Luận án Tiến sĩ: Điều trị bảo tồn vòi tử cung trong chửa ngoài tử cung chưa vỡ bằng nội soi

LỜI CAM ĐOAN Tôi là: Sinh ngày: 04 tháng 04 năm 1973 Nơi công tác: Bệnh viện Phụ sản Trung ương Tôi xin cam đoan là tất cả những số liệu đã công bố trong Luận án Tiến sĩ của tôi là của riêng cá nhân tôi, do tôi nghiên cứu mà có, tôi không hề sao chép hay vay mượn các số liệu cũng như kết quả nghiên cứu của bất cứ tác giả nào ở trong nước và nước ngoài. Nếu có ai phát hiện được tôi sao chép hay vay mượn các kết quả nghiên cứu của bất cứ ai, tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm và xin chịu mọi hình thức kỉ luật. Ngày 04 tháng 04 năm 2011 Người cam đoan CHỮ VIẾT TẮT BN : Bệnh nhân BPTT : Biện pháp tránh thai BVPSTW : Bệnh viện Phụ sản Trung ương CNTC : Chữa ngoài Tử cung hCG : Human chorionic gonadotropin HTSS : Hỗ trợ sinh sản KHHGĐVN : Kế hoạch hóa gia đình Việt Nam LNMTC : Lạc nội mạc tử cung LTQĐTD : Lây truyền qua đường tình dục MTX : Methotrexate NC : Nghiên cứu NS : Nội soi OR : Tỷ suất chênh PT : Phẫu thuật SOB : Soi æ bông SPK : Sản phụ khoa STT : Số thứ tự TC : Tử cung TTTON : Thụ tinh trong ống nghiệm TTVTC : Tổn thương vòi tử cung UI : Unit international VTC : Vòi tử cung 1 MỤC LỤC ĐẶTVẤN ĐỀ Chương 1 : TỔNG QUAN 1. Định nghĩa và lịch sử nghiên cứu điều trị CNTC 1.

Giải phẫu vòi tử cung - cơ chế chửa ngoài tử cung và tổn thương giải phẫu bệnh của chửa tại vòi tử cung 1. Cấu tạo vòi tử cung 1. Cơ chế chửa ngoài tử cung 1. Giải phẫu bệnh của chửa tại vòi tử cung 1.

Hình ảnh giải phẫu bệnh của chửa tại VTC 1. Tiến triển của chửa tại vòi tử cung 1. Diễn biến của chửa ngoài tử cung 1. Chẩn đoán chửa ngoài tử cung 1.

Dựa vào lâm sàng 1. Dựa vào xét nghiệm và thăm dò chức năng 1. Siêu âm đầu dò âm đạo đơn thuần 1. Kết hợp siêu âm đầu dò âm đạo và βhCG 1.

Định lượng progesteron 1. Các phương pháp điều trị bảo tồn chửa ngoài tử cung 1. Phương pháp theo dõi 1. Đánh giá kết quả 1.

Các yếu tố tiên lượng 1. Một số kết quả nghiên cứu của phương pháp theo dõi 1. Điều trị nội khoa bằng MTX 1. Chỉ định tuyệt đối 1.

Chỉ định tương đối 1. Tác dụng không mong muốn do thuốc MTX 1. Tác dụng không mong muốn do phương pháp điều trị 18 1. Các dấu hiệu thất bại 18 1.

Các cách sử dụng MTX19 1. Một số nghiên cứu về điều trị nội khoa bằng MTX 20 1. Phương pháp phẫu thuật bảo tồn vòi tử cung 21 1. Chống chỉ định tuyệt đối bảo tồn vòi tử cung 21 1.

Chống chỉ định tương đối bảo tồn vòi tử cung 22 1. Chỉ định bảo tồn vòi tử cung 22 1. Một số nghiên cứu về bảo tồn vòi tử cung 22 1. Nguyên bào nuôi tồn tại sau mổ bảo tồn vòi tử cung 27 1.

Ảnh hưởng của chửa ngoài tử cung đến tương lai sinh sản 29 1. Tai biến của soi ổ bụng 30 2 1. Tai biến của soi ổ bụng chẩn đoán 30 1. Tai biến của soi ổ bụng can thiệp 32 1.

