Kết quả điều trị ung thư trực tràng thấp, trung bình giai đoạn tiến triển tại chỗ bằng xạ trị gia tốc trước phẫu thuật kết hợp với Capecitabine - Võ Quốc Hưng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI VÕ QUỐC HƯNG KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ TRỰC TRÀNG THẤP, TRUNG BÌNH GIAI ĐOẠN TIẾN TRIỂN TẠI CHỖ BẰNG XẠ TRỊ GIA TỐC TRƯỚC PHẪU THUẬT KẾT HỢP VỚI CAPECITABINE LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI VÕ QUỐC HƯNG KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ TRỰC TRÀNG THẤP, TRUNG BÌNH GIAI ĐOẠN TIẾN TRIỂN TẠI CHỖ BẰNG XẠ TRỊ GIA TỐC TRƯỚC PHẪU THUẬT KẾT HỢP VỚI CAPECITABINE Chuyên ngành : UNG THƯ Mã số : 9720108 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. BÙI CÔNG TOÀN HÀ NỘI - 2022 LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các Thầy, Cô và các bạn đồng nghiệp công tác tại các Bệnh viện, Bộ môn, Khoa phòn đã dày công đào tạo và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, công tác để hoàn thành luận án này: Bệnh viện K Hà Nội. Bộ môn ung thư, trường Đại học Y Hà Nội. Phòng sau đại học, trường Đại học Y Hà Nội.

Trung tâm giải phẫu bênh- Bệnh viện K. Các khoa Nội, Ngoại, Xạ bệnh viện K. Phòng hồ sơ, thư viện, phòng Kế hoạch tổng hợp bệnh viện K. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới phó giáo sư, tiến sĩ Bùi Công Toàn, người Thầy, người trực tiếp hướng dẫn, khích lệ tôi thực hiện luận án.

Thầy là một tấm gương mẫu mực về sự đức độ, rộng lượng, người thầy thuốc, người thầy giáo, người bác sĩ với kinh nghiệm nghề nghiệp phong phú, phương pháp làm việc khoa học nghiêm túc để tôi suốt đời phấn đấu noi theo. Hoàn thành luận án này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các giáo sư tiến sĩ, các Thầy, cô bộ môn ung bướu trường đại học Y khoa Hà Nội, các anh, chị em đồng nghiệp đã chỉ bảo cho tôi những điều quí báu trong công tác và trong nghiên cứu khoa học. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn vô hạn tới công lao trời biển của tứ thân phụ mẫu sinh thành chăm sóc, hết lòng tạo điều kiện cho tôi học tập phấn đấu thành người có ích trong xã hội. Xin bày tỏ lòng biết ơn gia đình là diểm tựa vững chắc cổ vũ, động viên, tạo động lực cho tôi trong giai đoạn đáng nhớ của cuộc đời.

