tình hình nghiên cứu về tiến triển bệnh glôcôm trên thế giới 19 1. Các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến tiến triển bệnh glôcôm ……. Dao động nhãn áp ………………………………………….

Một số yếu tố nguy cơ khác ảnh hưởng đến tiến triển bệnh glôcôm ………………………………………………………. 31 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 36 2. Đối tượng nghiên cứu ………………………………………….1 Tiêu chuẩn lựa chọn ………………………………………. Tiêu chuẩn loại trừ ………………….

Phương pháp nghiên cứu ………………………………………. Thiết kế nghiên cứu …………………………………………. Công thức tính cỡ mẫu ……………………………………. 37 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Phương pháp chọn mẫu ………………………………. Phương tiện nghiên cứu ……………………………………. Tiến hành nghiên cứu ………………………………………. Các biến số và chỉ số nghiên cứu.

Thu thập và xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu. 59 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ………………. Đặc điểm bệnh nhân nghiên cứu ……………………………….

Tuổi và giới ………………………………………………. Bệnh toàn thân ………………………………………………. Giai đoạn bệnh ……………………………………………. Tổn hại thị trường và lớp sợi TK ở các giai đoạn bệnh …….

Tình trạng đĩa thị (Tỷ lệ lõm/đĩa) …………………………… 64 3. Phương pháp và thời gian điều trị …………………………. Đặc điểm bệnh nhân và tiến triển bệnh glôcôm tại các thời điểm theo dõi …………………………………………………………. Đặc điểm bệnh nhân tại các thời điểm theo dõi …………….Đánh giá tiến triển của bệnh tại các thời điểm theo dõi…….

Các yếu tố liên quan đến tiến triển bệnh ………………………. Liên quan tuổi với tiến triển bệnh …………………………. Liên quan giới với tiến triển bệnh …………………………. Liên quan mức độ tổn hại ban đầu với tiến triển bệnh …….

Liên quan nhãn áp với tiến triển bệnh ………………………. Liên quan quá trình điều trị với tiến triển bệnh ……………. 91 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 4: BÀN LUẬN ……………………………………………. Đặc điểm bệnh nhân nghiên cứu ……………………………….

Tuổi và giới …………………………………………………. Giai đoạn bệnh và thị trường ………………………………. Tỷ số lõm/ đĩa và độ dày lớp sợi thần kinh quanh …………. Phương pháp và thời gian điều trị.

Đặc điểm bệnh nhân và tiến triển bệnh glôcôm tại các thời điểm theo dõi …………………………………………………………. Đặc điểm bệnh nhân tại các thời điểm theo dõi ……………. Tiến triển bệnh glôcôm tại các thời điểm theo dõi ………. Các yếu tố liên quan đến tiến triển bệnh ……………………….

Liên quan tuổi và giới với tiến triển bệnh …………………. Liên quan giai đoạn bệnh với tiến triển bệnh ……………. Liên quan nhãn áp với tiến triển bệnh ………………………. Liên quan quá trình điều trị với tiến triển bệnh …………….

132 HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP ……………………………………. 134 ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN ………………………………. 135 DANH MỤC CÁC BÀI BÁO ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Liên quan giữa nhãn áp với nguy cơ tiến triển ……….Liên quan của tốc độ tiến triển và số lần tái khám………….

Phân loại giai đoạn bệnh ………………. Phân bố bệnh nhân theo tuổi và giới……………………. Phân bố các mức thị lực ………………………………. Phân bố các mức nhãn áp ………………………………….

Trị số MD, VFi, PSD trung bình của các giai đoạn bệnh. Phân bố các mức của tỷ lệ lõm/ đĩa ………………………. Phân bố các phương pháp điều trị ………………………. Tình hình điều trị thuốc ………………………………….

Thời gian đã được điều trị …………………………………. Phân bố các mức thị lực tại các thời điểm ………. Phân bố mức nhãn áp tại các thời điểm theo dõi ……. Nhãn áp trung bình tại các thời điểm theo dõi.

Tình trạng thị trường tại các thời điểm. Tỷ lệ tổn hại tiến triển theo hai tiêu chuẩn trong cả quá trình theo dõi ………………………………………………………. Số mắt có tổn hại tiến triển tại các thời điểm …………. Vị trí tổn hại tiến triển trên thị trường ………………….

Tốc độ tổn hại tiến triển trung bình tại các thời điểm sau thay đổi điều trị ……………………………………………………. Tương quan giữa độ dày lớp sợi TK quanh gai và tổn hại thị trường……………………………………………. Biến đổi độ dày lớp sợi TK trung bình theo vị trí tổn hại của thị trường …. 75 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Biến đổi độ dày lớp sợi TK ở mỗi góc phần tư theo vị trí tổn hại thị trường ……………………………………………. Tình hình thay đổi điều trị ở nhóm không tiến triển ……. Tình hình thay đổi điều trị ở nhóm có tiến triển ………. Liên quan tuổi với tiến triển bệnh …………………….

Liên quan giới với tiến triển bệnh ………………………. Liên quan giai đoạn bệnh với tiến triển bệnh ……………. Giá trị trung bình của MD, VFi, PSD, độ dày lớp sợi TK ban đầu ở nhóm có tiến triển và không tiến triển ………………… .26 Nhãn áp trung bình của nhóm có tiến triển và không tiến triển ở các thời điểm theo dõi ……………………………………… 83 Bảng 3.27 Phân bố các mức nhãn áp ở nhóm không có tiến triển tại các thời điểm. Phân bố giá trị NA cao nhất theo các mức NA ở các giai đoạn bệnh của nhóm không tiến triển.

Nhãn áp của nhóm tiến triển tại thời điểm có tiến triển …. Liên quan tiến triển bệnh với giá trị nhãn áp 14mmHg ….31 Nhãn áp trung bình tại các thời điểm sau thay đổi điều trị của nhóm có tiến triển ……………………………………………. Liên quan dao động nhãn áp dài hạn với tiến triển bệnh …. Phân bố mức dao động NA ngắn hạn của nhóm có tiến triển trước và sau thay đổi điều trị 1 tháng ……………………….

Liên quan phương pháp điều trị với tiến triển bệnh ……. Liên quan số loại thuốc tra hạ nhãn áp với tiến triển bệnh. Liên quan thời gian điều trị với tiến triển bệnh …………. Phân bố khoảng thời gian từ khi bắt đầu điều trị đến thời điểm phát hiện tiến triển ở nhóm có tiến triển …………………….

95 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Chỉ số MD ban đầu ở các giai đoạn bệnh …………………. Chỉ số MD và PSD tại thời điểm ban đầu và kết thúc theo dõi. Tỷ lệ phát hiện tổn hại tiến triển …………………………. Liên quan giữa giai đoạn bệnh với tiến triển bệnh ……….

Giá trị nhãn áp đích (đơn vị: mmHg) ở các giai đoạn của các nghiên cứu …………………………………………………… 125 Bảng 4. Liên quan của dao động nhãn áp dài hạn với tiến triển bệnh …………………………………………………………. 128 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Phân bố các giai đoạn bệnh ………………………….