Nghiên cứu mối liên quan và giá trị tiên lượng của triệu chứng phù với các triệu chứng khác trong tiền sản giật
Triệu chứng phù trong tiền sản giật có liên quan đến biến chứng nguy hiểm. Tìm hiểu mối quan hệ và giá trị tiên lượng sớm bệnh lý này.
Luan An
Số trang
97
Thời gian đọc
15 phút
Lượt xem
0
Lượt tải
0
Phí lưu trữ
40 Point
Tổng quan nhanh
- Chủ đề:
- 1. Tiền sản giật: Tỷ lệ, biến chứng và tầm quan trọng
- Số trang:
- 97 trang
- Chuyên ngành:
- Sản Phụ Khoa
- Tác giả:
- Luan An
Tóm tắt nội dung luận án
I. Tiền sản giật Tỷ lệ biến chứng và tầm quan trọng
Tiền sản giật (TSG) là một hội chứng bệnh lý phức tạp, ảnh hưởng nhiều cơ quan. Bệnh đặc trưng cho thai kỳ, thường xuất hiện sau tuần thứ 20. TSG gây ra nhiều biến chứng nặng nề cho cả mẹ và thai nhi. Tỷ lệ mắc bệnh cao, khoảng 5-6% tại Hoa Kỳ và Pháp năm 1995. Tại Việt Nam, con số này dao động 3-5% với tiêu chuẩn huyết áp 140/90 mmHg. Con số này có thể lên đến 10-11% nếu dùng tiêu chuẩn 135/85 mmHg. Biến chứng TSG cho mẹ bao gồm chảy máu do rối loạn đông máu, phù phổi cấp, sản giật và hôn mê. Đối với thai nhi, các biến chứng nghiêm trọng là thai chết lưu, tử vong chu sinh và thai kém phát triển trong tử cung. Các nghiên cứu đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chẩn đoán, điều trị và tiên lượng sớm TSG. Bệnh thường không để lại di chứng sau sinh nếu được phát hiện và can thiệp kịp thời. Ngăn ngừa biến chứng là ưu tiên hàng đầu trong quản lý TSG. Hội chứng mạch thận này gắn liền với thai nghén.
1.1. Tiền sản giật là gì
Tiền sản giật là một hội chứng bệnh lý đa hệ thống phức tạp, đặc trưng trong thời kỳ thai nghén. Bệnh thường xuất hiện sau 20 tuần tuổi thai. Các dấu hiệu chính bao gồm tăng huyết áp (huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg hoặc tâm trương ≥ 90 mmHg) và protein niệu (protein trong nước tiểu). Trong một số trường hợp, protein niệu có thể không có nhưng có bằng chứng tổn thương cơ quan đích. Triệu chứng tiền sản giật có thể ảnh hưởng đến thận, gan, não và hệ thống huyết học. Bệnh là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong mẹ và thai nhi trên toàn cầu. Việc nhận diện sớm và quản lý tích cực giúp giảm thiểu rủi ro.
1.2. Tỷ lệ mắc và biến chứng nghiêm trọng
Tỷ lệ mắc tiền sản giật dao động đáng kể trên thế giới. Dữ liệu từ Hoa Kỳ và Pháp cho thấy tỷ lệ khoảng 5-6%. Tại Việt Nam, tỷ lệ này cũng tương đương, khoảng 3-5% theo tiêu chuẩn huyết áp 140/90 mmHg. Nếu sử dụng tiêu chuẩn huyết áp thấp hơn, 135/85 mmHg, tỷ lệ có thể lên đến 10-11%. Tiền sản giật gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng. Đối với mẹ, biến chứng bao gồm chảy máu do rối loạn đông máu, phù phổi cấp, suy thận cấp, sản giật và hôn mê. HELLP syndrome là một biến chứng nguy hiểm khác. Đối với thai nhi, các hậu quả nghiêm trọng là thai chết lưu, tử vong chu sinh và chậm phát triển trong tử cung. Những biến chứng này làm tăng nguy cơ tử vong và bệnh tật cho cả mẹ và bé. Việc theo dõi sát sao dấu hiệu cảnh báo tiền sản giật là cần thiết.
II. Phù trong tiền sản giật Quan điểm cũ và hiện đại
Quan điểm về vai trò của phù trong chẩn đoán tiền sản giật đã thay đổi theo thời gian. Theo tiêu chuẩn cổ điển, nhiễm độc thai nghén muộn bao gồm ba triệu chứng chính: tăng huyết áp, phù và protein niệu. Phù được coi là một trong ba trụ cột để xác định bệnh. Tuy nhiên, quan điểm này đã được cập nhật bởi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từ năm 2002. Theo chuẩn mới, phù không còn được đưa vào định nghĩa chính thức của tiền sản giật. Tại Việt Nam, quan điểm mới này được áp dụng từ năm 2003 theo chuẩn quốc gia về chăm sóc sức khỏe sinh sản. Mặc dù vậy, vẫn tồn tại nhiều tranh cãi trong giới lâm sàng. Một số nhà sản khoa vẫn sử dụng triệu chứng phù để phân loại, theo dõi và dự đoán tiến triển của tiền sản giật. Một số khác lại cho rằng phù có ít căn cứ và không đáng kể trong chẩn đoán. Hiện nay, triệu chứng phù thường không được chú trọng, thậm chí bị bỏ qua trong bệnh lý tiền sản giật. Điều này cho thấy sự cần thiết của các nghiên cứu sâu hơn để làm rõ giá trị thực sự của phù.