Hà Nội, ngày 12 tháng 03 năm 2022 Võ Quốc Hưng LỜI CAM ĐOAN Tôi là VÕ QUỐC HƯNG nghiên cứu sinh khóa 32 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Ung thư, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Bùi Công Toàn. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 12 tháng 03 năm 2022 VÕ QUỐC HƯNG DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT AJCC : American Joint Committe on Cancer (Hiệp hội ung thư Hoa Kỳ) BN : Bệnh nhân BVK : Bệnh viên K CT : Computer tomography (Chụp cắt lớp vi tính) GĐ : Giai đoạn GPB : Giải phẫu bệnh CTBC : Công thức bạch cầu CTM : Công thức máu HC : Hồng cầu HST : Huyết sắc tố TC : Tiểu cầu MLC : Muntileaf Collimator (Hệ đa lá) MRI : Manegtic resonance imaging ̣ (Chụp cộng hưởng từ) PET : Positron Emission Tomotherapy (Chụp đồng vị phóng xạ) PET/CT : Positron Emission Tomotherapy Computertomography UICC : Union Intenationale Contre le Cancer (Hiệp hội quốc tế chống ung thư) UT : Ung thư UTBM : Ung thư biểu mô UTTT : Ung thư trực tràng CRC : Colorectum cancer (Ung thư trực tràng) nCRT : Neo chemoradiation (Hóa, xạ trị tân bổ trợ) PNI : Perineural invasion (Xâm lấn màng đáy) DMFS : Distan Metatis free survival (Sống không di căn) DFS : Disease free survival (Sống không bệnh) OS : Overall survival (Sống chung) LRC : Loco regional (Kiểm soát tại chỗ) EVI : Venous invation (Xâm lấn TM ngoại bào) LVI : Lympho vasculas invasion (Xâm lấn mạch bạch huyết) pN : Hạch bệnh lý pT : T bệnh lý RS : Relative survival estimate (Ước tính điểm sống sót tương đối) SE : Standard error of the estimate (Sai số chuẩn của ước tính) IORT : Intra operative radiotherapy (xạ trị trong mổ) PORT : postoperativeradiotherapy (Xạ trị hậu phẫu) POCRT : postoperative chemoradiotherapy (Hóa, xạ trị hậu phẫu) preop LCCRT: preoperative long course chemoradiotherapy (Hóa, xạ trị trải liều tiền phẫu) preop SCR: preoperative short course radiotherapy (Xạ trị tiền phẫu ngắn ngày) CCR : Clinical complate response (Đáp ứng lâm sàng) GTR : Good tumo response (U đáp ứng tốt) PCR : Pathological complete response (Đáp ứng mô bệnh học hoàn toàn) IMRT : Intensity modulated radiation therapy (Xạ trị điều biến liều) TME : total mesorectal excision (Cắt bỏ toàn bộ U) LR : local recurrence (Tái phát tại chỗ). MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. GIẢI PHẪU TRỰC TRÀNG. DỊCH TỄ VÀ SINH BỆNH HỌC UNG THƯ TRỰC TRÀNG. Tình hình mắc bệnh ung thư trực tràng.

Bệnh sinh và các yếu tố nguy cơ ung thư đại trực tràng. ĐẶC ĐIỂM MÔ BỆNH HỌC UNG THƯ TRỰC TRÀNG. Phân loại mô bệnh học. Tiến triển tự nhiên ung thư trực tràng.

Phân loại giai đoạn ung thư trực tràng theo giải phẫu bệnh. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG UNG THƯ TRỰC TRÀNG. Biểu hiện lâm sàng. Thăm trực tràng.

Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Các xét nghiệm khác. CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ. Điều trị phẫu thuật ung thư trực tràng.

Xạ trị ung thư trực tràng. Điều trị hoá chất. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC VỀ HOÁ XẠ TRỊ TIỀN PHẪU TRONG UNG THƯ TRỰC TRÀNG. Một số nghiên cứu về xạ trị ung thư trực tràng tại Việt nam.

Một số nghiên cứu về hoá xạ trị tiền phẫu trong ung thư trực tràng trên thế giới. MỘT SỐ TÁC DỤNG KHÔNG MONG MUỐN CỦA PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ. Một số tác dụng không mong muốn của phương pháp điều trị xạ trị. Mô tả tác dụng không mong muốn của điều trị hóa chất theo tiêu chuẩn CTCAE 4.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân.

Tiêu chuẩn loại trừ bệnh nhân. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Biến số và chỉ số nghiên cứu.

Các bước tiến hành. XỬ LÝ SỐ LIỆU. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM NHÓM BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU. Đặc điểm nhân khẩu học của bệnh nhân tham gia nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng trước điều trị. Đặc điểm hình thái u trước điều trị qua thăm khám trực tràng.

Đặc điểm cận lâm sàng trước điều trị. ĐÁNH GIÁ ĐÁP ỨNG ĐIỀU TRỊ CỦA PHƯƠNG PHÁP XẠ TRỊ GIA TỐC KẾT HỢP VỚI CAPECITABIN. Các triệu chứng lâm sàng trước và sau điều trị. Đặc điểm u theo kết quả trước và sau điều trị.

