Luận án: Điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ II-IIIA bằng phẫu thuật và hóa xạ trị

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHAN LÊ THẮNG NGHIÊN CỨU ĐIỀU TRỊ UNG THƢ PHỔI KHÔNG TẾ BÀO NHỎ GIAI ĐOẠN II, IIIA BẰNG PHỐI HỢP PHẪU THUẬT TRIỆT CĂN VÀ HÓA - XẠ TRỊ BỔ TRỢ LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ---------------- PHAN LÊ THẮNG NGHIÊN CỨU ĐIỀU TRỊ UNG THƢ PHỔI KHÔNG TẾ BÀO NHỎ GIAI ĐOẠN II, IIIA BẰNG PHỐI HỢP PHẪU THUẬT TRIỆT CĂN VÀ HÓA - XẠ TRỊ BỔ TRỢ Chuyên ngành: Ung thƣ Mã số : 62720149 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Bá Đức HÀ NỘI – 2017 LỜI CẢM ƠN Luận án đƣợc hoàn thành bằng sự cố gắng nỗ lực của tôi cùng với sự giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể. Nhân dịp hoàn thành công trình này, với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin bày tỏ lời cám ơn tới: - Ban Giám hiệu, Khoa Sau đại học, Bộ môn Ung thƣ của Trƣờng Đại học Y Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. - Ban Giám đốc, Đảng ủy Bệnh viện K,khoa Phẫu thuật lồng ngực và các khoa phòng bệnh viện K đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. - Xin trân trọng cảm ơn GS.

Nguyễn Bá Đức nguyên chủ nhiệm Bộ môn ung thƣ Trƣờng đại học Y Hà nội, nguyên giám đốc Bệnh viện K, ngƣời Thầy đã tận tình hƣớng dẫn và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án. - Xin trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô trong Hội đồng chấm luận an đã đánh giá công trình nghiên cứu của tôi một cách công minh. Các ý kiến góp ý của các Thầy, Cô sẽ là bài học cho tôi trên con đƣờng nghiên cứu khoa học và giảng dạy sau này. Tôi cũng xin đƣợc chân thành cảm ơn: - Toàn thể Cán bộ nhân viên Khoa Phẫu thuật lồng ngực, khoa Gây mê hồi sức, khoa Giải phẫu bệnh, Khoa xạ và Khoa nội bệnh viện K đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án này.

Xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn của tôi đến: - Các bệnh nhân và gia đình ngƣời bệnh đã cho tôi có điều kiện học tập và hoàn thành luận án. - Các bạn bè đồng nghiệp và ngƣời thân trong gia đình đã động viên khích lệ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án này. Hà Nội, ngày 02 tháng 11 năm 2017 Phan Lê Thắng LỜI CAM ĐOAN Tôi là Phan Lê Thắng, nghiên cứu sinh khóa 28 Trƣờng Đại học Y Hà nội, chuyên nghành Ung thƣ, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản than tôi trực tiếp thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của Thầy GS.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã đƣợc công bố tại Việt nam 3. Các số liệu và thong tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã đƣợc xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về những cam kết này. Hà nội, ngày 02 tháng 11 năm 2017 Phan Lê Thắng NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN BN : Bệnh nhân; CLVT : Cắt lớp vi tính (Computed Tomography); ĐM : Động mạch; ĐMC : Động mạch chủ; FDG : 18-F-2-fluoro-2-deoxy- D-glucose HMMD : Hóa mô miễn dịch.

HXT : Hóa xạ trị HXTĐT : Hóa xạ trị đồng thời. HXTTT : Hóa xạ trị tuần tự. KPS : Karnofski performance status (chỉ số toàn trạng Karnofski) MBH : Mô bệnh học; MRI : Magnetic Resonance Imaging (cộng hƣởng từ); NSPQ : Nội soi phế quản. PET : Positron Emission Tomograpgy (chụp cắt lớp phát xạ positron).

PQ : Phế quản; PT : Phẫu thuật. PTNS : Phẫu thuật nội soi. STPXTN : Sinh thiết phổi xuyên thành ngực TDMP : Tràn dịch màng phổi. TMC : Tĩnh mạch chủ; UTBMT- V : Ung thƣ biểu mô tuyến vảy.