2.1. Phù Từ tiêu chuẩn cổ điển đến loại trừ
Trong nhiều thập kỷ, phù được xem là một trong ba dấu hiệu kinh điển của nhiễm độc thai nghén muộn, tiền thân của tiền sản giật. Triệu chứng tăng huyết áp, protein niệu và phù là bộ ba vàng để chẩn đoán. Sự hiện diện của phù toàn thân, phù mặt, tay, chân được coi là một dấu hiệu cảnh báo tiền sản giật quan trọng. Tuy nhiên, sự phát triển của y học đã dẫn đến việc xem xét lại tiêu chuẩn này. Năm 2002, WHO đã chính thức loại trừ phù khỏi định nghĩa tiền sản giật. Lý do là phù có thể gặp phổ biến ở nhiều phụ nữ mang thai khỏe mạnh, không đặc hiệu cho tiền sản giật. Phù trong thai kỳ có thể là sinh lý. Do đó, việc chỉ dựa vào phù có thể dẫn đến chẩn đoán quá mức hoặc bỏ sót các trường hợp quan trọng khác.
2.2. Tranh cãi lâm sàng về giá trị của phù
Việc loại trừ phù khỏi định nghĩa chính thức của tiền sản giật đã tạo ra nhiều tranh cãi trong cộng đồng y khoa. Một số bác sĩ lâm sàng vẫn tin vào vai trò của phù, đặc biệt là phù toàn thân nặng, trong việc đánh giá mức độ nặng của bệnh. Họ cho rằng, phù, đặc biệt là phù đột ngột và lan rộng, có thể là một dấu hiệu cảnh báo tiền sản giật sớm, thúc đẩy việc theo dõi chặt chẽ hơn. Ngược lại, quan điểm hiện đại cho rằng phù là một triệu chứng ít đặc hiệu. Việc quá chú trọng vào phù có thể làm lu mờ các dấu hiệu quan trọng hơn như tăng huyết áp dai dẳng hoặc protein niệu. Sự khác biệt này dẫn đến thực tế lâm sàng không đồng nhất. Nhiều nơi không quan tâm đến sự hiện diện của phù trong tiền sản giật.
III. Cơ chế hình thành phù Yếu tố sinh lý và bệnh lý
Phù là tình trạng tích tụ dịch quá mức bình thường trong khoảng kẽ hoặc các khoang tự nhiên của cơ thể. Dịch kẽ là một phần của dịch ngoại bào, nằm giữa các tế bào và hệ thống mạch máu. Ở người bình thường, dịch kẽ chiếm khoảng 15% trọng lượng cơ thể. Thể tích và thành phần của dịch kẽ được duy trì bởi quá trình trao đổi chất cân bằng giữa huyết tương và dịch kẽ thông qua thành mao mạch. Sự cân bằng này phụ thuộc vào cấu trúc thành mạch và các lực tác dụng lên thành mao mạch. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến thể tích dịch kẽ bao gồm áp suất thủy tĩnh mao mạch, áp suất dịch kẽ, áp suất keo của dịch kẽ và áp suất keo của huyết tương. Tốc độ dẫn lưu bạch huyết và cân bằng nồng độ natri cũng đóng vai trò quan trọng. Bất kỳ sự bất thường nào trong các yếu tố này đều có thể dẫn đến phù.
3.1. Định nghĩa và sinh lý dịch kẽ
Phù được định nghĩa là sự gia tăng thể tích dịch kẽ vượt quá giới hạn bình thường. Dịch kẽ là môi trường trung gian giữa tế bào và mạch máu. Nó cho phép trao đổi chất dinh dưỡng và chất thải. Thể tích dịch kẽ được điều hòa chặt chẽ bởi các lực Starling. Các lực này bao gồm áp suất thủy tĩnh đẩy dịch ra khỏi mao mạch và áp suất keo hút dịch trở lại. Áp suất keo chủ yếu do albumin huyết tương tạo ra. Hệ thống bạch huyết chịu trách nhiệm dẫn lưu dịch và protein dư thừa từ khoảng kẽ trở về tuần hoàn. Sự cân bằng tinh vi này đảm bảo thể tích dịch kẽ ổn định. Bất kỳ sự gián đoạn nào trong các cơ chế này đều có thể dẫn đến phù trong thai kỳ hoặc các bệnh lý khác.
