Đặc điểm lâm sàng, nội soi, mô bệnh học và đột biến gen KRAS ở RNA polyp >10mm - Trần Thanh Hà, Học viện Quân y

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y === *** === Luận văn luận án 2023 TRẦN THANH HÀ ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, NỘI SOI, MÔ BỆNH HỌC VÀ ĐỘT BIẾN GEN KRAS Ở MỨC ĐỘ RNA CỦA BỆNH NHÂN POLYP ĐẠI TRỰC TRÀNG KÍCH THƯỚC TRÊN 10 MM LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hà Nội - 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y === *** === TRẦN THANH HÀ Luận văn luận án 2023 ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, NỘI SOI, MÔ BỆNH HỌC VÀ ĐỘT BIẾN GEN KRAS Ở MỨC ĐỘ RNA CỦA BỆNH NHÂN POLYP ĐẠI TRỰC TRÀNG KÍCH THƯỚC TRÊN 10 MM Chuyên ngành : Nội khoa Mã số : 9720107 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN QUANG DUẬT 2. NGUYỄN LĨNH TOÀN Hà Nội - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Những kết quả và số liệu trong luận án là trung thực, chính xác, chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào khác.

Luận văn luận án 2023 Hà Nội, ngày tháng 6 năm 2023 Nghiên cứu sinh Trần Thanh Hà LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám đốc, Phòng Đào tạo Sau Đại học, Phòng kế hoạch tổng hợp, Bộ môn - Khoa Nội tiêu hóa - Bệnh viện Quân y 103 - Học viện Quân y; Đảng ủy, Ban giám đốc, Phòng kế hoạch tổng hợp, Khoa Thăm dò chức năng, Trung tâm Tiêu hóa Gan mật Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương; Bạn bè đồng nghiệp đã tạo mọi Luận văn luận án 2023 điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi tận tình trong thời gian học tập và nghiên cứu. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Quang Duật và GS. Nguyễn Lĩnh Toàn những người thầy đã tận tình, hết lòng vì học trò, đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo, cung cấp cho tôi những kiến thức và phương pháp luận quý báu trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tôi xin trân trọng cảm ơn tập thể Trung tâm Giải phẫu bệnh - Tế bào học Bệnh viện Bạch Mai; Bộ môn - Khoa giải phẫu bệnh lý - Bệnh viện Quân y 103; Phòng Công nghệ Gen và Di truyền tế bào - Viện nghiên cứu Y Dược học quân sự - Học viện Quân y đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành nghiên cứu của mình. Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô trong Bộ môn Nội tiêu hóa - Học viện Quân y và Hội đồng chấm luận án các cấp đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu cho luận án của tôi được hoàn thiện. Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn tới các bệnh nhân thân yêu đã tin tưởng đồng ý tham gia, hỗ trợ và hợp tác giúp tôi hoàn thành nghiên cứu này. Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình – Bố Mẹ và vợ tôi, người thân và bạn bè, đã dành cho tôi sự yêu thương vô bờ và hỗ trợ tối trong suốt quá trình thực hiện đề tài này.

Hà Nội, ngày tháng 6 năm 2023 Tác giả Trần Thanh Hà MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG Luận văn luận án 2023 DANH MỤC HÌNH ĐẶT VẤN ĐỀ.1 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Một số đặc điểm dịch tễ học, phân loại polyp dựa trên hình ảnh nội soi, mô bệnh học và chẩn đoán polyp đại trực tràng. Dịch tễ học. Gen KRAS, đột biến gen KRAS và các phương pháp xác định đột biến gen KRAS ở người.

Đột biến gen KRAS và cơ chế sinh ung thư. Các phương pháp sinh học phân tử xác định đột biến gen KRAS. Đột biến gen KRAS ở bệnh nhân polyp đại trực tràng. Vai trò của đột biến gen KRAS trong tiền trình biến đổi từ polyp sang ung thư đại trực tràng.