UTBMT : Ung thƣ biểu mô tuyến. UTBMTBL : Ung thƣ biểu mô tế bào lớn. UTBMTBN : Ung thƣ biểu mô tế bào nhỏ. UTBMV : Ung thƣ biểu mô vảy.

UTP : Ung thƣ phổi. UTPKTBN : Ung thƣ phổi không tế bào nhỏ. UTPTBN : Ung thƣ phổi tế bào nhỏ. XT : Xạ trị.

MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN. GIẢI PHẪU VÀ CÁC NHÓM HẠCH BẠCH HUYẾT CỦA PHỔI. Sơ lƣợc giải phẫu phổi.

Các nhóm hạch bạch huyết của phổi. DỊCH TỄ HỌC VÀ CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ LIÊN QUAN ĐẾN UNG THƢ PHỔI. Dịch tễ học ung thƣ phổi trên thế giới và Việt Nam. Các yếu tố nguy cơ liên quan đến ung thƣ phổi.

ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG UNG THƢ PHỔI. Giai đoạn tiền lâm sàng. Giai đoạn lâm sàng. ĐẶC ĐIỂM CẬN LÂM SÀNG UNG THƢ PHỔI.

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh. Xét nghiệm các chỉ số sinh học. Chẩn đoán tế bào và mô bệnh học. Chẩn đoán giai đoạn theo TNM.

CÁC PHƢƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ UNG THƢ PHỔI. Các phƣơng thức điều trị ung thƣ phổi theo giai đoạn bệnh. Phẫu thuật điều trị ung thƣ phổi. Kết hợp đa mô thức trong điều trị ung thƣ phổi.

28 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu và cỡ mẫu:.

Quy trình nghiên cứu. Các chỉ số nghiên cứu. Xử lý số liệu. Đạo đức nghiên cứu.

52 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM NHÓM BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU. Tuổi và giới. Tiền sử có liên quan đến ung thƣ phổi.

ĐẶC ĐIỂM LÂM SẦNG VÀ CẬN LÂM SÀNG UNG THƢ PHỔI KHÔNG TẾ BÀO NHỎ. Đặc điểm lâm sàng ung thƣ phổi không tế bào nhỏ. Đặc điểm cận lâm sàng ung thƣ phổi không tế bào nhỏ. Hình ảnh tổn thƣơng qua nội soi phế quản.

Đặc điểm mô bệnh học. Giai đoạn bệnh. Phƣơng pháp hóa xạ trị. KẾT QUẢ SỐNG THÊM.

Kết quả điều trị. Thời gian sống thêm toàn bộ và sống không bệnh. 71 Chƣơng 4: BÀN LUẬN. ĐẶC ĐIỂM NHÓM BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm tuổi và giới. Tiền sử hút thuốc lá. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG VÀ CẬN LÂM SÀNG UNG THƢ PHỔI KHÔNG TẾ BÀO NHỎ. Đặc điểm lâm sàng.

Đặc điểm các chỉ dấu khối u. Vị trí tổn thƣơng. Kích thƣớc khối u. Hình ảnh tổn thƣơng khi nội soi phế quản.

Đặc điểm mô bệnh học. PHƢƠNG PHÁP PHẪU THUẬT. Phẫu thuật cắt thùy phổi và cắt phổi. Phƣơng pháp nạo vét hạch.

Chỉ số thể trạng của bệnh nhân sau hóa xạ trị. Tác dụng phụ của phác đồ PE. TÁI PHÁT VÀ THỜI GIAN SỐNG THÊM. Tỷ lệ tái phát.

Thời gian sống thêm toàn bộ và sống thêm không bệnh. CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN THỜI GIAN SỐNG THÊM. Thời gian sống thêm theo giai đoạn bệnh. Thời gian sống thêm theo mô bệnh học.

Thời gian sống thêm theo các chặng hạch di căn. Thời gian sống thêm theo kích thƣớc khối u. Thời gian sống thêm theo tuổi. Thời gian sống thêm theo chỉ số Karnofski.