3.2. Nguyên nhân và cơ chế gây phù
Phù có thể do nhiều nguyên nhân. Một cơ chế phổ biến là tăng áp lực thủy tĩnh. Áp lực này đẩy nước ra khỏi lòng mạch nhiều hơn lượng nước trở về. Điều này xảy ra trong phù do chèn ép. Ở phụ nữ có thai, tử cung lớn có thể chèn ép các tĩnh mạch chậu và tĩnh mạch tiểu khung. Tình trạng này gây phù chi dưới, thường tăng lên vào những tháng cuối thai kỳ. Đây được coi là phù sinh lý ở phụ nữ mang thai. Một nguyên nhân khác là giảm áp lực keo huyết tương. Áp lực keo chủ yếu do albumin. Khi nồng độ albumin giảm, nước từ lòng mạch bị đẩy ra ngoài. Cơ chế này gặp ở mọi loại phù có giảm protein huyết tương. Sự suy giảm chức năng thận hoặc tác dụng của hormone cũng có thể gây giữ nước do mất cân bằng natri.
IV. Giá trị tiên lượng phù Nghiên cứu và ý nghĩa lâm sàng
Mặc dù phù đã bị loại khỏi định nghĩa tiền sản giật theo WHO, nhiều nghiên cứu và quan sát lâm sàng vẫn đặt câu hỏi về giá trị tiên lượng của nó. Một số chuyên gia tin rằng phù, đặc biệt là phù toàn thân nặng, có thể mang ý nghĩa cảnh báo về mức độ nghiêm trọng hoặc diễn tiến của bệnh. Triệu chứng phù có thể không đủ để chẩn đoán, nhưng nó có thể là một chỉ báo quan trọng. Phù mặt, tay, chân xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển nhanh chóng cần được đánh giá kỹ lưỡng. Sự hiện diện của phù nặng có thể liên quan đến sự suy giảm chức năng thận hoặc các rối loạn hệ thống khác. Các nghiên cứu hiện tại chưa đi đến hồi kết về vấn đề này. Do đó, việc tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về mối liên quan và giá trị tiên lượng của phù trong tiền sản giật là cần thiết. Điều này giúp tối ưu hóa việc theo dõi và quản lý thai kỳ nguy cơ cao.
4.1. Phù toàn thân nặng và tiềm năng tiên lượng
Một số nghiên cứu và kinh nghiệm lâm sàng cho thấy phù toàn thân nặng có thể liên quan đến các dạng tiền sản giật nghiêm trọng hơn. Dấu hiệu phù toàn thân, không chỉ giới hạn ở chi dưới, mà còn lan lên mặt và tay, thường đi kèm với tình trạng tăng huyết áp nặng và protein niệu đáng kể. Phù lan tỏa có thể phản ánh sự rối loạn chức năng nội mô mạch máu rộng khắp. Điều này là đặc trưng của tiền sản giật nặng. Việc quan sát kỹ lưỡng và đánh giá mức độ phù có thể cung cấp thêm thông tin. Nó giúp các bác sĩ dự đoán nguy cơ sản giật hoặc HELLP syndrome. Tuy nhiên, cần thêm bằng chứng khoa học để xác định chính xác mối liên quan này.
4.2. Khẳng định giá trị Nhu cầu nghiên cứu thêm
Mặc dù phù không còn là tiêu chí chẩn đoán chính thức, giá trị tiên lượng phù vẫn là một lĩnh vực cần nghiên cứu. Việc bỏ qua hoàn toàn triệu chứng này có thể làm mất đi một dấu hiệu cảnh báo tiềm năng. Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc xác định ngưỡng và loại phù cụ thể có ý nghĩa lâm sàng. Phân biệt phù sinh lý với phù bệnh lý là rất quan trọng. Mối liên quan của các mức độ phù với các triệu chứng tiền sản giật khác như protein niệu, tăng huyết áp thai kỳ và các chỉ số xét nghiệm khác cần được làm rõ. Điều này giúp cung cấp bằng chứng vững chắc để hỗ trợ việc đưa phù trở lại như một yếu tố có giá trị trong đánh giá nguy cơ và tiên lượng tiền sản giật.
V. Dấu hiệu cảnh báo tiền sản giật Vai trò của phù
Mặc dù phù không còn được coi là tiêu chí chẩn đoán chính, vai trò của nó như một dấu hiệu cảnh báo tiền sản giật vẫn rất đáng lưu tâm. Đặc biệt, phù đột ngột, phù mặt, tay, chân, hoặc phù toàn thân cần được xem xét nghiêm túc. Phù không phải lúc nào cũng là tiền sản giật. Tuy nhiên, sự xuất hiện bất thường của phù, đặc biệt khi đi kèm với các triệu chứng khác như đau đầu, nhìn mờ, đau vùng thượng vị, có thể báo hiệu một tình trạng bệnh lý đang tiến triển. Phù bất thường này nên khuyến khích thai phụ đi khám bác sĩ ngay lập tức. Các nhân viên y tế cần phải đánh giá tổng thể. Việc này bao gồm đo huyết áp và kiểm tra protein niệu. Dấu hiệu phù có thể là yếu tố thúc đẩy để tìm kiếm các dấu hiệu quan trọng khác. Nó giúp phát hiện tiền sản giật ở giai đoạn sớm.