Tai biến của mổ nội soi bảo tồn vòi tử cung 32 1. Tai biến của mổ nội soi cắt vòi tử cung 32 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 34 2. Đối tượng nghiên cứu 34 2. Thời gian - địa điểm nghiên cứu34 2.

Thiết kế nghiên cứu35 2. Phương pháp chọn mẫu 35 2. Phương pháp thu thập số liệu 2. Biến số nghiên cứu 2.

Các khái niệm, tiêu chuẩn đo lường và đánh giá kết quả 2. Một số khái niệm sử dụng trong nghiên cứu 39 2. Vật liệu, dụng cụ, máy móc sử dụng trong nghiên cứu 40 2. Quy trình mổ nội soi bảo tồn vòi tử cung áp dụng trong nghiên cứu48 2.

Phương pháp phân tích và xử lý số liệu 52 2. Thống kê mô tả 53 2. Thống kê phân tích53 2. Điểm mạnh của nghiên cứu 53 2.

Hạn chế của nghiên cứu 54 2. Đạo đức trong nghiên cứu 55 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 57 3. Kết quả điều trị bảo tồn vòi tử cung trong chửa ngoài tử cung chưa vỡ bằng phẫu thuật nội soi 57 3. Một số đặc điểm của đối tượng nghiên cứu 57 3.

Kết quả chung sau phẫu thuật 60 3. Đặc điểm của những trường hợp nguyên bào nuôi tồn tại 66 3. Độ thông cơ học của VTC và tỷ lệ có thai sau phẫu thuật 70 3. Một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả thông vòi tử cung 70 3.

Một số yếu tố ảnh hưởng đến khả năng có thai 73 3. Một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả thai trong tử cung 73 3. Một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả CNTC nhắc lại 76 Chương 4: BÀN LUẬN 80 4. Kết quả điều trị bảo tồn vòi tử cung trong chửa ngoài tử cung chưa vỡ bằng phẫu thuật nội soi 80 4.

Chẩn đoán nguyên bào nuôi tồn tại 4. Nguy cơ nguyên bào nuôi tồn tại 4. Điều trị nguyên bào nuôi tồn tại 4. Tác dụng không mong muốn của MTX 4.

Tai biến và biến chứng sau mổ nội soi bảo tồn vòi tử cung 4. Độ thông cơ học của vòi tử cung và tỷ lệ có thai sau phẫu thuật 97 3 4. Kết quả chụp tử cung - vòi tử cung sau phẫu thuật 97 4. Tỷ lệ có thai sau phẫu thuật 106 4.

Diễn tiến các trường hợp có thai trong tử cung 106 4. Kết quả thai nghén sau phẫu thuật 107 4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến khả năng có thai sau phẫu thuật 114 4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả thai trong tử cung 114 4.

Một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả CNTC nhắc lại 120 4. Khả năng áp dụng và triển khai của đề tài 128 KẾT LUẬN 131 1. Kết quả điều trị bảo tồn vòi tử cung trong chửa ngoài tử cung chưa vỡ bằng phẫu thuật nội soi 131 2. Độ thông cơ học của vòi tử cung và tỷ lệ có thai sau phẫu thuật 131 2.

Độ thông cơ học của vòi tử cung 131 2. Tỷ lệ có thai sau phẫu thuật131 2. Một số yếu tố ảnh hưởng đến khả năng có thai sau phẫu thuật 132 KIẾN NGHỊ 133 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ 134 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1: PHIẾU THEO DÕI ĐIỀU TRỊ BẢO TỒN VÒI TỬ CUNG DANH MỤC CÁC BẢNG Tên bảng 1.Các yếu tố nguy cơ theo Bruhat 1.Các tai biến của phẫu thuật nội soi tại Hoa Kỳ 3.Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu 3.Kết quả chung sau phẫu thuật 3.Liên quan giữa nguyên bào nuôi tồn tại với các nhóm tuổi 3.Liên quan giữa nguyên bào nuôi tồn tại với tiền sử chửa ngoài tử cung 3.Liên quan giữa nguyên bào nuôi tồn tại với tiền sử phẫu thuật tiểu khung .Liên quan giữa nguyên bào nuôi tồn tại với chiều dài khối 3.Liên quan giữa nguyên bào nuôi tồn tại với tuổi thai ở thời điểm phẫu thuật 3.Liên quan giữa nguyên bào nuôi tồn tại với chiều rộng khối chửa 3.Liên quan giữa nguyên bào nuôi tồn tại với nồng độ βhCG rước mổ 3.Liên quan giữa tình trạng vòi tử cung trên phim chụp TC- VTC với chửa ngoài tử cung tồn tại 3.Liên quan giữa tình trạng vòi tử cung trên phim chụp TC- VTC với dính tiểu khung 3.12Liên quan giữa tình trạng vòi tử cung trên phim chụp TC - VTC với kết quả lần mang thai gần nhất trước khi bị chửa ngoài tử cung 4 3. Liên quan giữa tình trạng vòi tử cung trên phim chụp TC- VTC với nồng độ βhCG trước mổ 3.Liên quan giữa thai trong tử cung và thông vòi tử cung trên phim chụp TC - VTC 3.

