Nghiên cứu tiêu chuẩn chẩn đoán chết não của Việt Nam trên bệnh nhân chấn thương sọ não

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHẠM TIẾN QUÂN NGHIÊN CỨU ÁP DỤNG CÁC TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN CHẾT NÃO CỦA VIỆT NAM TRÊN CÁC BỆNH NHÂN CHẤN THƢƠNG SỌ NÃO NẶNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHẠM TIẾN QUÂN NGHIÊN CỨU ÁP DỤNG CÁC TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN CHẾT NÃO CỦA VIỆT NAM TRÊN CÁC BỆNH NHÂN CHẤN THƢƠNG SỌ NÃO NẶNG Chuyên ngành: Gây mê hồi sức Mã số : 62720121 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Quốc Kính HÀ NỘI – 2017 LỜI CẢM ƠN Hoàn thành luận án này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới; - GS. Nguyễn Quốc Kính, là ngƣời thầy đã trực tiếp hƣớng dẫn và động viên tôi trong quá trình hoàn thành luận án. Nguyễn Thụ, là ngƣời thầy đã tận tình truyền đạt những điều quí báu về kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn, nghiên cứu khoa học và luôn là tấm gƣơng sáng cho tôi từ khi học chuyên ngành Gây mê hồi sức và trong hoàn thành luận án.

Nguyễn Hữu Tú, là ngƣời thầy, ngƣời anh đã chỉ bảo cho tôi phong cách làm việc, nghiên cứu khoa học, đã có nhiều góp ý quí báu và tận tình giúp đỡ tôi từ khi học nội trú cũng nhƣ quá trình hoàn thành luận án. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các Giáo sƣ, Phó giáo sƣ, Tiến sỹ trong chuyên ngành GMHS và các chuyên ngành liên quan đã nhiệt tình đóng góp cho tôi những ý kiến hết sức quý báu, chi tiết và khoa học trong quá trình tiến hành nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cám ơn: - Ban Giám hiệu, Bộ môn Gây mê hồi sức, Phòng Đào tạo sau đại học - Trƣờng đại học Y Hà Nội, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận án. - Ban Giám đốc, Tập thể khoa Gây mê hồi sức, khoa Phẫu thuật Tim mạch và Lồng ngực, Phòng Kế hoạch tổng hợp - Bệnh viện Việt Đức, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

- Trân trọng biết ơn bố mẹ, vợ cùng hai con yêu quý, những ngƣời thân yêu trong gia đình hai bên nội ngoại, các bạn bè và đồng nghiệp đã luôn bên cạnh, động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu. Hà Nội, ngày 9 tháng 02 năm 2017 PHẠM TIẾN QUÂN LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Phạm Tiến Quân, nghiên cứu sinh khóa 29 – Trƣờng Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Gây mê hồi sức, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của GS. Nguyễn Quốc Kính.

Công trình không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã đƣợc công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã đƣợc xác nhận và chấp nhận của cơ sở nơi tôi tiến hành nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về những cam kết này Hà Nội, ngày 9 tháng 2 năm 2017 Ngƣời viết cam đoan Phạm Tiến Quân CÁC CHỮ VIẾT TẮT CTA : Computed Tomographic Angiography Chụp mạch cắt lớp vi tính DSA : Digital Subtraction Angiography Chụp mạch số hóa xóa nền EEG : Electroencephalography Điện não đồ ET : Endothelin GCS : Glasgow Coma Scale Thang điểm hôn mê Glasgow IL : Interleukin MRI/MRA : Magnetic Resonance Imaging/Magnetic Resonance Angiography Chụp cộng hƣởng từ/Chụp mạch cộng hƣởng từ mRNA : messenger Ribonucleic Acid RNA thông tin PaCO2 : Pressure arterial CO2 Áp lực khí cacbonic máu động mạch PaO2 : Pressure arterial O2 Áp lực ôxy hòa tan máu động mạch SpO2 : Saturation pulse O2 Bão hòa ôxy máu bắt qua mao mạch giƣờng móng tay TCD : Transcranial Doppler Siêu âm Doppler xuyên sọ TGF : Transforming Growth Factor Yếu tố tăng sinh mô TNF : Tumor Necrosis Factor Yếu tố hoại tử mô MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN.

Lịch sử về chết não. Giải phẫu và chức năng của hệ thần kinh. Hệ thần kinh trung ƣơng. Hệ thần kinh ngoại biên.

Hệ thống mạch máu não chính. Sinh lý bệnh chết não. Tác dụng trên tim mạch. Tác dụng lên phổi.

Thay đổi hệ thống nội tiết. Kích hoạt phản ứng viêm. Tác dụng lên hệ thống thần kinh – cơ. Tác dụng lên thận.

Thay đổi về gan và đông máu. Thay đổi về chuyển hóa. Hạ thân nhiệt. Lâm sàng chết não.

Các điều kiện tiên quyết. Hôn mê sâu. Mất các phản xạ thân não. Các tình trạng thần kinh dễ gây nhầm lẫn trong chết não.

Cận lâm sàng chẩn đoán chết não. Các test cận lâm sàng xác định ngừng tuần hoàn não. Các test cận lâm sàng xác định ngừng hoạt động điện não. Sự lựa chọn test cận lâm sàng trong chẩn đoán chết não.

Các tiêu chuẩn chẩn đoán chết não ở ngƣời lớn trên thế giới. Các tiêu chuẩn chẩn đoán chết não của Hội Thần kinh học Mỹ năm 1995 và cập nhật dựa trên bằng chứng năm 2010. Các tiêu chuẩn chẩn đoán chết thân não. Các tiêu chuẩn chẩn đoán chết não của Việt Nam.