5.1. Phù đột ngột Yêu cầu đánh giá sớm
Phù đột ngột, đặc biệt ở mặt và tay, không liên quan đến thay đổi tư thế hoặc hoạt động, là một dấu hiệu cảnh báo tiền sản giật quan trọng. Đây không phải là phù sinh lý thường gặp ở chân vào cuối thai kỳ. Khi thai phụ nhận thấy phù xuất hiện nhanh chóng, hoặc các đồ trang sức trở nên chật, cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức. Bác sĩ sẽ tiến hành đo huyết áp, kiểm tra protein niệu và các xét nghiệm khác. Mục đích là để loại trừ hoặc xác nhận tiền sản giật. Sự chú ý đến phù đột ngột giúp tránh bỏ sót những trường hợp tiền sản giật đang phát triển. Phát hiện sớm giúp can thiệp kịp thời, cải thiện kết quả cho mẹ và bé.
5.2. Quan sát phù Góp phần phát hiện sớm TSG
Quan sát kỹ lưỡng các dạng và mức độ phù trong thai kỳ có thể đóng góp vào việc phát hiện sớm tiền sản giật. Mặc dù phù riêng lẻ không đủ để chẩn đoán, sự kết hợp của phù với các yếu tố nguy cơ khác hoặc các triệu chứng tiền sản giật ban đầu (như tăng huyết áp nhẹ) có thể là một manh mối. Các chuyên gia y tế cần hướng dẫn thai phụ cách tự theo dõi phù tại nhà. Dấu hiệu phù toàn thân, phù mặt, tay, chân cần được lưu ý. Báo cáo kịp thời các thay đổi bất thường về phù có thể giúp bác sĩ đưa ra quyết định khám xét và xét nghiệm sớm hơn. Việc này có tiềm năng phát hiện bệnh trước khi biến chứng nghiêm trọng xảy ra.
VI. Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá phù trong tiền sản giật
Với những tranh cãi và khoảng trống kiến thức hiện tại, việc tiếp tục nghiên cứu về triệu chứng phù trong tiền sản giật là cần thiết. Đề tài "Nghiên cứu về mối liên quan và giá trị tiên lượng của triệu chứng phù với các triệu chứng khác trong tiền sản giật" được tiến hành nhằm cung cấp thêm bằng chứng khoa học. Nghiên cứu này hướng đến hai mục tiêu chính. Mục tiêu đầu tiên là mô tả cụ thể một số đặc điểm của phù ở bệnh nhân tiền sản giật. Mục tiêu thứ hai là xác định mối liên quan giữa các mức độ phù với các triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng khác. Từ đó, đánh giá giá trị tiên lượng của phù trong tiền sản giật. Việc này sẽ giúp làm rõ liệu phù có thực sự là một dấu hiệu có giá trị trong chẩn đoán, theo dõi và dự đoán diễn tiến của bệnh hay không.
6.1. Mô tả đặc điểm phù trong TSG
Mục tiêu đầu tiên của nghiên cứu là cung cấp cái nhìn chi tiết về các đặc điểm của phù ở những thai phụ mắc tiền sản giật. Điều này bao gồm việc phân loại phù theo mức độ (nhẹ, trung bình, nặng), vị trí xuất hiện (phù mặt, tay, chân, phù toàn thân), và thời gian khởi phát. Việc mô tả chi tiết giúp hiểu rõ hơn về cách thức phù biểu hiện trong bối cảnh tiền sản giật. Dữ liệu này có thể làm cơ sở cho việc phát triển các thang điểm đánh giá phù. Nó cũng có thể giúp phân biệt phù sinh lý với phù bệnh lý. Việc này là rất quan trọng để tránh bỏ sót các dấu hiệu cảnh báo tiền sản giật.
6.2. Liên quan phù và tiên lượng bệnh
Mục tiêu quan trọng thứ hai là xác định mối liên quan giữa các mức độ phù và các triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng khác trong tiền sản giật. Các triệu chứng khác bao gồm tăng huyết áp thai kỳ, protein niệu, kết quả xét nghiệm chức năng gan thận, và các biến chứng như sản giật, HELLP syndrome. Phân tích mối liên quan này sẽ giúp đánh giá giá trị tiên lượng phù. Nghiên cứu sẽ tìm kiếm các bằng chứng cho thấy mức độ phù có thể dự đoán mức độ nặng của bệnh. Nó cũng có thể dự báo các biến chứng sắp xảy ra. Việc xác định giá trị tiên lượng phù sẽ hỗ trợ bác sĩ lâm sàng trong việc đưa ra các quyết định quản lý và điều trị phù hợp hơn.