Tỷ lệ các phương pháp phẫu thuật. Liên quan đáp ứng điều trị và mô học khối U. Thay đổi chất chỉ điểm trước và sau điều trị. Sự thoái hoá tế bào sau điều trị.

Thời gian sống thêm toàn bộ. Thời gian sống thêm không bệnh. MÔ TẢ CÁC TÁC DỤNG KHÔNG MONG MUỐN CỦA XẠ TRỊ GIA TỐC KẾT HỢP VỚI CAPECITABIN. Tác dụng không mong muốn lên hệ tiêu hóa.

Tác dụng không mong muốn lên huyết học. Tác dụng không mong muốn lên gan. Tác dụng không mong muôn lên hệ tiết niệu. Tác dụng không mong muốn khác.

Các biến chứng muộn sau xạ trị gia tốc kết hợp với Capecitabine. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA NHÓM BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU. Tuổi và giới. Lý do vào viện.

Thời gian từ lúc có triệu chứng đầu tiên đến khi vào viện. Phẫu thuật làm hậu môn nhân tạo trên u trước điều trị. Đặc điểm mô bệnh học trước điều trị. ĐÁP ỨNG SAU ĐIỀU TRỊ.

Đáp ứng cơ năng sau điều trị:. Đáp ứng qua kiểm tra cộng hưởng từ tiểu khung 1. Đánh giá đáp ứng thông qua sự thay đổi nồng độ CEA. Đánh giá đáp ứng dựa vào tỷ lệ bệnh nhân được phẫu thuật.

Đánh giá đáp ứng thông qua mô bệnh học sau phẫu thuật. CÁC TÁC DỤNG KHÔNG MONG MUỐN TRONG VÀ SAU ĐIỀU TRỊ. Độc tính trên hệ huyết học. Độc tính trên gan, thận.

Các tác dụng không mong muốn khác. THỜI GIAN SỐNG THÊM. Thời gian sống thêm toàn bộ trong 5 năm. Thời gian sống thêm không bệnh.

Một số yếu tố ảnh hưởng đến thời gian sống thêm. 114 CÁC BÀI BÁO ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Phân loại giai đoạn bệnh theo TNM, Dukes. Phân loại GĐ theo TNM , Duckes, MAC.

Một số nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng trong điều trị ung thư trực tràng trên thế giới. Phân độ độc tính của thuốc với hệ thống tạo máu. Phân độ độc tính của thuốc với gan, thận. Một số tác dụng phụ.

Đặc điểm nhân khẩu học của bệnh nhân tham gia nghiên cứu. Một số triệu chứng cơ năng trước điều trị. Các triệu chứng toàn thân trước điều trị. Thời gian xuất hiện triệu chứng cho đến khi nhập viện.

Đặc điểm của khối u qua thăm khám thực thể. Đặc điểm và kích thước u trước điều trị. Giai đoạn bệnh của bệnh nhân trước điều trị theo T qua thăm khám thực thể. Hình thái u qua nội soi.

Một số đặc điểm u theo MRI. Các triệu chứng lâm sàng trước và sau điều trị. Đặc điểm u theo kết quả MRI trước và sau điều trị. Đặc điểm nội soi u trước và sau điều trị.

Tỷ lệ đáp ứng sau điều trị. Tỷ lệ các phương pháp phẫu thuật. Tỷ lệ bệnh nhân làm hậu môn nhân tạo trước điều trị được phẫu thuật triệt căn. Tỷ lệ đáp ứng theo mô bệnh học.

Thay đổi chất chỉ điểm CEA, CA-19, AFP trước và sau hóa, xạ trị. Sống thêm không bệnh trong 5 năm theo giới. Thời gian sống thêm không bệnh theo nhóm tuổi. Tác dụng không mong muốn lên hệ tiêu hóa.

Các chỉ số huyết học trước và sau hóa trị. Các chỉ số huyết học trước và sau hóa trị. Tác dụng không mong muốn lên gan. Tác dụng không mong muốn lên hệ tiết niệu .