Tình hình nghiên cứu đột biến gen KRAS ở bệnh nhân polyp đại trực tràng trên thế giới và Việt Nam.39 Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Nhóm bệnh nhân polyp đại trực tràng. Nhóm bệnh nhân ung thư đại trực tràng.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Các bước tiến hành nghiên cứu. Nhóm bệnh nhân polyp đại trực tràng kích thước > 10mm. Nhóm bệnh nhân ung thư ĐTT.

Xét nghiệm mô bệnh học. Xét nghiệm đột biến gen KRAS ở mức độ RNA. Các chỉ tiêu nghiên cứu và tiêu chuẩn chẩn đoán đi kèm. Chỉ tiêu lâm sàng.

Chỉ tiêu polyp trên hình ảnh nội soi. Chỉ tiêu polyp trên mô bệnh học. Đánh giá kết quả xét nghiệm đột biến gen KRAS ở mức độ RNA. Đạo đức nghiên cứu.65 Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm một số triệu chứng lâm sàng 2 nhóm nghiên cứu. Đặc điểm tuổi. Đặc điểm giới. Đặc điểm tiền sử gia đình.

Đặc điểm triệu chứng lâm sàng. Đặc điểm hình ảnh nội soi và mô bệnh học của polyp đại trực tràng kích thước > 10mm. Đặc điểm hình ảnh nội soi. Đặc điểm mô bệnh học.

Mối liên quan giữa mô bệnh học với lâm sàng và hình ảnh nội soi. Đột biến gen KRAS ở mức độ RNA ở bệnh nhân polyp đại trực tràng kích thước > 10mm. Tỷ lệ đột biến gen KRAS ở bệnh nhân polyp đại trực tràng. Mối liên quan giữa đột biến gen KRAS với một số hình ảnh nội soi ở bệnh nhân polyp đại trực tràng.

Mối liên quan giữa đột biến gen KRAS với mô bệnh học polyp đại trực tràng kích thước > 10mm. Mối liên quan giữa đột biến gen KRAS với nguy cơ ung thư đại trực tràng.92 Chương 4 BÀN LUẬN. Đặc điểm lâm sàng đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm tuổi.

Đặc điểm giới tính. Đặc điểm tiền sử bệnh. Triệu chứng lâm sàng. Đặc điểm hình ảnh nội soi, mô bệnh học của polyp đại trực tràng kích thước > 10mm.

Đặc điểm hình ảnh nội soi. Đặc điểm mô bệnh học. Mối liên quan mô bệnh học với đặc điểm lâm sàng và nội soi của polyp đại trực tràng ≥ 10mm. Đột biến gen KRAS ở bệnh nhân polyp đại trực tràng kích thước >10mm.

Tỷ lệ đột biến gen KRAS và mối liên quan với tuổi và giới tính. Mối liên quan giữa đột biến gen KRAS ở mức độ RNA với một số đặc điểm hình ảnh nội soi và mô bệnh học ở bệnh nhân polyp đại trực tràng. Mối liên quan giữa đột biến gen KRAS ở mức độ RNA với nguy cơ ung thư đại trực tràng.134 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1 ARMS Amplification Refractory Mutation System (Hệ thống khuyếch đại đột biến) 2 BN Bệnh nhân Luận văn luận án 2023 3 CEA Carcinoembryonic antigen 4 CA19.9 Cancer Antigen 19-9 5 CS Cộng sự 6 DNA Deoxyribonucleic acide 7 ddNTP dideoxynucleotid 8 ĐTT Đại trực tràng 9 ExBP-RT Extendable blocking probe in reverse transcription (Phiên mã ngược với mẫu dò khóa có thể kéo dài) 10 EGFR Epidermal growth factor receptor (Thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu bì) 11 FOBT Feacal Occult Blood Test (Xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân) 12 FIT Feacal Immunochemical Test (Xét nghiệm hóa miễn dịch phân) 13 KRAS Kirsten rat sarcoma virus 14 LST Laterally spreading tumor (U lan rộng sang bên) 15 MAPK Mitogen-activated protein kinase 16 MBH Mô bệnh học 17 OR Ood ratio (Tỷ suất chênh) 18 RE Restriction enzyme (Enzym cắt giới hạn) 19 RNA Ribonucleic acide TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 20 PCR Polymerase Chain Reaction (Phản ứng chuỗi Polymarase) 21 RFLP Restriction fragment length polymorphism (Đa hình độ dài đoạn cắt giới hạn) Luận văn luận án 2023 22 STB Số tiêu bản 23 WHO World Health Organization (Tổ chức y tế thế giới) DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1. Các yếu tố nguy cơ của u tuyến, polyp răng cưa và ung thư đại trực tràng.