Mục lục chi tiết luận án
Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung
Tải đầy đủ (97 trang)Trích đoạn nội dung luận án
Tải xuống để đọc toàn bộ1 §Æt vÊn ®Ò TiÒn s¶n giËt lµ héi chøng bÖnh lý hÕt søc phøc t¹p cña nhiÒu c¬ quan cña c¬ thÓ, ®Æc trng trong thêi kú thai nghÐn x¶y ra sau 20 tuÇn tuæi thai. BÖnh cã tØ lÖ m¾c cao vµ g©y ra nhiÒu biÕn chøng nÆng cho mÑ vµ thai nhi. T¹i Hoa Kú theo sè liÖu cña Sibai n¨m 1995 tØ lÖ m¾c TSG lµ 5- 6% [71], t¹i Ph¸p theo kÕt qu¶ nghiªn cøu cña Uzan n¨m 1995 lµ 5% [8], t¹i ViÖt Nam trong mét c«ng tr×nh ®iÒu tra cã quy m« réng lín, toµn diÖn víi sù hîp t¸c cña Tæ chøc y tÕ thÕ giíi ®· cho thÊy tû lÖ nµy vµo kho¶ng 3 - 5% s¶n phô nÕu lÊy tiªu chuÈn huyÕt ¸p lµ 140/90 mmHg vµ tû lÖ nµy vµo kho¶ng 10% ®Õn 11% nÕu lÊy tiªu chuÈn huyÕt ¸p lµ 135/85 mmHg [8], [11]. BiÕn chøng TSG g©y ra cho mÑ cã thÓ lµ ch¶y m¸u do rèi lo¹n ®«ng m¸u, phï phæi cÊp, s¶n giËt, h«n mª vµ cho thai nhi nh thai chÕt lu, tö vong chu sinh, thai kÐm ph¸t triÓn trong tö cung.
Víi tÇm quan träng nh trªn, ®· cã nhiÒu nghiªn cøu víi qui m« kh¸c nhau vÒ chÈn ®o¸n, ®iÒu trÞ còng nh tiªn lîng bÖnh. Nh×n chung c¸c nghiªn cøu ®Òu thèng nhÊt vÒ ®Æc ®iÓm c¬ b¶n cña bÖnh lµ: mét héi chøng m¹ch thËn g¾n liÒn víi thêi kú thai nghÐn, bÖnh thêng khái kh«ng ®Ó l¹i di chøng sau ®Î nÕu ®îc ®iÒu trÞ vµ ph¸t hiÖn sím, ng¨n ngõa nh÷ng biÕn chøng. ChØ cã nh÷ng kh¸c nhau nhá trong mét sè quan ®iÓm, trong ®ã râ rµng nhÊt lµ gi÷a quan ®iÓm cæ ®iÓn vµ quan ®iÓm míi: triÖu chøng phï ®îc ®a vµo ®Þnh 2 nghÜa bÖnh hoÆc kh«ng. Theo cæ ®iÓn, nhiÔm ®éc thai nghÐn muén bao gåm: THA, phï vµ protein niÖu.
Theo quan ®iÓm míi ®îcTæ chøc y tÕ thÕ giíi (WHO) ®a ra tõ n¨m 2002: phï kh«ng cßn ®îc ®a vµo ®Þnh nghÜa cña TSG. ë ViÖt Nam quan ®iÓm míi nµy ®îc ¸p dông tõ n¨m 2003 (theo chuÈn quèc gia vÒ c¸c dÞch vô ch¨m sãc søc khoÎ sinh s¶n) [5]. Nhng vÉn cßn tån t¹i mét sè quan ®iÓm LS, mét sè nhµ s¶n khoa vÉn sö dông vai trß cña triÖu chøng phï trong ph©n lo¹i, theo dâi, dù ®o¸n tiÕn triÓn cña TSG, mét sè kh¸c cho ®ã lµ cã Ýt c¨n cø. Mµ trong thùc tÕ hiÖn nay, triÖu chøng phï kh«ng ®îc chó träng, thËm chÝ ngêi ta kh«ng quan t©m ®Õn sù cã mÆt cña triÖu chøng nµy trong bÖnh lý TSG.