Liên quan giữa thai trong tử cung và dính phần phụ cùng bên 3. Liên quan giữa thai trong tử cung và dính tiểu khung 3.Liên quan giữa thai trong tử cung và tiền sử vô sinh 3. Liên quan giữa thai trong TC và tình trạng VTC bên đối diện 3. Liên quan giữa thai trong tử cung và tuổi của bệnh nhân 3.

Liên quan giữa chửa ngoài tử cung nhắc lại với tiền sử hút thai 3. Liên quan giữa chửa ngoài tử cung nhắc lại với tiền sử viêm phần phụ 3. Liên quan giữa chửa ngoài tử cung nhắc lại với tiền sử viêm phần phụ 3. Liên quan giữa chửa ngoài tử cung nhắc lại với nhóm tuổi 3.

Liên quan giữa chửa ngoài tử cung nhắc lại với dính tiểu khung 3. Liên quan giữa chửa ngoài tử cung nhắc lại với dính phần phụ cùng bên chửa ngoài tử cung 3. Liên quan giữa chửa ngoài tử cung nhắc lại với dính phần phụ bên đối diện 4. Một số triệu chứng lâm sàng của chửa ngoài tử cung được chẩn đoán sớm 4.

Tỷ lệ chửa ngoài tử cung tồn tại sau mổ bảo tồn vòi tử cung 4. Kết quả thai nghén sau điều trị bảo tồn vòi tử cung DANH MỤC CÁC HÌNH Số thứ tự Tên hình Hình ảnh chửa vòi tử cung bên trái qua nội soi ổ bụng 2. Bộ dụng cụ mổ nội soi của Karl Storz 2. Giàn máy nội soi của Karl Storz 2.

Hình ảnh chụp tử cung - vòi tử cung bình thường 2. Hình ảnh chụp tử cung - vòi tử cung tắc vòi tử cung bên phải 2. Bước 1: Đánh giá ổ bụng và tiểu khung: Hình ảnh khối chửa vòi tử cung bên phải chưa vỡ 2. Bước 2: Mở vòi tử cung: Rạch 2cm bờ tự do vòi tử cung chỗ phồng nhất 2.

Bước 3: Lấy khối chửa ra khỏi vòi tử cung 2. Bước 4: Cầm máu và kiểm tra chảy máu 3. Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu 3. Số liều Methotrexate điều trị nguyên bào nuôi tồn tại 3.

Kết quả các trường hợp có thai trong tử cung 3. Vị trí chửa ngoài tử cung nhắc lại 3.Đặc điểm những trường hợp chưa có thai lại 3. Thời gian có thai lại 5 ĐẶT VẤN ĐỀ Chửa ngoài tử cung (CNTC) là một thách thức đối với công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản cộng đồng, không chỉ riêng ở những nước nghèo mà ngay cả những nước có nền Y học phát triển vì ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng và khả năng sinh sản của người phụ nữ. Tại Vương Quốc Anh, trong giai đoạn 1997 - 1999, tử vong do CNTC chiếm 0,04% các trường hợp thai nghén [124], [144].

Tần suất CNTC ngày càng tăng ở Việt Nam cũng như trên thế giới [35], [118]. Theo nghiên cứu của Rajesh Varma và cộng sự tại Hoa Kỳ, tỷ lệ CNTC giai đoạn 1991 - 1993 là 0,96% tăng lên 1,11% giai đoạn 1997 - 1999 [144].