Danh mục mồi sử dụng. Danh mục hóa chất sử dụng. Danh mục máy móc và thiết bị sử dụng. Thành phần phản ứng của bước phiên mã ngược và làm giàu gen đích.

Nồng độ các mồi phiên mã ngược (mồi đặc hiệu đột biến và mẫu dò khóa) trong hỗn hợp mồi RT1 và RT2 5X. Chu trình nhiệt phiên mã ngược và làm giàu gen đích. Thành phần phản ứng qPCR khuếch đại cDNA KRAS tổng số. Thành phần phản ứng qPCR khuếch đại cDNA đột biến KRAS và gen quản gia GAPDH.

Chu trình nhiệt phản ứng qPCR phân tích đột biến. Giá trị cut-off của quy trình phát hiện đột biến gen KRAS ở mức độ RNA. Đặc điểm tuổi 2 nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Đặc điểm giới 2 nhóm bệnh nhân nghiên cứu.

Đặc điểm tiền sử gia đình ở nhóm nghiên cứu. Đặc điểm một số triệu chứng lâm sàng ở 2 nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Thời gian xuất hiện các triệu chứng. Đặc điểm vị trí polyp.

Đặc điểm hình dạng và bề mặt polyp.72 Bảng Tên bảng Trang 3. Đặc điểm kích thước polyp. Đặc điểm MBH polyp. Đặc điểm vi thể MBH polyp.

Tỷ lệ và mức độ loạn sản của polyp. Mối liên quan giữa tuổi với một số hình ảnh nội soi của polyp. Mối liên quan giữa tuổi với một số đặc điểm mô bệnh học của polyp. Mối liên quan giữa giới với một số đặc điểm nội soi của polyp.

Mối liên quan giữa giới với một số đặc điểm mô bệnh học của polyp. Mối liên quan giữa vị trí polyp với một số đặc điểm mô bệnh học của polyp. Mối liên quan giữa hình dạng polyp với một số đặc điểm mô bệnh học của polyp. Mối liên quan giữa kích thước polyp với một số đặc điểm mô bệnh học của polyp.

Mối liên quan giữa mức độ loạn sản của polyp u tuyến với hình ảnh vi thể của polyp. Tỉ lệ đột biến gen KRAS ở mức độ RNA ở bệnh nhân polyp ĐTT kích thước > 10mm. Tỷ lệ đột biến gen KRAS theo giới tính. Tỷ lệ đột biến gen KRAS theo tuổi.

Đột biến gen KRAS theo vị trí polyp. Đột biến gen KRAS theo hình dạng polyp. Đột biến gen KRAS theo kích thước polyp. Đột biến gen KRAS theo phân loại mô bệnh học polyp.90 Bảng Tên bảng Trang 3.

Đột biến gen KRAS theo phân loại mô bệnh học polyp u tuyến. Đột biến gen KRAS theo phân loại mô bệnh học polyp không u tuyến. Đột biến gen KRAS theo mức độ loạn sản của polyp u tuyến. So sánh tỷ lệ đột biến gen KRAS ở mức độ RNA giữa nhóm ung thư ĐTT và nhóm polyp chung.

So sánh tỷ lệ đột biến gen KRAS ở mức độ RNA giữa nhóm ung thư ĐTT và nhóm polyp không u tuyến. So sánh tỷ lệ đột biến gen KRAS ở mức độ RNA giữa nhóm ung thư ĐTT và nhóm polyp u tuyến.