ChØ cã mét sè Ýt nghiªn cøu vÉn kh¼ng ®Þnh vai trß cña dÊu hiÖu phï, ®Æc biÖt cã phï toµn th©n nÆng. VËy triÖu chøng phï cã lµ mét dÊu hiÖu l©m sµng cã gi¸ trÞ trong chÈn ®o¸n vµ tiªn lîng TSG hay kh«ng. §· cã nhiÒu nghiªn cøu ®îc lµm ®Ó ®i t×m c©u tr¶ lêi chÝnh x¸c cho vÊn ®Ò nµy, nhng h¼n cha ®i ®Õn håi kÕt, nªn cã nh÷ng nghiªn cøu thªm vÒ triÖu chøng phï trong TSG còng lµ cÇn thiÕt. Víi nh÷ng lý do trªn, chóng t«i tiÕn hµnh ®Ò tµi: “Nghiªn cøu vÒ mèi liªn quan vµ gi¸ trÞ tiªn l- îng cña triÖu chøng phï víi c¸c triÖu chøng kh¸c trong tiÒn s¶n giËt ”.
Môc tiªu nghiªn cøu: 1. M« t¶ mét sè ®Æc ®iÓm cña phï trong TSG. X¸c ®Þnh mèi liªn quan cña c¸c møc ®é phï víi 3 mét sè triÖu chøng l©m sµng vµ cËn l©m sµng kh¸c trong tiªn lîng TSG. 4 Ch¬ng 1 Tæng quan tµi liÖu 1.
vÊn ®Ò chung vÒ phï Phï lµ t×nh tr¹ng tÝch níc qu¸ møc b×nh thêng cña dÞch kÏ, c¸c hèc tù nhiªn cña c¬ thÓ [7]. DÞch kÏ lµ mét phÇn cña dÞch ngo¹i bµo ë bªn ngoµi hÖ thèng m¹ch, lµ dÞch n»m trong c¸c kho¶ng kÏ gi÷a c¸c tÕ bµo. ë ngêi b×nh thêng dÞch kÏ chiÕm kho¶ng 15% träng lîng c¬ thÓ. ThÓ tÝch vµ thµnh phÇn cña dÞch kÏ phô thuéc vµo qu¸ tr×nh trao ®æi gi÷a huyÕt t¬ng vµ dÞch kÏ qua thµnh mao m¹ch, nghÜa lµ phô thuéc vµo cÊu t¹o cña thµnh m¹ch vµ nh÷ng lùc t¸c dông lªn thµnh mao m¹ch.
ThÓ tÝch dÞch kÏ phô thuéc vµo c¸c yÕu tè chÝnh [3]: Nh÷ng lùc cã t¸c dông ®Èy dÞch vµ c¸c chÊt hßa tan tõ huyÕt t¬ng vµo kho¶ng kÏ. Nh÷ng lùc nµy bao gåm: ¸p suÊt thñy tÜnh cña mao m¹ch, ¸p suÊt dÞch kÏ, ¸p suÊt keo cña dÞch kÏ do mét lîng nhá protein huyÕt t¬ng cã thÓ qua lç cña thµnh mao m¹ch vµo dÞch kÏ. ¸p suÊt keo cña huyÕt t¬ng, cã t¸c dông hót l¹i dÞch tõ kho¶ng kÏ: do c¸c ph©n tö protein kh«ng khuÕch t¸n qua mµng t¹o ra. Tèc ®é dÉn lu b¹ch huyÕt.
Bilance nång ®é Na+: cã vai trß chñ yÕu g©y gi÷ níc khi thËn suy, hoÆc th«ng qua t¸c dông cña hormon dÉn ®Õn gi÷ níc. 5 Sù chªnh lÖch gi÷a c¸c ¸p lùc hót, ®Èy dÞch b×nh thêng trong vµ ngoµi mao m¹ch g©y läc ë mao ®éng m¹ch (tõ m¹ch ra kho¶ng kÏ) vµ g©y t¸i hÊp thu ë mao tÜnh m¹ch (tõ kho¶ng kÏ vÒ m¹ch), cïng víi sù lu th«ng cña hÖ b¹ch huyÕt, ho¹t ®éng cña thËn, t¸c dông cña hormon lµm cho dÞch kÏ lu«n ®îc trao ®æi c©n b»ng gi÷a trong vµ ngoµi mao m¹ch, gi÷ thÓ tÝch dÞch kÏ trong giíi h¹n b×nh thêng. Cã bÊt thêng c¸c yÕu tè trªn sÏ dÉn ®Õn phï (t¨ng thÓ tÝch dÞch kÏ) hoÆc t¨ng thÓ tÝch huyÕt t¬ng g©y t¨ng khèi lîng tuÇn hoµn. * C¸c nguyªn nh©n g©y phï [7]: - T¨ng ¸p lùc thuû tÜnh lµm cho níc bÞ ®Èy ra khái lßng m¹ch nhiÒu h¬n lîng níc trë vÒ do ¸p lùc keo cña protein.