126 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân loại bệnh nhân theo tuổi. Loại thuốc và thời gian hút thuốc. Số lƣợng thuốc lá hút.

Tiền sử khác có liên quan đến ung thƣ phổi. Các triệu chứng lâm sàng thƣờng gặp. Thời gian xuất hiện triệu chứng đầu tiên đến khi nhập viện. Tình trạng bệnh nhân theo chỉ số Karnofski.

Các xét nghiệm chỉ điểm u. Kết quả chụp X-Quang phổi. Vị trí u trên CLVT. Hình ảnh tổn thƣơng chụp CLVT.

Kích thƣớc u trên CLVT. Hình ảnh tổn thƣơng qua nội soi phế quản. Vị trí tổn thƣơng ghi nhận qua nội soi phế quản. Kết quả mô bệnh học.

Đối chiếu mô bệnh học và vị trí tổn thƣơng. Phân giai đoạn bệnh của bệnh nhân UTPKTBN. Phẫu thuật cắt phổi ở bệnh nhân UTPKTBN. Nạo vét hạch theo bản đồ.

Hóa xạ trị ở bệnh nhân UTPKTBN. Chỉ số toàn trạng trƣớc và sau điều trị. Một số tác dụng phụ của phác đồ PE. Tỷ lệ tái phát, di căn ở các bệnh nhân.

Kết quả điều trị hiện tại. Thời gian sống thêm toàn bộ. Thời gian sống thêm không bệnh. Thời gian sống thêm toàn bộ theo giai đoạn bệnh.

Thời gian sống không bệnh theo giai đoạn bệnh. Thời gian sống thêm toàn bộ theo mô bệnh học. Thời gian sống thêm không bệnh theo mô bệnh học. Thời gian sống thêm toàn bộ theo các chặng hạch di căn.

Thời gian sống thêm không bệnh theo các chặng hạch. Thời gian sống thêm toàn bộ theo kích thƣớc khối u. Thời gian sống thêm không bệnh theo kích thƣớc khối u. Thời gian sống thêm toàn bộ theo tuổi.

Thời gian sống thêm không bệnh theo tuổi. Thời gian sống thêm toàn bộ theo chỉ số Karnofski. Thời gian sống thêm không bệnh theo chỉ số Karnofski. Phân tích đa biến các yếu tố ảnh hƣởng đến thời gian sống thêm toàn bộ.

Phân tích đa biến các yếu tố ảnh hƣởng đến thời gian sống thêm không bệnh. Lứa tuổi mắc ung thƣ phổi trong một số nghiên cứu. Tỷ lệ nam/nữ mắc ung thƣ phổi ở một số nghiên cứu. Tỷ lệ hút thuốc lá ở BN ung thƣ phổi trong một số nghiên cứu.

Tần suất triệu chứng ung thƣ phổi trong một số nghiên cứu. Vị trí khối u trong một số nghiên cứu. Phân loại mô học ung thƣ phổi ở một số nghiên cứu. Phƣơng pháp phẫu thuật UTP trong một số nghiên cứu.

Tỷ lệ sống thêm toàn bộ của BN UTP KTBN giai đoạn I- IIIA sau phẫu thuật trong một số nghiên cứu. Tỷ lệ sống thêm toàn bộ 3 năm theo mô bệnh học trong một số nghiên cứu. Liên quan chỉ số toàn trạng với tỷ lệ và thời gian sống thêm. 124 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.

Phân loại bệnh nhân theo giới. Đặc điểm mô bệnh học. Thời gian sống thêm toàn bộ. Thời gian sống không bệnh.

Thời gian sống thêm toàn bộ theo giai đoạn bệnh. Thời gian sống thêm không bệnh theo giai đoạn bệnh. Thời gian sống thêm toàn bộ theo mô bệnh học. Thời gian sống thêm không bệnh theo mô bệnh học.

Thời gian sống thêm toàn bộ theo các chặng hạch. Thời gian sống thêm không bệnh theo các chặng hạch. Thời gian sống thêm toàn bộ theo kích thƣớc khối u. Thời gian sống thêm không bệnh theo kích thƣớc khối u .