Tiêu chuẩn lâm sàng xác định chết não. Tiêu chuẩn cận lâm sàng xác định chết não. Tiêu chuẩn thời gian để xác định chết não. Quy định về số ngƣời tham gia chẩn đoán chết não.

Các trƣờng hợp không áp dụng tiêu chuẩn lâm sàng để xác định chết não. 42 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân vào nghiên cứu.

Tiêu chuẩn loại trừ. Tiêu chuẩn đƣa ra khỏi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu nghiên cứu. Các tiêu chí đánh giá trong nghiên cứu. Một số tiêu chuẩn và định nghĩa sử dụng trong nghiên cứu. Tiến hành nghiên cứu.

Xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu. 68 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung.

Các điều kiện tiên quyết trƣớc mỗi lần thực hiện các test lâm sàng chẩn đoán chết não, những thay đổi và biến chứng trong thực hiện test ngừng thở. Các điều kiện tiên quyết trƣớc mỗi lần thực hiện các test lâm sàng chẩn đoán chết não. Những thay đổi và biến chứng trong thực hiện test ngừng thở để chẩn đoán chết não ở 53 bệnh nhân nghiên cứu. Sự phù hợp về kết quả của các test lâm sàng chẩn đoán chết não giữa bác sỹ gây mê hồi sức và ngoại thần kinh trong 3 lần thực hiện chẩn đoán ở 53 bệnh nhân nghiên cứu.

Năng lực chẩn đoán chết não của các test lâm sàng lần 3 và các test cận lâm sàng ở 41 bệnh nhân. Năng lực chẩn đoán chết não của các test lâm sàng lần 3. Năng lực chẩn đoán chết não của các test cận lâm sàng. 88 Chƣơng 4: BÀN LUẬN.

Đặc điểm chung bệnh nhân trong nghiên cứu. Các điều kiện tiên quyết trƣớc mỗi lần thực hiện các test lâm sàng chẩn đoán chết não, những thay đổi và biến chứng trong thực hiện test ngừng thở. Các điều kiện tiên quyết trƣớc mỗi lần thực hiện các test lâm sàng chẩn đoán chết não. Những thay đổi và biến chứng trong thực hiện test ngừng thở.

Kết quả của các test lâm sàng chẩn đoán chết não, sự phù hợp về kết quả của các test lâm sàng giữa bác sỹ gây mê hồi sức và bác sỹ ngoại thần kinh ở 3 lần thực hiện chẩn đoán. Kết quả của các test lâm sàng chẩn đoán chết não. Sự phù hợp về kết quả các test lâm sàng chẩn đoán chết não giữa 2 bác sỹ ở 3 lần thực hiện chẩn đoán, tiêu chuẩn thời gian trong chẩn đoán lâm sàng chết não và quy định số ngƣời tham gia chẩn đoán chết não. Năng lực chẩn đoán chết não của các test lâm sàng lần 3 và các test cận lâm sàng.

Năng lực chẩn đoán chết não của các test lâm sàng lần 3. Năng lực chẩn đoán chết não của các test cận lâm sàng. 129 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Kết cục của 53 bệnh nhân sau chẩn đoán chết não trong nghiên cứu.

Các đặc điểm tổn thƣơng sọ não và phẫu thuật của 53 bệnh nhân trong nghiên cứu. Điều kiện tiên quyết về huyết áp trƣớc mỗi lần thực hiện các test lâm sàng chẩn đoán chết não ở 53 bệnh nhân nghiên cứu. Các điều kiện tiên quyết khác trƣớc mỗi lần thực hiện các test lâm sàng chẩn đoán chết não ở 53 bệnh nhân nghiên cứu. Các điều kiện tiên quyết về toan kiềm, khí máu trƣớc mỗi lần thực hiện các test lâm sàng chẩn đoán chết não ở 53 bệnh nhân nghiên cứu.

Thay đổi toan kiềm, khí máu, SpO2 trong thực hiện test ngừng thở lần 1 ở 53 bệnh nhân nghiên cứu. Các biến chứng trong thực hiện test ngừng thở lần 1 ở 53 bệnh nhân nghiên cứu. Thay đổi toan kiềm, khí máu, SpO2 trong thực hiện test ngừng thở lần 2 ở 53 bệnh nhân nghiên cứu. Các biến chứng trong thực hiện test ngừng thở lần 2 ở 53 bệnh nhân nghiên cứu.

Thay đổi toan kiềm, khí máu, SpO2 trong thực hiện test ngừng thở lần 3 ở 53 bệnh nhân nghiên cứu. Các biến chứng trong thực hiện test ngừng thở lần 3 ở 53 bệnh nhân nghiên cứu. Kết quả của các test lâm sàng trong chẩn đoán chết não lần 1 ở 53 bệnh nhân nghiên cứu. Sự phù hợp về kết quả của test lâm sàng chẩn đoán chết não ở lần 1: Hai đồng tử cố định ở giữa và giãn > 4 mm.

Sự phù hợp về kết quả của test lâm sàng chẩn đoán chết não ở lần 1: Mất phản xạ đồng tử với ánh sáng. Sự phù hợp về kết quả của test lâm sàng chẩn đoán chết não ở lần 1: Mất phản xạ đầu – mắt. Sự phù hợp về kết quả của test lâm sàng chẩn đoán chết não ở lần 1: Mất phản xạ mắt – tiền đình. Sự phù hợp về kết quả của cả 4 test lâm sàng chẩn đoán chết não ở lần 1.

Kết quả của 3 test lâm sàng còn lại trong chẩn đoán lâm sàng chết não lần 1 ở 53 bệnh nhân nghiên cứu .