C¬ chÕ nµy cã trong phï do chÌn Ðp. ë phô n÷ cã thai tö cung to chÌn Ðp vµo c¸c tÜnh m¹ch chËu vµ c¸c tÜnh m¹ch trong vïng tiÓu khung g©y phï chi díi, phï do c¬ chÕ nµy t¨ng vµo nh÷ng th¸ng cuèi cña thai kú, ®îc coi lµ phï sinh lý ë phô n÷ cã thai. - Gi¶m ¸p lùc keo huyÕt t¬ng: ¸p lùc keo do vai trß cña Albumin lµ 80%. Khi ¸p lùc nµy gi¶m, níc trong lßng m¹ch bÞ ¸p lùc thuû tÜnh ®Èy ra khái lßng m¹ch g©y phï.
C¬ chÕ nµy gÆp ë mäi lo¹i phï cã gi¶m protein huyÕt t¬ng. - T¨ng tÝnh thÊm mao m¹ch (víi protein). Protein tho¸t qua v¸ch m¹ch ra ngoµi kho¶ng gian bµo lµm ¸p lùc thÈm thÊu keo triÖt tiªu nhau. Do ®ã ¸p lùc thuû tÜnh tù do ®Èy n- íc ra khái lßng m¹ch.
- T¨ng ¸p lùc thÈm thÊu (do t¨ng nång ®é muèi trong huyÕt t¬ng): g©y u tr¬ng, do ®ã gi÷ níc, c¬ quan ®µo th¶i 6 muèi chñ yÕu lµ thËn, víi sù ®iÒu hoµ cña aldosteron. - T¾c m¹ch b¹ch huyÕt. - MËt ®é m« lµm cho phï biÓu hiÖn sím hay muén, râ rÖt hay kh«ng, gióp ta ph©n biÖt phï thuËn lîi h¬n. * C¸c lo¹i phï: - Phï toµn th©n: cã t¨ng thÓ tÝch níc vµ ®Ëm ®é muèi trong c¬ thÓ - Phï côc bé: kh«ng cã t¨ng tuyÖt ®èi thÓ tÝch níc trong c¬ thÓ mµ chØ cã sù ph©n bè l¹i níc.
* Kh¸m vµ ph©n lo¹i møc ®é phï theo l©m sµng (®Þnh tÝnh): - Khi cã phï vïng bÞ phï sng to h¬n, mµu da vïng ®ã nhît nh¹t, Ên vµo da ë vïng nµy trong trêng hîp phï mÒm sÏ cho thÊy dÊu ngãn tay vÉn cßn gi÷ l¹i kho¶ng mét vµi phót sau khi rót tay ra. Tïy møc ®é phï, nh÷ng vïng bÞ phï nhiÒu sÏ c¨ng mäng, lµm che lÊp c¸c chç låi lâm b×nh thêng (m¾t c¸, nÕp nh¨n, ®Çu x¬ng. - Muèn ph¸t hiÖn phï sím ta chó ý phÇn díi m¾t c¸ ch©n trong nÕu cã phï Ên vµo sÏ lâm, chó ý ®Õn nh÷ng tæ chøc mÒm, láng lÎo nh hè m¾t, b×nh thêng lâm nÕu cã phï sÏ ®Çy lªn, mi m¾t còng “nÆng” ra. - Trong trêng hîp kÝn ®¸o, sù ø níc cã thÓ cha nhiÒu ®Ó biÓu hiÖn thµnh nh÷ng triÖu chøng l©m sµng râ rÖt, nhng thêng ®ñ ®Ó lµm thay ®æi c©n nÆng cña ngêi bÖnh mét c¸ch nhanh chãng, cho nªn nh÷ng trêng hîp kÝn ®¸o, cÇn ph¶i c©n ngêi bÖnh h»ng ngµy: t¨ng c©n nhanh trong vµi ngµy chØ cã thÓ gi¶i thÝch b»ng hiÖn tîng phï.
7 * Ph¬ng ph¸p ®o x¸c ®Þnh t¨ng thÓ tÝch dÞch kÏ (®Þnh lîng): Nãi chung, khèi dÞch c¬ thÓ bao gåm huyÕt t¬ng vµ dÞch kÏ ®îc ®o b»ng ph¬ng ph¸p thay thÕ. Mét lîng ®· biÕt chÊt chØ thÞ ®îc tiªm vµo tÜnh m¹ch, nång ®é cña nã trong huyÕt t¬ng hoÆc níc cña huyÕt t¬ng ®îc ®o sau khi ®· ph©n bè ®Òu trong mét giíi h¹n nµo ®ã ®· x¸c ®Þnh. LÊy sè lîng tæng chÊt tan chia cho nång ®é sÏ ®îc thÓ tÝch ph©n bè hay cßn gäi lµ “kho¶ng chiÕm chç”. Nguyªn lý thËt ®¬n gi¶n nhng ¸p dông l¹i phøc t¹p nªn ngêi ta khã mµ cã thÓ ®o ®îc mét c¸ch chÝnh x¸c thÓ tÝch dÞch ngo¹i bµo.
Ph¬ng ph¸p th«ng thêng ®Ó ®o thÓ tÝch dÞch ngo¹i bµo thùc ra lµ ®o thÓ tÝch ph©n bè albumin trong lßng m¹ch vµ mét chót ngoµi lßng m¹ch. VÝ dô nh T-1824 mµu xanh, chÊt mµu nµy sÏ nhanh chãng liªn kÕt víi albumin trong huyÕt t- ¬ng vµ chÊt mµu ®i theo albumin ®Õn nh÷ng n¬i cÇn thiÕt. Mét ph¬ng ph¸p phæ biÕn kh¸c, albumin huyÕt t¬ng ngêi ®- îc ®¸nh dÊu iod phãng x¹ vµ ®îc tiªm vµo tÜnh m¹ch nh mét chÊt chØ thÞ. Albumin lät ra khái hÖ thèng m¹ch, nhÊt lµ ë gan, nÕu tÝnh to¸n thµnh c«ng thÓ tÝch dÞch ngo¹i bµo tõ nång ®é chÊt chØ thÞ biÕn ®æi lÇn lît theo thêi gian th× nã sÏ t¨ng theo hµm mò.
Khi íc lîng thÓ tÝch dÞch ngo¹i bµo, nång ®é chÊt chØ thÞ gi¶m theo thêi gian lÇn lît ®îc ®¸nh dÊu d¹ng ®å thÞ trªn mét biÓu ®å b¸n loga. Sau khi chÊt chØ thÞ ph©n bè ®Òu trong huyÕt t¬ng, c¸c ®iÓm ®¸nh dÊu sÏ ë trªn mét ®êng th¼ng. Ngo¹i suy ®êng th¼ng trë vÒ mèc thêi gian 0 sÏ cho nång ®é chÊt chØ thÞ ®¹t ®îc ngay 8 sau khi khuÕch t¸n hoµn toµn. Sau ®ã chia tæng lîng chÊt tan tiªm ban ®Çu cho nång ®é ®ã ®îc thÓ tÝch dÞch ngo¹i bµo.
RÊt nhiÒu nhµ ®iÒu tra kh«ng thùc hiÖn ®îc viÖc ®¸nh dÊu sù biÕn ®æi nång ®é chÊt chØ thÞ theo thêi gian, hä chØ ®o ®¹c 1 lÇn nång ®é chÊt chØ thÞ, thêng ë phót thø 10 sau tiªm vµ tÝnh to¸n ra thÓ tÝch dich ngo¹i bµo tõ ®ã. MÆc dï thÓ tÝch ®îc tÝnh to¸n nh vËy cao h¬n thÓ tÝch nhËn ®îc bëi ph¬ng ph¸p ngo¹i suy nhng sù kh¸c nhau kh«ng lín. Trong suèt kú thai nghÐn muén, chÊt chØ thÞ còng thêng kh«ng ®¹t ph©n bè ®Òu trong vßng 10 phót khi ngêi phô n÷ n»m ngöa hoÆc ngåi. ChÊt chØ thÞ thêng dïng lµ thyocyanate.
ChÊt nµy ®¹t ph©n bè kho¶ng 86 – 93% trong huyÕt thanh [57]. phï ë thai nghÐn thêng ë ngêi b×nh thêng chÈn ®o¸n phï kh«ng khã kh¨n, nhng chÈn ®o¸n phï ë phô n÷ cã thai trong trêng hîp kÝn ®¸o khã thÊy h¬n.
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ
Trích dẫn luận án này
Triệu chứng phù trong tiền sản giật: Mối liên quan và giá trị tiên lượng (n.d.) [Luận án tiến sĩ]. LuanAn.net. https://luanan.net/y-hoc/san-phu-khoa/ve-moi-lien-quan-va-gia-tri-tien-luong-cua-trieu-chung-phu-voi-cac-trieu-chung
Câu hỏi thường gặp
Luận án "Triệu chứng phù trong tiền sản giật: Mối liên quan và giá trị tiên lượng" nghiên cứu về vấn đề gì?
Triệu chứng phù trong tiền sản giật có liên quan đến biến chứng nguy hiểm. Tìm hiểu mối quan hệ và giá trị tiên lượng sớm bệnh lý này.
Luận án "Triệu chứng phù trong tiền sản giật: Mối liên quan và giá trị tiên lượng" thuộc chuyên ngành gì?
Luận án "Triệu chứng phù trong tiền sản giật: Mối liên quan và giá trị tiên lượng" thuộc chuyên ngành Sản phụ khoa. Danh mục: Sản Phụ Khoa.
Luận án "Triệu chứng phù trong tiền sản giật: Mối liên quan và giá trị tiên lượng" có bao nhiêu trang?
Luận án "Triệu chứng phù trong tiền sản giật: Mối liên quan và giá trị tiên lượng" có 97 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.
Cách tải luận án "Triệu chứng phù trong tiền sản giật: Mối liên quan và giá trị tiên lượng" về máy như thế nào?
Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.